Księgi deuterokanoniczne: Różnice pomiędzy wersjami

m
Wycofano edycje użytkownika Yarpen Zirgin (dyskusja). Autor przywróconej wersji to 7puritan.
m (Wycofano edycje użytkownika 7puritan (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Leszek Jańczuk.)
m (Wycofano edycje użytkownika Yarpen Zirgin (dyskusja). Autor przywróconej wersji to 7puritan.)
{{Dopracować}}
{{Stary Testament}}
{{Chrześcijaństwo}}
'''Księgi deuterokanoniczne (wtórnokanoniczne)''' – termin używany w [[katolicyzm]]ie i [[prawosławie|prawosławiu]] na określenie tych spośród ksiąg [[Biblia|Pisma Świętego]] [[Stary Testament|Starego Testamentu]] funkcjonujących w kanonie tych wyznań, których nie zawiera [[Tanach|Biblia hebrajska]]. Samo określenie ''deuterokanoniczne'' nawiązuje do kwestionowania kanoniczności tychże ksiąg w odróżnieniu od [[księgi protokanoniczne|ksiąg protokanonicznych]], które uznaje za natchnione zarówno [[judaizm]], jak i całe [[chrześcijaństwo]].
'''Księgi deuterokanoniczne (wtórnokanoniczne)''' (przez [[protestantyzm|Kościoły protestanckie]] określane jako '''apokryfy''' - tylko odnośnie do Starego Testamentu) to księgi [[Biblia|Pisma Świętego]], których [[Kanon Biblii|kanoniczność]] była kwestionowana w odróżnieniu od [[księgi protokanoniczne|ksiąg protokanonicznych]]. Określenie ''księgi deuterokanoniczne'' pochodzi od istnienia dwóch kanonów ksiąg Starego Testamentu funkcjonujących równolegle w pierwszych wiekach chrześcijaństwa: pierwszy kanon stanowiły księgi uznawane za natchnione przez [[faryzeusz]]ów, natomiast drugi kanon stanowiły księgi tzw. kanonu aleksandryjskiego, czyli [[Septuaginta]].<ref>[http://biblijna.strona.pl/teksty/ks_deutero.htm Księgi deuterokanoniczne]</ref> Dlatego, wbrew spotykanemu przekonaniu, określenie ''księga deuterokanoniczna'' nie oznacza, że została ona uznana za natchnioną w "drugim rzucie", ale wskazuje na pochodzenie z kanonu Septuaginty.
 
Kwestionowanie ksiąg deuterokanonicznych wynika z istnienia dwóch różnych kanonów ksiąg Starego Testamentu funkcjonujących równolegle w pierwszych wiekach chrześcijaństwa: pierwszy kanon stanowiły księgi uznawane za natchnione przez Żydów żyjących na terenie Palestyny (Biblia hebrajska), natomiast drugi kanon stanowiły księgi tzw. kanonu aleksandryjskiego, czyli zawarte w [[Septuaginta|Septuagincie]], którymi posługiwali się Żydzi żyjący w diasporze, poza swoją ojczyzną<ref>[http://biblijna.strona.pl/teksty/ks_deutero.htm Księgi deuterokanoniczne]</ref>.
 
Judaizm nie uznaje ksiąg deuterokanonicznych za natchnione. Kościół katolicki uznał za natchnione część spośród ksiąg znajdujących się w kanonie aleksandryjskim. Niemal w całości przyjęła je [[Cerkiew prawosławna]], tymczasem [[Protestantyzm|Kościoły protestanckie]] odrzuciły wszystkie księgi zawarte w Spetuagincie, których nie zawierała Biblia hebrajska, zakładając tożsamość między Biblią Hebrajską, jaką posługiwali się Żydzi palestyńscy, a chrześcijańskim Starym Testamentem. Stąd też w protestantyzmie nie istnieje oddzielne pojęcie ''ksiąg deuterokanonicznych'', które wraz z innymi spoza kanonu włączone są do zbioru [[Apokryfy|apokryfów]].
 
