Semafor (kolejnictwo): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 167 bajtów ,  10 lat temu
m
merytoryczne
(Obraz S1a przeniosłem do części o sygnale S1a i przerobiłem tabelkę SBL tak, aby blokada trzystawna pokazywała faktycznie trzy sygnały, bez S1a nie będącym częścią obrazów sygnałowych blokady trzystaw)
m (merytoryczne)
[[Plik:Semafor pas.JPG|mały|Głowica semafora z pomarańczowym pasem świetlnym (wygaszonym)]]
 
'''Semafor''' – pociągowy sygnalizator kolejowy<ref>Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym WTB-E10 Rozdział II §4.9.1</ref> do sterowania ruchem [[transport kolejowy|kolejowym]] poprzez wizualne informowanie [[maszynista (kolej)|maszynisty]] przy pomocy ustawienia ramion (semafory kształtowe) lub barwnych świateł (semafory świetlne lub kształtowe pod warunkiem, że zostały wyposażone w odpowiednie latarnie zapalane w porze nocnej) o możliwościprędkości jazdy bądź nakazie zatrzymania [[pociąg]]u, obowiązującej prędkości<ref>Przepisy sygnalizacji E1 §1.3</ref>, a nierzadko także oprzy tym, jaki sygnał jest wyświetlanyoraz na kolejnym semaforze, lub o innych okolicznościach występujących na szlaku.
 
== Typy i budowa semaforów ==
 
=== Semafory samoczynne ===
Semafory samoczynne są uruchamiane samoczynniesterowane przez urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Przeważająca większość semaforów samoczynnych to semafory [[Samoczynna blokada liniowa|samoczynnej blokady liniowej]]. W Polsce takie semafory mają słupy pomalowane na biało<ref name="kolory" />. Semafory samoczynne w przeciwieństwie do półsamoczynnych są permisywne, co oznacza, że maszynista może pomimo wyświetlanego sygnału "'''S1''' Stój!", po zatrzymaniu się i nadaniu syreną sygnału '''Rp1''' "Baczność" wznowić jazdę z prędkością do 20 km/h, o ile w zasięgu wzroku za semaforem nie ma przeszkody uniemożliwiającej dalszą jazdę oraz aby móc natychmiast zatrzymać się w razie nagłego zauważenia przeszkody<ref>Przepisy sygnalizacji E1 §3.2.2</ref>. Jeżeli na semaforze SBL znajduje się wskaźnik [[W22 (kolej)|W22]] (kwadratowa czarna tablica ustawiona po przekątnej pionowo, a na niej biała litera "'''T'''" wykonana z materiałów odblaskowych – stosowany na wzniesieniach ponad 6‰) to maszynista ciężkiego pociągu towarowego może minąć ten semafor bez zatrzymania z prędkością nie większą niż 20 km/h (dawniej 15 km/h) tak regulując prędkość, aby mógł w każdej chwili zatrzymać pociąg w razie zauważenia przeszkody do dalszej jazdy. Zatrzymanie i ponowne ruszenie pociągu towarowego o dużej masie w tych warunkach mogłoby spowodować jego rozerwanie. Analogicznie jak przy sygnale "Stój" należy postąpić, kiedy sygnał jest wątpliwy (niepewny) albo kiedy brak sygnału (semafor nieoświetlony)<ref>Przepisy sygnalizacji E1 §15 ust. 7. Wskaźnik W22</ref>.
 
== Ustawienie semaforów ==
Semafory półsamoczynne mają układ komór dostosowany do planowanych szybkości i potrzeb ruchowych na stacji<ref>Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym WTB-E10 Rozdział II §4.8</ref>. Semafory wjazdowe stacji są najczęściej pięciokomorowe o układzie świateł (od góry) zielony, pomarańczowy, czerwony, pomarańczowy, matowobiały<ref>Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym WTB-E10 Rozdział II §4.9 rys. 2a</ref>. Semafory takie są stosowane również jako wyjazdowe, jeśli szlak za stacją jest wyposażony w SBL. Czasem semafory tego typu wzbogaca się o zielony, pomarańczowy lub oba pasy świetlne. Jeśli po torze, do którego odnosi się semafor będą prowadzone jazdy wyłącznie na wprost (np. nie istnieje możliwość zjazdu na tor zwrotny) stosuje się uproszczone semafory pozbawione komór świateł pomarańczowych (układ świateł: zielony, czerwony, matowobiały) lub pozbawiony jednego pomarańczowego światła (zielony, czerwony, pomarańczowy, matowobiały). Jeśli na stacji nie prowadzi się manewrów a ruch na jej terenie jest niewielki to niektóre semafory pozbawione są komory światła matowobiałego (np. na [[Celestynów (stacja kolejowa)|stacji w Celestynowie]]). Jeśli stacja jest stacją końcową lub pociągi nie przejeżdżają przez nią bez zatrzymania (na przykład [[Warszawa Centralna]]) można stosować semafory bez komory światła zielonego (pomarańczowy, czerwony, pomarańczowy, biały, lub, jak w przypadku końcowej stacji [[Warszawa Śródmieście WKD]]: pomarańczowy, czerwony, biały).
 
