Karol Starmach: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 79 bajtów ,  10 lat temu
m
drobne techniczne
(drobne redakcyjne)
m (drobne techniczne)
=== Aktywność naukowo-badawcza ===
Jako młody naukowiec pod kierownictwem [[Kazimierz Rouppert|Kazimierza Roupperta]] zajął się [[fykologia|fykologią]], w szczególności biologią [[sinice|sinic]]. Z dziedziną tą związany był do końca życia, tworząc odpowiednią jednostkę w PAN oraz sekcję w [[Polskie Towarzystwo Botaniczne|Polskim Towarzystwie Botanicznym]] oraz wydając serię publikacji algologicznych, w tym [[klucz do oznaczania|klucze do oznaczania]] słodkowodnych glonów. Był redaktorem serii wydawniczej ''[[Flora Słodkowodna Polski]]'', będąc jednocześnie autorem kilku jej tomów. Zlecono mu także opracowanie klucza do oznaczania [[złotowiciowce|złotowiciowców]] na potrzeby międzynarodowej serii ''[[Süsswasserflora von Mitteleuropa]]''<ref name="pth" />.
W zakresie fykologii dokonał swoich największych odkryć, nie tylko odkrywając nowe gatunki, ale także wyjaśniając skomplikowany [[cykl rozwojowy]] [[hildebrandiahildenbrandia rzeczna|hildebrandii rzecznej]]<ref name="wb">{{cytuj pismo|autor=Stefan Gumiński|tytuł=Wspomnienie o Karolu Starmachu (22 IX 1900 — 2 III 1988)|czasopismo=Wiadomości Botaniczne |odpowiedzialność= Instytut Botaniki PAN|wydanie=1 |wolumin=33|strony=3–6 |język=pl|data=1989| url= http://www.ib-pan.krakow.pl/pubs-pdf/Wiadomosci%20Botaniczne/1989/33_a3-6.pdf }}</ref>.
 
Przenosząc się z Katedry Botaniki UJ do Katedry i Zakładu Ichtiobiologii i Rybactwa UJ rozszerzył swoje zainteresowania na [[hydrobiologia|hydrobiologię]] ogólną z [[ichtiologia|ichtiologią]]. Badania dotyczące ichtiobiologii i rybactwa kontynuował współtworząc IRŚ i placówki, które ostatecznie weszły w skład ZBW PAN. Rozwinięte przez niego placówki Wydziału Rolniczego UJ obecnie wchodzą w skład Katedry Ichtiobiologii i Rybactwa [[Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie|Uniwersytetu Rolniczego]]. Na wydziale tym przy okazji nawiązał przyjaźń naukową m.in. z Teodorem Marchlewskim, co miało wpływ na jego losy w czasach represji stalinowskich<ref name="pth" />.
 
Przy okazji badań ichtiologicznych, jeszcze przed wojną rozpoczął badania nad [[Zanieczyszczenia wody|zanieczyszczeniami wód]], które kontynuował m.in. na Politechnice Śląskiej powołując odrębną katedrę poświęconą temu zagadnieniu. Docenturę uzyskał dzięki pracy „Badania sestonu górnej Wisły i Białej Przemszy”, a dalsze badania biologii rzek górskich sprawiły, że stał się specjalistą od ekologii [[zbiornik zaporowy|zbiorników zaporowych]], a także ogólnie zagospodarowania obszarów górskich. PraktycznaPraktyczny aspekt jego badań pozwolił na ich kontynuowanie nawet w warunkach okupacji niemieckiej (m.in. na [[Jezioro Rożnowskie|Zbiorniku Rożnowskim]]) i w okresie pozbawienia praw obywatelskich w czasach stalinowskich. Powołana przez niego stacja nad [[Jezioro Goczałkowickie|Zbiornikiem Goczałkowickim]] była pierwszą w Europie placówką poświęconą kompleksowemu, wieloletniemu [[monitoring jakości wód|monitorowaniu ekologii wód]] zbiornika zaporowego<ref name="pth" /> (zamkniętą w latach 90. XX w.)
 
