Hals (żeglarstwo): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2189 bajtów ,  10 lat temu
generalne przeredagowanie
(przeredagowano)
(generalne przeredagowanie)
{{disambigR|żeglarstwa|[[hals|inne znaczenia tego słowa]]}}
'''Hals''' - termin w żeglarstwie określa trzy odrębne zagadnienia:
'''Hals''' – strona (prawa lub lewa), z której wieje wiatr na płynącym [[żaglowiec|żaglowcu]]. Ogólny kierunek wiatru w stosunku do poruszającej się pod żaglami jednostki, gdy wiatr wieje z dowolnego kierunku innego niż dokładnie od tyłu (z [[Rufa|rufy]]). Np. ''iść lewym halsem'' znaczy mieć wiatr z lewej strony. Pojęcie halsu oznacza skierowanie lin i żagli na konkretną [[burta (statek wodny)|burtę]], a zmiana halsu, szczególnie przy [[ożaglowanie skośne|ożaglowaniu skośnym]], wymusza szereg skomplikowanych czynności zwanych zwrotem ([[zwrot przez sztag|przez sztag]] lub [[zwrot przez rufę|przez rufę]]).
* ''Hals'' (lina) - lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]];
* ''Hals (prawy/lewy)'' - pojęcie związane z [[prawo drogi (żegluga)|prawem drogi]];
* ''Hals'' (droga) - odcinek drogi jednostki o napędzie żaglowym pokonywany lub pokonany pomiędzy [[zwrot]]ami.
== Halslina ==
Lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]] pozwalająca regulować:
*pionowe usytuowanie żagla mającego w czasie pracy [[róg halsowy]] wysoko nad pokładem np. [[latacz]] i [[topsel]];
*poziome położenie rogów szotowych [[ożaglowanie rejowe|żagla rejowego]] nie mającego pod sobą [[reja|rei]] - np. rejowego fokżagla.
<u> Hals latacza </u> - zamocowany jest do rógu halsowego żagla, następnie przez blok zwrotny u nasady [[bukszpryt]]u biegnie do [[nagielbank|kołkowinicy]] na pokładzie. Przy stawianiu latacza wybierany jest [[fał]] i równocześnie luzowany hals. Kiedy żagiel osiągnie właściwe pionowe (zwykle maksymalnie górne) położenia - jedna z lin jest [[nagiel|obkładana]], a druga mocno dobierana (napinana) i również obkładana. Przy zrzucaniu latacza luzowany jest fał, a wybierany [[kontrafał]] i hals. Kiedy róg halsowy osiągnie maksymalnie dolne położenie hals jest obkładany, a kontrafał wybierany aż do całkowitego zrzucenia żagla.
 
<u> Halsy żagla rejowego </u> - do dolnych rogów żagla rejowego zamocowane są liny ([[szot]]y), która przy stawianiu żagla dociągają każdy z rogów do końca ([[nok]]u) poniższej rei. W żaglu, który nie ma pod sobą rei szoty od dolnych rogów biegną skośnie w dół w kierunku rufy, do nadburcia. Potrzebne są jednak jeszcze liny, które będą podczas pracy żagla działały antagonistycznie do szotów. Tę rolę spełniają halsy biegnąc od rogów żagla skośnie w dół w kierunku dziobu, do nadburcie.
Płynięcie halsem prawym lub lewym określa się według położenia głównego żagla ([[Grot (żeglarstwo)|grota]]){{fakt|data=2011-04}}.
 
<u> Halsem lub ''halslinką''</u> nazywany bywa też przewiąz ([[sejzing]]) mocujący róg halsowy żagla.
Według [[Prawo drogi (żegluga)|prawa drogi]], jednostka płynąca ''prawym halsem'' ma pierwszeństwo przed płynącą ''lewym halsem''.
 
Przy [[refowanie|refowaniu]] sejzing ten nazywany jest <u>''refhalsem''</u>.
 
== Hals (prawy/lewy) ==
Termin określający generalne usytuowanie jednostki o napędzie żaglowym względem kierunku wiatru.<br/>
 
Pojęcie to związane jest z zasadą [[prawo drogi (żegluga)|prawa drogi]] mówiącą, że
*Jeżeli dwie jednostki o napędzie żaglowym zbliżają się do siebie kursami kolizyjnymi,
:jednostka mająca <u>wiatr z burty lewej</u> - czyli poruszająca się <u>lewym halsem</u>
:powinna ustąpić
:jednostce mającej <u>wiatr z burty prawej</u> - czyli poruszającej się <u>prawym halsem</u>.
*Jeżeli jednostka ma wiatr [[fordewind|dokładnie z tyłu]], a <u>główny żagiel niesie po lewej burcie</u>
: - na jednostce o [[ożaglowanie rejowe|ożaglowaniu rejowym]] <u>po lewej niesie największy żagiel skośny</u> -
:to jednostka porusza się <u>prawym halsem</u>.
:Analogicznie, jeżeli żagiel ten jest <u>po prawej burcie</u> - jednostka porusza się <u>lewym halsem</u>.
 
Pojęcie halsu i wyżej przytoczona zasada prawa drogi dotyczy nie tylko jednostek pływających, ale także [[bojer]]ów, [[żaglowóz|żaglowozów]] - (przynajmniej w pewnym zakresie) wszystkich jednostek o napędzie wiatrowym.
 
* '''Hals''' to również określenie odcinka drogi, jaką pokonuje statek pomiędzy kolejnymi [[Zwrot|zwrotami]].
 
 
== Zobacz też ==
* [[Kurs|Kurs względem wiatru]]
* [[Hals (lina)|Hals]] – lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]] służąca do napinania wysoko pracującego [[żagiel|żagla]] (np. [[latacz]]a czy [[topsel|topsla]])
 
* [[Halsowanie]]
* [[Wikipedia:Skarbnica Wikipedii/Przegląd zagadnień z zakresu żeglarstwa|przegląd zagadnień z zakresu żeglarstwa]]
 
 
== Bibliografia ==
* ''Encyklopedia żeglarstwa'', Wydaw. Naukowe [[PWN]], Warszawa 1996, praca zbiorowa - red. Jacek Czajewski ISBN 83-01-11914-4
 
[[Kategoria:Olinowanie (żeglarstwo)]]