Księstwo Normandii: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 142 bajty ,  10 lat temu
lit., int.
m (robot poprawia zh:諾曼底公國; zmiany kosmetyczne)
(lit., int.)
[[Plik:Duchy of Normandy.png|thumb|right|300px|Księstwo Normandii na mapie Francji]]
[[Plik:Arms of William the Conqueror (1066-1087).svg|left|150px|]]
'''Księstwo Normandii''' powstało w [[911]] roku, prawdopodobnie jako [[hrabstwo]] w wyniku nadania [[Rollon]]owi, wodzowi normańskiemu, terenów dzisiejszej [[Górna Normandia|Górnej Normandii]], przez króla Francji [[Karol Prostak|Karola Prostaka]]. Zakończyło swój byt, jako niezależny twór polityczny, w momencie włączenia do domeny królewskiej w [[1204]] roku.
 
Dzieje księstwa Normandii dzieli się na cztery okresy<ref>Hallam E. M., Judith E., ''Francja w czasach Kapetyngów. 987-1328'', Warszawa 2006, s. 66.</ref>. Pierwszy między l. [[911]], a [[960]] jest okresem falowej imigracji ludności skandynawskiej. Drugi między rokiem [[960]], a [[1025]] jest czasem stopniowego wtapiania się w otoczenie frankijskie, przejmowanie kultury i urządzeń ustrojowych, a także umacniania się władzy książęcej. Okres [[1025]]-[[1050]] to czas kryzysu, szczególnie w okresie małoletności [[Wilhelm Zdobywca|Wilhelma Zdobywcy]], wtedy to wielu możnych starało się zdobyć większą władzę kosztem książęcej, w tym okresie zerwane zostają także ostatnie związki ze Skandynawią. Okres od roku [[1050]] do, w zasadzie, końca istnienia księstwa, jest czasem ustabilizowanych stosunków wewnętrznych w oparciu o silną władzę książąt.
== Dzieje polityczne ==
=== Powstanie i pierwszy wiek istnienia ([[911]]-[[1035]]) ===
Ziemie dzisiejszej Francji od ok. 830 r. były terenem nieustannych najazdów, pochodzących ze Skandynawii Normanów. Stopniowo Normanowie zaprzestali łupieskich najazdów, a zastąpili je podbojem i kolonizacją terenów północnej Francji. W [[911]] roku króla [[Karol III Prostak]] zawarł traktat z przywódcą Normanów [[Rollon]]em w [[Saint-Clair-sur-Epte]], na mocy, którego Rollon stawał się lennikiem króla z terenów [[Górna Normandia|Górnej Normandii]]. W zamian za to Rollo musiał przyjąć chrzest. Nie były to bardzo korzystne warunki, gdyż normański wódz otrzymał jedynie tytuł hrabiowski, do jego ziem pretensje zgłaszali także książęta [[Księstwo Bretanii|Bretanii]].
 
Choć Rollon pozostawał wierny Karolowi Prostakowi, to potrafił ułożyć stosunki także z jego następcą (po epizodycznym panowaniu [[Robert I (władca Franków)|Roberta I]]), królem [[Rudolf I Burgundzki|Rudolfem I]], który nadał mu w [[924]] roku hrabstwa [[Bessin]] i [[Hiémois]]. Rollo ustąpił z tronu na rzecz swojego syna [[Wilhelm I Długi Miecz|Wilhelma I]]. Wilhelmowi udało się w walkach z Bretończykami przyłączyłprzyłączyć [[Avranchin]], a także półwysep [[Contentin]]. Morderstwo księcia w [[942]] roku przerwało jego rządy. RządyWładzę objął jego syn [[Ryszard I Nieustraszony]], książę ten jednoznacznie opowiedział się za [[Robertyni|RobertnamiRobertynami]] w sporze o koronę królewską, jemu także przypisuje się rozpowszechnienie systemu lennego. Jego syn [[Ryszard II Dobry]] wprowadził tytuł książęcy do tytulatury władców normańskich, a swoje władztwo począł nazywać ''regnum''<ref>Łacińskie słowo oznaczające królestwo, używane także do określanie księstw terytorialnych; Tamże(Hallam E. M., Judith E., ''Francja w czasach Kapetyngów'', s. 68.</ref>. Jednak tytuł ten nie został uznany przez królów Francji, aż do [[1204]] roku, czyli do momentu, w którym Normandia weszła do ich domeny. Po śmierci księcia w [[1027]] roku władzę przejął jego najstarszy syn [[Ryszard III (książę Normandii)|Ryszard III]], jednak jego nagła śmierć oddała władzę w ręce młodszego brata [[Robert I Wspaniały|Roberta I]], któreegoktórego podejrzewano z resztą o otrucie brata. Robert I poparł króla [[Henryk I (król Francji)|Henryka I]], w jego walce z matką i bratem, za co otrzymał nadanie [[Vexin]]. Nigdy się nie ożenił, ale wyjednał u swych baronów wybór swego nieślubnego syna [[Wilhelm II Zdobywca|Wilhelma]] na księcia. JednakMimo to, gdy zmarł w [[1035]] zw drodze powrotnej z Ziemi Świętej, jego syn napotkał poważne trudności w objęciu władzy w księstwie.
 
