Elekcja 1575: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 46 bajtów ,  9 lat temu
m
[[Plik:Pacta Conventa.jpg|thumb|right|200px|''Pacta conventa'']]
'''Elekcja 1575/1576''' (''druga wolna elekcja'') – po wyjeździe [[Henryk III Walezy|Henryka Walezego]], w nocy z [[18 czerwca|18]] na [[19 czerwca]] do [[Francja|Francji]] po koronę francuską, rozpoczął się okres [[Bezkrólewie|bezkrólewia]] w [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczpospolitej]]. Okres bezkrólewia skończył się podwójną elekcją na [[Sejm elekcyjny|sejmie elekcyjnym]]. Walkę o koronę polską wygrał [[Stefan Batory]].
 
== Sejm konwokacyjny ==
[[Plik:Maximilian II HRR MATEO.jpg|thumb|right|200px|[[Maksymilian II Habsburg]]]]
Prymas wyznaczył [[sejm konwokacyjny]] na [[3 października]] 1575 roku. Ustalono na nim datę elekcji na [[7 listopada]] 1575 roku. Stronnictwo francuskie i habsburskie (prymas Uchański, większość senatorów) opowiedziało się za kandydaturą [[Maksymilian II Habsburg|Maksymiliana II]]. Prócz tego zyskał on poparcie [[Konferencja Episkopatu|episkopatu]] obiecując przywrócenie egzekucji wyroków sądów kościelnych oraz protestantów, sporej części magnatów, miast pruskich i Litwinów. W opozycji do tej kandydatury była szlachta lecz bez poważnego kandydata. "Piasta" na tronie widzieli [[Jan ZamojskiZamoyski]]. Rozważano również kandydaturę [[Jan III Waza|Jana III Wazy]], jego syna oraz Stefana Batorego. W tej sytuacji, dużą rolę odegrało poselstwo tureckie zachęcające do wyboru "Piasta", Jana III Wazy, bądź Batorego. W razie wyboru na króla, [[Maksymilian II Habsburg|Maksymilian II]] zagroziłby wojną [[Imperium osmańskie|Turcji]], co było sprzeczne z jej dotychczasową polityką pokojową wobec Rzeczypospolitej.
 
== Elekcja ==
[[Plik:Stefan Batory King.jpg|thumb|right|200px|Stefan Batory]]
Sejm elekcyjny rozpoczął się 8 listopada od wysłuchania przedstawicieli kandydatów. W senacie przeważali stronnicy Maksymiliana II, zaś wśród posłów byli zwolennicy "Piasta" ([[Jan Zamoyski]], [[Mikołaj Sienicki]]) i Stefana Batorego ([[Andrzej Zborowski]]). Spory trwały do [[12 grudnia]] [[1575]] roku, kiedy prymas [[Jakub Uchański]], pod naciskiem [[nuncjuszNuncjusz apostolski|nuncjusza]]a papieskiego Wincentego Laureo, ogłosił wybór [[Maksymilian II Habsburg|Maksymiliana II Habsburga]] na [[król Polski|króla Polski]] i [[Władcy Litwy|wielkiego księcia litewskiego]]. Wyboru króla dokonano bez zgody zgromadzonej na polu elekcyjnym szlachty. Szlachta poczuła się tak urażona, że nawet strzelano do [[prymas]]a. W wyniku tych wydarzeń wśród szlachty doszło do kompromisu w sprawie kandydata. Rosła pozycja Batorego, który pokonał w tym czasie w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]] swojego rywala [[Kasper Bekiesz|Kaspra Bekiesza]] i mógł użyć pieniędzy pozyskanych przez jego pokonanie. Szlachta, za namową Zamoyskiego i Tęczyńskiego, postanowiła wybrać na królową [[Anna Jagiellonka (1523-1596)|Annę Jagiellonkę]] i wydać ją za mąż za [[Stefan Batory|Stefana Batorego]]. O zwycięstwie jednego z kandydatów miała zadecydować koronacja na [[Wawel]]u.
 
== Wyścig o koronę ==
[[Plik:Wawel2.jpg|thumb|right|200px|Wawel]]
Zwolennicy Batorego na 18 stycznia [[1576]] roku pod [[Jędrzejów|Jędrzejowem]] zwołali wspólny zjazd, który w lutym zajął [[Kraków]]. Wśród uczestników oprócz szlachty, w większości z Rusi, byli senatorowie: [[Andrzej Zborowski]], [[Stanisław Górka]] i biskup kujawski [[Stanisław Karnkowski]]. Działania zwolenników [[cesarz]]a były zbyt ospałe w stosunku do działań zwolenników księcia [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]]. Do Jędrzejowa przybyli wysłannicy cesarza, którzy namawiali na koronację nie Maksymiliana, a arcyksięcia Ernesta. Do Jędrzejowa przybył również wysłannik Stefana Batorego, arianin [[Hieronim Filipowski]]. Zjazd 1 lutego potwierdził elekcję Stefana i wyznaczył termin koronacji na 4 marca. Dnia 8 lutego w katedrze w [[Meggesz]] Batory zaprzysiągł przed posłami polskimi ''[[pacta conventa]]'' i zaczął przygotowywać wyprawę. [[Maksymilan II Habsburg|Cesarz]] pewny swojego wyboru nie obawiał się Batorego, zrezygnował nawet z wysłania swego przedstawiciela na zjazd swoich zwolenników w Łowiczu, i zaczął dyskutować z posłami polskimi o formie pactów conventów, które podpisał dopiero 23 marca kościele augustynów we Wiedniu. Tymczasem 4 marca zebrał się w Krakowie sejm koronacyjny, na którym poselstwo od Batorego pokazało pacta conventa zaprzysiężone przez Batorego. Dnia 6 kwietnia Batory przekroczył granicę Korony i 18 kwietnia odbył uroczysty wjazd do Krakowa. Jego wyboru na króla nie uznawała nadal [[Litwa]], [[Prusy Królewskie]] i [[Jakub Uchański]]. [[1 maja]] [[1576]] biskup kujawski [[Stanisław Karnkowski]] udzielił ślubu Annie Jagiellonce i Stefanowi Batoremu, a następnie koronował młodą parę. Nowy król przystąpił do pokojowych rozmów z przeciwnikami w celu uznania swojej władzy, co przyniosło spodziewany efekt.
 
== Zobacz też ==
171 680

edycji