Kartaczownica Gatlinga: Różnice pomiędzy wersjami

poprawa linków, źródła/przypisy
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (→‎Zobacz też: poprawa linków)
(poprawa linków, źródła/przypisy)
[[Plik:gatling gun.jpg|thumb|Karabin Gatlinga eksponowany w [[Fort Laramie]]]]
'''Kartaczownica Gatlinga''' – jeden z prekursorów [[karabin maszynowy|karabinu maszynowego]]. W odróżnieniu od poprzednich broni tego typu, wielolufowy karabin Gatlinga zapewniał dużą szybkostrzelność i łatwość ponownego ładowania. Z technicznego punktu widzenia ta konstrukcja, nie jest karabinem maszynowym, gdyż ogień z niej prowadzony jest ręcznie, a nie automatycznie. Skonstruowany został w roku [[1861]] przez [[Richard Gatling|Richarda Gatlinga]], wyparł wcześniejszą [[Kartaczownica Agera|kartaczownicę Agera]].
 
Zasadnicza idea broni była znana już w [[XVIII wiek]]u – kilkanaście umieszczonych obok siebie [[lufa|luf]], odpalanych kolejno, miało zapewnić prowadzenie nieprzerwanego ognia. Na przeszkodzie w realizacji tego pomysłu stały jednak brak odpowiednich nabojów i ograniczenia technologiczne, których pokonanie możliwe było dopiero w drugiej połowie [[XIX wiek]]u.
 
Gatling wykorzystał pojawienie się [[nabójAmunicja zespolonyzespolona|nabojów zespolonych]] z metalową łuską i opracował nowatorski system odpalania ładunków z poszczególnych luf, połączony z ruchem samych luf, podajnika i [[zamek (broń)|zamka]]. Dzięki temu jego broń miała teoretyczną szybkostrzelność około 1200 strzałów na minutę, a szybkostrzelność praktyczna dochodziła do 400200 strzałówstrz./min<ref na minutęname="tysiąc"/>. Obsługę karabinu stanowiło 4 żołnierzy.
 
Lufy, podajnik i cylinder blokujący były oddzielnymi częściami zamontowanymi na łożu. Tylne części luf, każda z osobnym zamkiem, oraz mechanizm spustowy mieściły się w cylindrze. Obrót korby powodował obrót luf, a naboje umieszczone w zasobniku wsuwały się pod swym ciężarem do podajnika. Odpowiedni mechanizm powodował wsuwanie naboju do lufy, ryglowanie jej osobnym zamkiem i strzał, a następnie wyrzucenie [[łuskaŁuska naboju(nabój)|łuski]] z lufy. Podczas jednego obrotu korby każda lufa oddawała jeden strzał.
 
Wraz z wynalezieniem metody wyciągania łuski z lufy za pomocą odrzutu zamka, a następnie wykorzystania energii gazów prochowych, system Gatlinga stał się przestarzały. Miejsce karabinów wielolufowych zajęły karabiny systemu [[Karabin maszynowy Maxim|Maxima]].
 
Idea broni wielolufowej odżyła w latach pięćdziesiątych XX wieku w szybkostrzelnych działkach i karabinach lotniczych oraz [[system antyrakietowy|systemach antyrakietowych]] stosowanych na [[Okręt|okrętach wojennych]]. Zespół luf obracany jest dziś silnikiem elektrycznym – dzięki temu sześciolufowe [[działko M61 Vulcan]] [[Kaliber broni|kalibru]] 20 mm osiąga szybkostrzelność 6000<ref name="tysiąc">{{Cytuj książkę|nazwisko=Schultz|imię=Walter| tytuł=1000 ręcznej broni palnej|strony=230}}</ref> strzałów na minutę i jest używany do dziś w [[United States Air Force|US Air Force]]<ref name="tysiąc"/>.
 
== Zobacz też ==
{{commonscat|Gatling guns}}
* [[Kartaczownica (broń wielolufowa)|Kartaczownica]]
* [[Kartaczownica Reffye]]
* [[Kartaczownica Nordenfelta]]
* [[Działko M61 Vulcan]]
* [[Karabin maszynowy M134 Minigun|Minigun]]
{{przypisy}}
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Schultz | imię=Walter | autor= | autor link= | inni= | tytuł=1000 ręcznej broni palnej | data=2011 | wydawca=Wydawnictwo Olesiejuk | miejsce=Ożarów Mazowiecki | isbn= 978-83-7708-745-9 | strony=230}}
 
[[Kategoria:Kartaczownice|Gatlinga]]
29 235

edycji