Mateusz Cygański: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 10 bajtów ,  10 lat temu
drobne techniczne, WP:SK
m (HotCat: Usunięto kategorię "Polscy biolodzy"; Szybkie dodanie kategorii "Polscy ornitolodzy")
(drobne techniczne, WP:SK)
'''Mateusz Cygański''' ([[XVI wiek|XVI w.]], data urodzin i śmierci nieznana) – autor pierwszego dzieła o [[ptaki|ptakach]] w języku polskim pt. ''Myślistwo ptasze, w którym się opisuje sposób dostawania wszelakiego ptaka'', wydrukowanego w [[Kraków|Krakowie]] w [[1584]] roku, zapomnianego i odkrytego w [[1836]]. Z jego dzieł wynika że był namiętnym myśliwym, który większość swojego życia spędził na [[Mazowsze|Mazowszu]]. Pochodził ze wsi [[Cygany]] (obecnie woj.łódzkie, powiat kutnowski). ''Myślistwo ptasze'' to jeden z najstarszych zabytków języka polskiego.
 
''Myślistwo ptasze'' nie jest typowym dziełem [[ornitologia|ornitologicznym]] w dzisiejszym znaczeniu, a traktuje o różnych sposobach [[polowanie|polowania]] na ptaki i z ptakami. Jest to też pierwszy traktat w języku polskim o [[sokolnictwo|sokolnictwie]]. W wiekach średnich [[łowiectwo]] i [[zoologia]], a także [[ornitologia]] i [[sokolnictwo]], nie były jeszcze odrębne i normą były traktaty łączące wiedzę zoologiczną z łowiecką. Najbardziej znanym przykładem jest [[De arte venandi cum avibus]] - słynny traktat ornitologiczny i sokolniczy cesarza [[Fryderyk II Hohenstauf|Fryderyka II von Hohenstauffen]] z XIII wieku.
 
Mateusz Cygański w swoim dziele wymienia wszystkie [[gatunek (biologia)|gatunki]] [[ptaki|ptaków]] występujących w Polsce według porządku [[alfabet]]ycznego nazywając je "narodami". Każdy gatunek scharakteryzowany jest na początku w formie rymowanego wiersza, niekiedy tak dobrze, że od razu, nie patrząc na rycinę i nagłówek, natychmiast domyślamy się o jakim ptaku była mowa, a czasami opis jest bardzo niejasny i zupełnie niezrozumiały np.:
: ''Między błotami swój żywot prowadzi
: ''Kulig, na długich przeto nogach chodzi.
: ''Nie wdzięcznym, ale głośnym krzyczy głosem,
: ''Pokiwając na wsze strony nosem".
W odniesieniu do ptaków drapieżnych używanych w [[sokolnictwo|sokolnictwie]] opisuje także pokrótce metody ich układania i polowania z już ułożonymi ptakami.
 
Czasami, czytając jego dzieło, odnośni się wrażenie, że ''Myślistwo ptasze'' napisane zostało bardzo nieudolnym stylem, lecz należy wziąć pod uwagę fakt, że Mateusz Cygański był [[analfabetyzm|analfabetą]] i cały tekst dyktował pisarzowi, a tym samym nie mógł kontrolować napisanego tekstu. ''Myślistwo ptasze'' opatrzone jest licznymi rysunkami zaczerpniętymi z innych opracowań. Obecnie dzieło Mateusza Cygańskiego ma wartość tylko historyczną.
 
 
[[Kategoria:Polscy ornitolodzy|Cygański, Mateusz]]