== Księgi deuterokanoniczne w Starym Testamencie ==
=== Historia ===
Księgi wtórnokanoniczne, z wyjątkiem [[Mądrość Syracha|księgi Syracha]] oraz [[2 Księga Machabejska|2 Księgi Machabejskiej]], powstawały w [[język hebrajski|języku hebrajskim]] lub [[język aramejski|aramejskim]]. Do XX wieku znane były jedynie ich greckie przekłady, pochodzące z [[Septuaginta|Septuaginty]] (III-I wiek p.n.e.). Odkrycia archeologiczne (m.in. w [[Rękopisy z Qumran|Qumran]]) pozwoliły określić fragmenty oryginałów.
 
Część Ojców Kościoła działających na Wschodzie odrzucała księgi deuterokanoniczne jako natchnione. [[Orygenes]] w swej analizie wskazywał na różnicę pomiędzy księgami wtórnokanonicznymi a kanonem. [[Atanazy]], [[Cyryl z Jerozolimy]] i [[Grzegorz z Nazjanzu]], przygotowując katalog pism albo pomijali w ogóle te księgi, albo je włączali jako dodatki, Kościół Zachodu jednak uważał te księgi za kanoniczne. Ponieważ na skutek tego w II i III wieku doszło do kilku sporów związanych z używanym kanonem Starego Testamentu, w IV wieku podczas synodu w Hipponie i 3. synodu w Kartaginie orzeczono równoprawność ksiąg pierwszego i drugiego kanonu ("protokanonicznych" i "deuterokanonicznych"). Ostatecznie również Kościół na Wschodzie przyjął poglądy Zachodu i w roku 692 na synodzie trullańskim uznał autentyczność ksiąg deuterokanonicznych.
 
===Prawosławie===
Księgi deuterokanoniczne (wtórnokanoniczne) Starego Testamentu:
[[Cerkiew prawosławna]] uznaje niemal cały kanon aleksandryjski występujący w Septuagincie, z wyjątkiem [[4 Księga Machabejska|4 Księgi Machabejskiej]], czyli:
 
* [[1 Księga Machabejska]] (1 Mch);
* [[2 Księga Machabejska]] (2 Mch);
* [[3 Księga Machabejska]] (3 Mch);
* [[Księga Mądrości]] (Mdr);
* [[Mądrość Syracha|Mądrość Syracha (Eklezjastyk)]] (Syr);
* [[Księga Tobiasza]] (Tb);
* [[Księga Judyty]] (Jdt);
* [[Księga Barucha]] (Bar).;
* [[3 Księga Ezdrasza]] (3 Ezd);
* [[Modlitwa Manassesa]] (MM);
* [[Psalm 151]] (Ps 151).
 
Ponadto fragmenty uznawane za deuterokanoniczne:
* z [[Księga Daniela|księgi Daniela]]: modlitwa Azariasza (Dn 3,34-90) i dwa ostatnie rozdziały (Dn 13-14);
* fragmenty [[Księga Estery|Księgi Estery]] w języku greckim
* fragmenty Księgi Jeremiasza i Hioba obecne tylko w Septuagincie
 
===Katolicyzm===
Kościół katolicki uznał za natchnione część spośród ksiąg zawartych w kanonie aleksandryjskim (Septuagincie), a nie występujących w Biblii hebrajskiej. Są to:
* 1 Księga Machabejska (1 Mch);
* 2 Księga Machabejska (2 Mch);
* Księga Mądrości (Mdr);
* Mądrość Syracha (Eklezjastyk) (Syr);
* Księga Tobiasza (Tb);
* Księga Judyty (Jdt);
* Księga Barucha (Bar).
Fragmenty uznawane za deuterokanoniczne:
* z [[Księga Daniela|księgi Daniela]]: modlitwa Azariasza (Dn 3,34-90) i dwa ostatnie rozdziały (Dn 13-14);
* fragmenty [[Księga Estery|Księgi Estery]] w języku greckim
 
Niektórzy włączają do powyższego spisu fragmenty Księgi Jeremiasza i Hioba, obecne tylko w Septuagincie.
 
Księgi deuterokanoniczne Starego Testamentu są określane przez [[Protestantyzm|protestantów]] mianem apokryfów (a księgi, które katolicy nazywają [[apokryf]]ami, protestanci określają jako "[[pseudoepigrafy]]").
 
== Księgi deuterokanoniczne w Nowym Testamencie ==
 
Niekiedy sformułowania "deuterokanoniczne" używa się w stosunku do 7 ksiąg [[Nowy Testament|Nowego Testamentu]]:
* [[2 List Piotra]] (2P);