Tyran: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 42 bajty ,  11 lat temu
m
poprawa linków
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(→‎Zobacz też: +totalitaryzm)
m (poprawa linków)
'''Tyran''' ([[GrekaJęzyk grecki|gr.]] {{grc|τύραννος}} ''tyrannos'') – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę '''tyranii'''.
 
Pierwotne znaczenie słowa nie nosiło współczesnego znaczenia i oznaczało jednostkę, która dokonywała przewrotu w [[miasto-państwo|mieście-państwie]] i obejmowała pełnię władzy. Pierwsze znane użycie pojawia się w [[VII wiek p.n.e.|VII wieku p.n.e.]] w wierszach poety [[Archiloch]]a z [[Paros]]<ref name="nazwa_1"> Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, [[2005]], ''Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych'', str. 55, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9. </ref> <ref name="nazwa_2">[http://www.archiloch.com/index.htm Strona o Archilochu]</ref>. Tyran był zazwyczaj przywódcą [[lud]]u w walce z [[oligarchia|oligarchami]] i cieszył się jego poparciem. Wielu tyranów było prawodawcami lub kodyfikatorami istniejących praw, a państwa greckie przeżywały pod ich rządami rozkwit gospodarczy i kulturalny.
Dopiero rozwój [[demokracja|demokracji]] w Atenach sprawił, że określenie ''tyran'' nabrało negatywnych [[konotacja|konotacji]]. Rządy [[Trzydziestu Tyranów]], ustanowione przez [[Sparta|Spartę]] po klęsce Aten w [[Wojny peloponeskie|wojnie peloponeskiej]] nie były tyranią w dosłownym znaczeniu słowa.
 
Tyrani [[Sycylia|Sycylii]] rządzili jeszcze w czasie rozkwitu demokracji w Atenach, trwanie ich rządów spowodowane było zagrożeniem ze strony [[Kartagina|Kartaginy]]. [[Gelon]], [[Hieron I]], [[Dionizjos I|Dionizjos Starszy]], [[Dionizjos II|Dionizjos Młodszy]] i [[Hieron II]] utrzymywali wystawne dwory i byli patronami kultury. Dionizjos Starszy przez jakiś czas gościł u siebie [[Platon]]a i [[Arystyp]]a.
 
{{Przypisy}}
* [[Totalitaryzm]]
* [[Dyktatura]]
* [[Monarchia despotyczna|Despotyzm]]
* [[Satrapa (tyran)|Satrapa]]