=== [[Wilhelm Zdobywca]] ([[1035]]-[[1087]]) ===
[[Plik:Carte Duche Normandie Eglises.jpg|thumb|right|300px|Księstwo Normandii z zaznaczonymi zamkami książęcymi]]
Małoletni Wilhelm nie był w stanie zapobiec rozpadaniu się księstwa, coraz więcej hrabiów i wicehrabiów ignorowało zwierzchność książęcą i prowadziło własną politykę. Dopiero pomoc króla francuskiego [[Henryk I (król Francji)|Henryka I]] ([[1047]]) i zwycięstwo w [[bitwa pod Val-ès-Dunes|bitwie pod Val-ès-Dunes]] zapewniło władzę Wilhelmowi. Po tym wydarzeniu Wilhelm wraz z królem rozpoczęli walkę z [[księstwo Andegawenii|księciem Andegawenii]] [[Godfryd Młot|Godfrydem Młotem]], co zaowocowało przyłączeniem [[Maine (Francja)|Maine]]. Ten nagły wzrost potęgi Wilhelma zaniepokoił Henryka, który w sojuszu z Godfrydem dwukrotnie najechał na Normandię. Wilhelm odparł oba ataki, pokonując przeciwników w bitwach pod [[Mortemer]] ([[1054]]) i [[Varaville]] ([[1058]]). Wojnę zakończyła jednak dopiero śmierć Henryka i Godfryda w [[1060]] roku. Na tronie francuskim zasiadł teraz małoletni [[Filip I (król Francji)|Filip I]], którego opiekunem został [[Baldwin V Flandryjski|Baldwin V]], książę Flandrii i teść Wilhelma, te dwa czynniki zapewniały Wilhelmowi pełne bezpieczeństwo od strony Paryża, dzięki czemu mógł on pozwolić sobie na znacznie szersze projekty. W [[1062]] roku zhołdował [[Maine]] i [[Ponthieu]], próbował także zająć całe [[Vexin]]. W l. [[1064]]-[[1066]] prowadził wojnę z [[księstwo Bretanii|Bretanią]], którą zakończyła dopiero śmierć księcia [[Konan II|Konana II]].
 
Następnym przedsięwzięciem Wilhelma był najazd na Anglię, roszcząc sobie prawa do tronu angielskiego, którego sukcesję miał mu obiecać zmarły król [[Edward Wyznawca]] w [[1051]] roku. Podbój całego kraju zapewniło, w zasadzie,zasadniczo zwycięstwo w jednej walnej [[bitwa pod Hastings|bitwie pod Hastings]], gdzie Wilhelm całkowicie rozbił wojska [[Harold II|Harolda II]], wybranego na króla przez baronów. Jednak ujarzmienie podbitego kraju trwało, aż do [[1080]] roku, książę musiał odpierać bunty możnych, a także ataki innych władców, m. in. z Walii, Szkocji czy Danii. Wielu baronów anglosaskich zostało wywłaszczonych, a ich dobra zajęły rodzinny normańskiego pochodzenia, zadzierzgnęło to trwało związki między obu krajami, gdyż wielu możnych normandzkich miało jeszcze długo dobra tak po jednej, jak i po drugiej, stronie kanału La Manche.
 
Tymczasem na nowo wybuchł konflikt z królem Francji o Vexin, także syn Wilhelma [[Robert Krótkoudy]] buntował się przeciw ojcu ([[1077]]-[[1080]]), wpierany w tym przez Filipa I. Wilhelm umarł w [[1087]] roku w czasie oblężenia [[Mantes]] w [[Vexin]].