Jerzy Wincenty Wielhorski: Różnice pomiędzy wersjami

kat., drobne merytoryczne
(kat., drobne merytoryczne)
(kat., drobne merytoryczne)
'''Jerzy Wincenty Wielhorski''' velherbu '''Wielohorski'''[[Kierdeja (Юрийherb Михайловичszlachecki)|Kierdeja]] Виельгорский;(ur. ok. [[17531755]] - zm. [[18071809]]) – [[pisarz polny litewski]] w latach [[1783]]-[[1790]], [[konsyliarz]] [[konfederacja targowicka|konfederacji targowickiej]]., starosta kamieniecki, senator [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]], szambelan królewski.
 
Był synem [[Michał Wielhorski|Michała]] kuchmistrza litewskiego i Elżbiety z Ogińskich. Żonaty z Zofią z Matuszewiczów. Miał synów Macieja, Michała i Edwarda. <ref>Mariusz Machynia, Valdas Rakutis, Czesław Srzednicki, Wojsko Wielkiego Księstwa Litewskiego, [[Kraków]] [[1999]], s. 35, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, [[2008]], s. 250.</ref>
Komisarz w Komisjach Wojskowej i Skarbowej, poseł na [[sejm walny|sejmy]]. Ożeniwszy się z [[Rosjanie|Rosjanką]], sprzedał swoje dobra w [[I Rzeczpospolita|Rzeczypospolitej]] i wyjechał do [[Rosja|Rosji]]. Stronnik [[Stanisław Szczęsny Potocki|Stanisława Szczęsnego Potockiego]], po uchwaleniu [[konstytucja 3 maja|konstytucji 3 maja]] w [[1791]], znalazł się w obozie malkontentów w [[Sankt Petersburg]]u. Jeden z twórców konfederacji targowickiej. Po zakończeniu [[wojna polsko-rosyjska 1792|wojny polsko-rosyjskiej]] w [[1792]] udał się do [[Katarzyna II Wielka|Katarzyny II]] w poselstwie dziękczynnym, za zbrojne poparcie Targowicy. W końcu [[1792]] mianowany posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym konfederacji w Petersburgu w miejsce [[Antoni Augustyn Deboli |Antoniego Augustyna Deboli]]. W czasie [[insurekcja kościuszkowska|insurekcji kościuszkowskiej]] [[Sąd Najwyższy Kryminalny]] skazał go za zdradę narodową na [[kara śmierci|karę śmierci]], wykonaną ''[[in effigie]]'' [[29 września]] [[1794]].
 
Komisarz w Komisjach Wojskowej i Skarbowej, poseł na [[sejm walny|sejmy]]. Ożeniwszy się z [[Rosjanie|Rosjanką]], sprzedał swoje dobra w [[I Rzeczpospolita|Rzeczypospolitej]] i wyjechał do [[Rosja|Rosji]]. Stronnik [[Stanisław Szczęsny Potocki|Stanisława Szczęsnego Potockiego]], po uchwaleniu [[konstytucja 3 maja|konstytucji 3 maja]] w [[1791]], znalazł się w obozie malkontentów w [[Sankt Petersburg]]u. Jeden z twórców konfederacji targowickiej. Rotmistrz targowickiej formacji [[Brygada Kawalerii Narodowej Znaków Hussarskich pod Imieniem Województwa Bracławskiego|Brygady Kawalerii Narodowej Znaków Hussarskich pod Imieniem Województwa Bracławskiego]].<ref>Wojsko Koronne. Formacje Targowicy, szkolnictwo wojskowe. Varia, Uzupełnienia, [[Kraków]][[2003]], s. 11.</ref> Po zakończeniu [[wojna polsko-rosyjska 1792|wojny polsko-rosyjskiej]] w [[1792]] udał się do [[Katarzyna II Wielka|Katarzyny II]] w poselstwie dziękczynnym, za zbrojne poparcie Targowicy. W końcu [[1792]] mianowany posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym konfederacji w Petersburgu w miejsce [[Antoni Augustyn Deboli |Antoniego Augustyna Deboli]]. W czasie [[insurekcja kościuszkowska|insurekcji kościuszkowskiej]] [[Sąd Najwyższy Kryminalny]] skazał go za zdradę narodową na [[kara śmierci|karę śmierci]], wykonaną ''[[in effigie]]'' [[29 września]] [[1794]].
 
Po [[III rozbiór Polski|III rozbiorze Polski]] został szambelanem a potem marszałkiem dworu cesarza [[Paweł I Romanow|Pawła I]].
 
Był członkiem paryskiej [[loża wolnomularska|loży wolnomularskiej]] Saint Lazare, stanął na czele polskiej loży [[Bouclier du Nord]]. <ref>[[Ludwik Hass]], Sekta farmazonii warszawskiej, [[Warszawa]] [[1980]], s. 134, 151.</ref>
 
W 1790 roku odznaczony [[Order Orła Białego|Orderem Orła Białego]], w [[1782]] roku został kawalerem [[Order Świętego Stanisława|Orderu Świętego Stanisława]], [[joannici|kawaler maltański]] od [[1799]] roku.
 
===Bibliografia===
 
* [[Władysław Smoleński]] Konfederacya targowicka ISBN 83-89738-84-8
 
{{Przypisy}}
 
{{DEFAULTSORT:Wielhorski, Jerzy}}
[[kategoria:Kawalerowie maltańscy]]
[[Kategoria:Pisarze polni litewscy]]
[[Kategoria:Dyplomaci I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Konsyliarze konfederacji targowickiej]]
[[Kategoria:Polscy wolnomularze]]
[[kategoria:Senatorowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Straceni in effigie]]
[[Kategoria:Szambelanowie królewscy]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 (strona rosyjska)]]
[[Kategoria:Wielhorscy|Jerzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1753]]
328 840

edycji