Logika zakodowanych informacji w przekazywanych sygnałów przez semafor jest następująca:
Semafory w Polsce mogą wyświetlać wiele różnych sygnałów, jednak znajomość wszystkich nie jest konieczna. Wystarczy zapamiętać, że:
* górne światło zawsze pokazuje dozwoloną prędkość na drugiej drodze jazdy (za następnym semaforem), a dolne i pas świetlny na pierwszej (za danym semaforem)<ref name="sem" />.
* jeśli świeci się tylko jedno światło to oznacza ono prędkość na drugiej drodze jazdy, prędkość na pierwszej drodze jest wtedy prędkością maksymalną na danej linii (z wyjątkiem sygnału '''S1''' "Stój!", kiedy jedno czerwone światło oznacza nakaz zatrzymania przed semaforem)<ref name="sem" />.
 
Użycie aż dwóch czerwonych świateł jest podyktowane faktem, że wspomniany semafor jest sygnalizatorem [[Samoczynna blokada liniowa|SBL]]. Taki samoczynny semafor, gdy wskazuje światło czerwone, maszynista może w zgodzie z przepisami ruchu minąć po zatrzymaniu, jadąc ostrożnie na widoczność i bez przekraczania prędkości 20 km/h. Aby wprowadzić zabezpieczenie wymuszające bezwzględne zatrzymanie pociągu przed wjazdem do [[tunel (budownictwo)|tunelu]] (na przykład w wypadku pożaru), wprowadzono sygnał S1a.<ref>Instrukcja sygnalizacji Ie-1 (E1) §17. ust1. pkt 1)</ref>
 
==== Semafory nietypowe (stosowane do odwolaniaodwołania) ====
Na powyższych ilustracjach przedstawiono najczęściej spotykany układ komór semaforów świetlnych. Układ komór nie jest jednak regułą, a w niektórych przypadkach wciąż są stosowane pięciokomorowe semafory o innym układzie lamp (np. pomarańczowy, czerwony, pomarańczowy, zielony, biały na stacji w Celestynowie), mogące wyświetlić tylko niektóre z powyższych sygnałów. Ponadto na niektórych stacjach używa się wciąż semaforów sześciokomorowych, które pozwalają wyświetlić tylko niektóre z podanych sygnałów. Semafory takie są spotykane np. na stacjach [[Tarnów (stacja kolejowa)|Tarnów]], [[Warszawa Włochy (przystanek kolejowy)|Warszawa Włochy]] i [[Dębica Towarowa]]<ref>[http://www.kontrakt-bhp.com.pl/paul/kolej/sygn_sem.php Beskidzka Strona Kolejowa]</ref>. Przepisy wciąż dopuszczają podawanie za pomocą takich semaforów sygnałów innych niż podane powyżej. Np. dwa światła zielone oznaczają wolną drogę ze zmniejszoną prędkością za tym semaforem, następny semafor podaje sygnał zezwalający na jazdę, a sygnał złożony ze światła pomarańczowego i światła zielonego (poniżej) oznacza wolną drogę, a na następnym semaforze wolną drogę ze zmniejszoną szybkością<ref>Instrukcja sygnalizacji Ie-1 (E-1) §18. ust.1</ref>.
 
[[Plik:TZ D8-Kutno.jpg|mały|Tarcza zaporowa|75px|prawo]][[Tarcza zaporowa]] świetlna (dawniej semafor zaporowy) jest szczególnym przypadkiem semafora, stosowanym przy torach, na które odbywają się tylko wjazdy pociągów. Zasadniczo tarcza zaporowa świetlna jest sygnalizatorem dającym sygnał "Stój!" ważny zarówno dla pociągów, jak i manewrów. Jej zadaniem jest ostrzeganie o końcu toru i braku możliwości dalszej jazdy. Tarcze zaporowe świetlne ustawiane są zgodnie z zasadami ustawiania innych sygnałów zamknięcia toru.
 
Niektóre tarcze posiadają komorę światła białego pod światłem czerwonym i mogą wyświetlić sygnał zezwalający na jazdę manewrową, czasem również sygnał zastępczy ważny dla pociągów. Semafory tego typu stosuje się na stacjach końcowych. Służą one do zatrzymania pociągu, a po odłączeniu lokomotywy od reszty składu nadania jej sygnału zezwalającego na jazdę manewrową (odjechanie od składuskład, i przejechanie innym toremprzejazd na drugątory stronępostojowe). Tarcze zaporowe tego typu posiadają literę '''m''' obok lub pod oznaczeniem tarczy<ref>Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym WTB-E10 Rozdział II §14</ref>.
 
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" width=80% align=center class="wikitable"
13 726

edycji