Ciek: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 20 bajtów ,  11 lat temu
poprawa linków, drobne redakcyjne
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (r2.6.4) (robot dodaje: wa:Corante aiwe)
(poprawa linków, drobne redakcyjne)
[[Plik:Rowsmolajny.JPG|250px|thumb|Rów melioracyjny, dolina rzeki [[Łyna]], okolice [[Smolajny|Smolajn]]]]
[[Plik:Chornomorske-stream.jpg|250px|thumb|Strumień okresowy]]
 
'''Ciek''' – ogólne określenie wszelkiego rodzaju [[wody powierzchniowe|wód powierzchniowych]] liniowych, płynących pod wpływem [[Siła ciężkości|siły ciężkości]], płynące stale lub w ciągu dłuższych okresów w wyżłobionych przez siebie łożyskach otwartych. Pojęcie cieku należy łączyć z płynącą wodą i korytem przez nią wyżłobionym.
 
'''Elementy charakteryzujące ciek:''' [[długość cieku]], [[brzeg lewy]] cieku, [[brzeg prawy]] cieku, [[brzeg wklęsły]], [[brzeg wypukły]], [[Nurt rzeki|nurt]] cieku, [[linia nurtu]] cieku, [[bezwzględny spadek cieku]], [[spadek względny cieku]].
 
'''Kształtowanie się cieku i doliny cieku''': Wiele cieków ma swój początek w dawnych wiekach, które powstały w wyniku działania sił górotwórczych. Przez wiele epok geologicznych [[sieć wodna]] ulegała i ulega w dalszym ciągu przekształceniom, głównie w wyniku [[erozja|procesów erozyjnych]] i akumulacyjnych. Polegają one na wymywaniu, żłobieniu gleby, dna brzegów i przenoszeniu materiału (rumowiska) i akumulowaniu (gromadzeniu) go w niższych partiach cieku i doliny.
'''Kształtowanie się cieku i doliny cieku'''<br />
Wiele cieków ma swój początek w dawnych wiekach, które powstały w wyniku działania sił górotwórczych. Przez wiele epok geologicznych [[sieć wodna]] ulegała i ulega w dalszym ciągu przekształceniom, głównie w wyniku [[erozja|procesów erozyjnych]] i akumulacyjnych. Polegają one na wymywaniu, żłobieniu gleby, dna brzegów i przenoszeniu materiału (rumowiska) i akumulowaniu (gromadzeniu) go w niższych partiach cieku i doliny.
 
Ze względu na sposób niszczącego działania cieku wyróżniamy [[erozja|erozje]]:
* [[erozja wgłębnadenna]] - pogłębianie koryta rzeki wskutek wynoszenia przez prąd materiału skalnego,
* [[erozja wsteczna]] - erozja wywołująca cofanie się źródeł i wodospadów. Powoduje ona rozcięcie działów wodnych i kaptaż rzeki (przeciągnięcie rzeki, zdobywanie przez rzekę lub potok górnej części dorzecza innego cieku położonego z przeciwnej strony działu wodnego),
* [[erozja boczna]] - podmywanie i podcinanie brzegów przez meandrującą rzekę,
* [[erozja powierzchniowa]] - zmywy w czasie ulewnych deszczów spłukujące ze zboczy materiał na dużych powierzchniach (przeciwieństwo erozji liniowej,
* [[erozja linijna (liniowa)]] - wypłukiwanie materiału skalnego przez strumienie wody płynącej stale lub okresowo (po ulewnych deszczach) wzdłuż podłużnych zagłębień terenowych o nachylonym dnie (erozja rzeczna, erozja wąwozowa),
 
Ze względu na wielkość oraz pochodzenie można wyróżnić cieki wodne:
* naturalne:
** [[rzeka]],
** [[strumień]],
** [[struga (hydrologia)|struga]],
** [[potok]],
** [[ued]];
* sztuczne:
** [[kanał wodny]],
** [[rów wodny]].
 
W Polsce wprowadzono podział na<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Klimaszewski|imię=Mieczysław|tytuł=Geomorfologia|wydawca=Wyd. Naukowe PWN|miejsce=Warszawa|data=2003|strony=90|isbn=83-01-13951-X}}</ref>:
85 592

edycje