[[Takson]]y, które jako [[autor nazwy (botanika)|pierwszy opisał]] w sposób naukowy, są oznaczone symbolem '''Starmach''' (czyli w tym przypadku nie skrótem, a po prostu pełnym nazwiskiem)<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do;jsessionid=B15717B559AC7EF5EE069BD16CC944D3?id=10036-1&back_page=%2Fipni%2FeditAdvAuthorSearch.do%3Bjsessionid%3DB15717B559AC7EF5EE069BD16CC944D3%3Ffind_abbreviation%3D%26find_surname%3Dstarmach%26find_isoCountry%3D%26find_forename%3D%26output_format%3Dnormal|tytuł=Starmach, Karol (1900-1988) |opublikowany=[[International Plant Names Index|IPNI]]|język=en|data dostępu=2011-10-19}}</ref>. Należy do nich [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[złotowiciowce|złotowiciowca]] ''Chrysodesmis'', a jednocześnie – jako że według obecnej wiedzy jest to [[takson monotypowy]] – gatunek ''[[Chrysodesmis gloeophila]]'', opisany w roku 1970<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/genus/detail/?genus_id=44703|tytuł=</em>Chrysodesmis <em>Starmach, 1970: 192|autor=M.D. Guiry, G.M. Guiry|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-23}}</ref>, złotowiciowiec ''[[Pseudokephyrion tatricum]]'' (Juris) Starmach<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=139961|tytuł=</em>Pseudokephyrion tatricum<em> (Juris) Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, [[różnowiciowce|różnowiciowiec]] ''[[Centritractus ellipsoideus]]'' Starmach<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=139932|tytuł=</em>Centritractus ellipsoideus<em> Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, [[zielenice|zielenica]] ''[[Entocladia cladophorae]]'' (Hornby) Starmach<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=3652|tytuł=</em>Entocladia cladophorae<em> (Hornby) Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, [[bruzdnice|bruzdnica]] ''[[Peridiniopsis lenticula]]'' (Bergh) Starmach<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=60249| tytuł=</em>Peridiniopsis lenticula<em> (Bergh) Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref> i in. Niektóre opisane przez niego taksony nie utrzymały pierwszeństwa, okazało się że były opisane wcześniej przez innych naukowców. Dotyczy to np. ''Gloeodinium cracoviense'' Starmach 1963, które uznano za [[synonim]] ''[[Hemidinium nasutum]]'' F.Stein 1883<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=55867|tytuł=</em>Gloeodinium cracoviense<em> Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, ''Chlorhormidium flaccidum'' f. ''aquaticum'' (Heering) Starmach, uznanego za synonim ''[[Klebsormidium mucosum]]'' (Boye Petersen) Lokhorst in Lokhorst & W. Star 1985<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=139768|tytuł=</em>Chlorhormidium flaccidum<em> f. </em>aquaticum<em> (Heering) Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, ''Chlorhormidium flaccidum'' var. ''nitens'' (Meneghini) Starmach, uznanego za synonim ''[[Klebsormidium nitens]]'' (Meneghini) Lokhorst 1996<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=63079|tytuł=</em>Chlorhormidium flaccidum<em> var. </em>nitens<em> (Meneghini) Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>. Z kolei inne uznano za przedstawicieli innego rodzaju, więc zachowano pierwszeństwo Starmacha, ale zmieniono ich nazwy, jak ''Chroococcus niger'' Starmach 1934 – obecnie ''[[Chamaesiphon niger]]'' (Starmach) Golubic 1967<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=54592|tytuł=</em>Chroococcus niger<em> Starmach|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, ''Batrachospermum capense'' Starmach ex O.Necchi & S.Kumano 1984 – obecnie ''[[Kumanoa capensis]]'' (Starmach ex Kumano & Necchi) Necchi & Vis 2009<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=52048|tytuł=</em>Batrachospermum capense<em> Starmach ex O.Necchi & S.Kumano|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref>, ''Chlamydomonas rostafinskii'' Starmach & Kawecka 1965 – obecnie ''[[Chloromonas rostafinskii]]'' (Starmach & Kawecka) Gerloff & Ettl 1970<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=116954|tytuł=</em>Chlamydomonas rostafinskii<em> K.Starmach & B.Kawecka|opublikowany=AlgaeBase|język=en|data dostępu=2011-10-24}}</ref> i in.
* [[International Society of Limnology]] (SIL)
* Internationale Arbeitsgemeinschaft für Cyanophyten-Forschung
* [[Polskie Towarzystwo Botaniczne]] – przewodniczący Sekcji Fykologicznej, członek honorowy
* ''[[Acta Hydrobiologica]]'' (początkowo ''Biuletyn Zakładu Biologii Stawów PAN'') – komitet redakcyjny (redaktor naczelny, przewodniczący rady redakcyjnej)
 
== Odznaczenia i wyróżnienia<ref name="pth" /> ==
* [[doctor honoris causa|doktorat honorowy]] [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytetu Wrocławskiego]] pod promocją [[Stefan Gumiński|Stefana Gumińskiego]] – 1987
* członkostwo honorowe Polskiego Towarzystwa Botanicznego
* członkostwo honorowe Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego – 1970
* nagroda I stopnia Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za całokształt działalności naukowej – 1967
16 406

edycji