Język hurycki: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1236 bajtów ,  10 lat temu
m
rozbudowa
m (kat.)
m (rozbudowa)
[[Plik:Hurrian-language-rus.PNG|thumb|Rozpowszechnienie języka huryckiego w II tysiącleciu p.n.e.]]
'''Język hurycki''' – wymarły język używany w starożytności na obszarze [[Wyżyna Armeńska|Wyżyny Armeńskiej]] i [[Mezopotamia|Mezopotamii]], m.in. w państwie [[Mitanni]]. Należący do [[Języki huro-urartyjskie|huro-urartyjskiej]] rodziny językowej, najprawdopobniej spokrewnionej z językami [[Języki nach-dagestańskie|nach-dagestańskimi]]. Jego kaukaskiego pochodzenia domyślano się już w [[XIX]] wieku, ale dopiero od wystąpienia językoznawców - [[Georgij Klimow|Georgija Klimowa]] i [[Jan Braun|Jana Brauna]], w [[1954]], hipoteza ta została przedstawiona szerszej publiczności. Najstarszym świadectwem jest pochodząca z końca III tys. p.n.e. inskrypcja fundacyjna króla [[Tiszatal]]i z [[Urkisz]]. Oprócz niej głównym źródłem informacji na temat języka huryckiego są: tzw. ''list z Mitanni'', odkryty w [[Tell el-Amarna|El-Amarnie]] oraz zasoby archiwów w [[Hattusza|Hattuszy]]. Język hurycki był językiem [[Aglutynacyjność|aglutynacyjnym]], [[Języki polisyntetyczne|polisyntetycznym]] i [[ergatyw]]nym. Jego słownictwo miało liczne zapożyczenia z [[Język akadyjski|akadyjskiego]] i [[Język sumeryjski|sumeryjskiego]] (m.in. ''szarii'' – król, ''hikalli'' – pałac, ''tamkari'' – kupiec, ''tabali'' – kowal), co sugeruje, że [[Huryci]], zanim przybyli do Mezopotamii, byli ludem stosunkowo słabo rozwiniętym. W dostępnych nam tekstach huryckich dostrzegalne jest zróżnicowanie dialektalne. Najlepiej rozwinięte wydawały się dialekty zachodnie, prezentowane przez ''list z Mitanni'', znaleziska z [[Hattusza|Hattuszy]] oraz [[Ugarit]]u.
[[Plik:Hurritische hymne.gif|thumb|Hymn w języku huryckim; tekst z około 1400 rok p.n.e.]]
'''Język hurycki''' – wymarły język, używany w północnej [[Mezopotamia|Mezopotamii]], nad jeziorem [[Wan (jezioro)|Wan]], we wschodniej [[Anatolia|Anatolii]] i [[Starożytna Syria|Syrii]] północnej już w połowie III tysiąclecia p.n.e.
 
Poświadczony jest w dokumentach, spisanych na tabliczkach glinianych [[Pismo klinowe|pismem klinowym]]<ref name="Uberti46">M. L. Uberti, Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu, Warszawa 2010, s. 46.</ref>. Najstarszym świadectwem jest pochodząca z końca III tysiąclecia p.n.e. inskrypcja fundacyjna króla [[Tiszatal]]i z [[Urkisz]]. Oprócz niej głównym źródłem informacji są tzw. ''list z Mitanni'', odkryty w [[Tell el-Amarna|El-Amarnie]], oraz zasoby archiwów w [[Hattusa|Hattusy]]<ref>M. Popko, ''Huryci'', Warszawa 1992, s. 106.</ref>.
== Zobacz też ==
 
* [[Mitanni]]
Hurycki jest [[Język ergatywno-absolutywny|językiem ergatywnym]]<ref name="Uberti46"/>, [[Aglutynacyjność|aglutynacyjnym]] i [[Języki polisyntetyczne|polisyntetycznym]]. Jego słownictwo miało liczne zapożyczenia z [[Język akadyjski|akadyjskiego]] i [[Język sumeryjski|sumeryjskiego]] (m.in. ''szarii'' – król, ''hikalli'' – pałac, ''tamkari'' – kupiec, ''tabali'' – kowal), co sugeruje, że [[Huryci]], zanim przybyli do Mezopotamii, byli ludem stosunkowo słabo rozwiniętym. W dostępnych tekstach huryckich dostrzegalne jest zróżnicowanie dialektalne. Najlepiej rozwinięte wydawały się dialekty zachodnie, prezentowane przez ''list z Mitanni'', znaleziska z Hattuszy oraz [[Ugarit]]<ref>M. Popko, ''Huryci'', Warszawa 1992, s. 108.</ref>. W II tysiącleciu p.n.e. język wzbogacił się o element indoirański. Tzw. ''marijannu'', dzięki umiejętności posługiwania się zaprzęgniętymi w konie rydwanami, przeniknęli na [[Wyżyna Armeńska|Wyżynę Armeńską]] i stworzyli podwaliny do powstania państwa [[Mitanni]]<ref name="Uberti47">M. L. Uberti, ''Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu'', Warszawa 2010, s. 47.</ref>.
* [[Język urartyjski]]
 
* [[Alfabet ugarycki]]
Język hurycki należał do [[Języki huro-urartyjskie|huro-urartyjskiej]] rodziny językowej, najprawdopobniej spokrewnionej z językami [[Języki północno-wschodniokaukaskie|nach-dagestańskimi]]. Jego kaukaskiego pochodzenia domyślano się już w XIX wieku, ale dopiero od wystąpienia językoznawców – [[Georgij Klimow|Georgija Klimowa]] i [[Jan Braun|Jana Brauna]] – w 1954 roku, hipoteza ta została przedstawiona szerszej publiczności<ref>M. Popko, ''Huryci'', Warszawa 1992, s. 107.</ref>. Późną formą huryckiego był [[Język urartyjski|urartyjski]]<ref name="Uberti47"/>.
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
{{bibliografia start}}
* [[Maciej Popko|Popko M.]], ''Huryci'', PIW, Warszawa 1992,2005. ISBN 83-06-0211402969-20.
* Uberti M. L., ''Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu'', Warszawa 2010. ISBN 978-83-235-0680-5.
{{bibliografia stop}}
 
[[Kategoria:Języki starożytnego Bliskiego Wschodu|H]]
[[Kategoria:Języki starożytnej Mezopotamii]]
[[Kategoria:Języki wymarłe|Hurycki]]