Sprężyna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 349 bajtów ,  9 lat temu
m (+ zobacz też)
[[Plik:2006-02-04 Metal spiral.jpg|thumb|Sprężyna - zabawka]]
'''Sprężyna''' - [[elementy sprężyste|element sprężysty]] używany w [[podstawy konstrukcji maszyn|budowie maszyn]], głównie jako łącznik w [[połączenie sprężyste|połączeniach sprężystych]].
== Historia ==
 
Zasadę sprężyny wykorzystano już kilkanaście tysięcy lat temu w [[łuk|łuku]], w którym występuje nagłe wyładowanie się nagromadzonej [[energia mechaniczna|energii mechanicznej]], a także w niektórych pułapkach na zwierzęta (w postaci silnie napiętych prętów drewnianych). W okresie rzymskim do miotania pocisków podczas walk na morzu wykorzystywano [[sprężystość]] odgiętych desek (przykład [[sprężyna płaska|sprężyny płaskiej]]).
okOk. 1485 roku projekt [[Leonardo da Vinci|Leonarda da Vinci]] przewidywał, aby kuszę-gigant, używaną dawniej do walk oblężniczych, zaopatrzyć w łuk z [[płaskownik|płaskowników]] metalowych (rodzaj [[resor piórowy|resoru piórowego]]). Wypada wspomnieć również o miniaturowej kuszy ze [[stal|stali]], wynalazku hiszpańskich [[Maurowie|Maurów]] z XV w. [[kusza|Kuszę]] taką łatwo było ukryć nawet w rękawie. Ok. 1500 sprężyna występuje w nowej, ważnej postaci - [[sprężyna spiralna|sprężyny spiralnej]], która zaczęła odgrywać rolę źródła energii w [[Zegar (czasomierz)|zegarach]]. W 1616 Veranzio Fausto, autor książki o maszynach, podaje rysunek powozu na [[resor|resorach,]]. Po 50 latach resory ze stali na pewno już były używane. [[Sprężyna śrubowa]] rozwinęła się prawdopodobnie ze spiralnej. Istniała już pod koniec XVIII w. Około 1800 J. Bramah zbudował maszynę do nawijania tego rodzaju sprężyn. Sprężyny tapicerskie natomiast wynaleziono w 1826 w Anglii.
 
Innym zastosowaniem sprężyny jest akumulacja [[energia mechaniczna|energii mechanicznej]], na przykład w napędzie tradycyjnych [[mechanizm]]ów [[Zegar (czasomierz)|zegarowych]]. Sprężyny używane są też do amortyzowania uderzeń (np. [[Zderzak (kolejnictwo)|zderzak kolejowy]], [[resor]]) oraz do pomiaru siły ([[siłomierz]]e).
== Charakterystyka ==
[[Charakterystyka]] sprężyny to podana w postaci graficznej zależność siły wywieranej na nią (lub momentu) od jej ugięcia (kąta obrotu). Charakterystykę sprężyn można podzielić na cztery grupy:
* progresywna (stożkowa)
* łamana
:: ''F = - kx''
 
gdzie: ''k'' jest [[Współczynnik sprężystości|współczynnikiem sprężystości]] (stałą sprężyny), określającym przyrost siły sprężyny wraz z jej ugięciem.
 
Wówczas energia zgromadzona w odkształconej sprężynie wynosi:
:: <math> E_p = \frac{1}{2}kx^2</math>
== Klasyfikacja sprężyn ==
 
SprężynyZe względu na sposób obciążenia sprężyny można podzielić na:
* [[ściskanie|ściskane]]
* [[rozciąganie|rozciągane]]
* [[sprężyna dociskowa]]
 
=== Zobacz też ===
{{Commons|Spring (device)}}
{{wikisłownik|sprężyna}}
* [[resor]]
* [[trampolina]]
 
 
 
[[Kategoria:Sprężyny|.]]
95 208

edycji