Przedindoeuropejski substrat językowy: Różnice pomiędzy wersjami

__NOTOC__
[[Plik:Mapa niektorych jezyków azjanickich.JPG|thumb|Mapa niektórych przedindoeuropejskich języków Europy]]
'''Przedindoeuropejski [[substrat językowy]]''' - grupa języków, używanych w [[Europa|Europie]] i [[Azja PrzedniaZachodnia|Azji Przedniej]] przed przybyciem na te tereny ludów mówiących [[języki indoeuropejskie|językami indoeuropejskimi]] - najstarsza znana warstwa językowa tych terenów. Na określenie substratu przedindoeuropejskiego używano dawniej nazwy '''języki azjanickie''', współcześnie języki tej grupy dzieli się na mniejsze ligi, bądź [[rodzina językowa|rodziny językowe]].
 
Z przedindoeuropejskiego substratu językowego najprawdopodobniej wywodzi się używany do dziś w [[Hiszpania|Hiszpanii]] [[języki izolowane|izolowany]] [[język baskijski]]. Grupę tę stanowią jednak w większości wymarłe i słabo poświadczone języki, takie jak m.in. [[język pelazgijski]], [[język iberyjski]], [[język etruski]], [[język liguryjski (starożytny)|język liguryjski]] wraz z innymi nieindoeuropejskimi językami [[Italia|Italii]] oraz [[język minojski]] z [[Kreta|Krety]] okresu przedmykeńskiego (zob. [[pismo linearne A]]). Niektórzy badacze zaliczają tu także [[język piktyjski]] oraz używany w [[Elam]]ie od ok. [[XXVI wiek p.n.e.|XXVI w.]] do [[VII wiek p.n.e.|VII w. p.n.e.]] i starożytnej [[Starożytny Iran|Persji]] w okresie od [[VI wiek p.n.e.|VI]] do [[IV wiek p.n.e.|IV w. p.n.e.]] (do podbojów [[Aleksander WielkiMacedoński|Aleksandra Wielkiego]]), [[język elamicki]].
 
Często zakłada się, że języki substratu przedindoeuropejskiego stanowią luźną grupę [[pokrewieństwo języków|niespokrewnionych]] ze sobą języków i wywodzą się najprawdopodobniej z drobnych [[prajęzyk]]ów, używanych w okresie [[paleolit]]u (uważa się, że z jednego z takich prajęzyków wyrosły [[języki nostratyczne]]). Niektóre języki zaliczane tradycyjnie do azjanickich są spokrewnione z [[języki kaukaskie|językami Kaukazu]], np. język [[Huryci|Hurytów]] był najprawdopodobniej pokrewny [[język czeczeński|czeczeńskiemu]], a [[język hatycki]] [[językiJęzyki północnoabchasko-zachodniokaukaskieadygejskie|językom północno-zachodniokaukaskim]]. Inne, takie jak elamicki, można łączyć z [[języki drawidyjskie|rodziną drawidyjską]]. Niektórzy badacze uznają języki substratu przedindoeuropejskiego za [[liga językowa|ligę językową]], wskazując na pewne typologiczne podobieństwa między nimi, świadczące o ich wzajemnym oddziaływaniu w zamierzchłej przeszłości.
 
Inna teoria proponuje, że substrat praindoeuropejski w Europie wywodzi się z [[języki waskońskie|języków waskońskich]] oraz "atlantyckich języków semickich"<ref name="EVES">Theo Vennemann, Patrizia Noel Aziz Hanna, ''Europa Vasconica, Europa Semitica'', wydawnictwo Walter de Gruyter, 2003, ISBN 311017054X, 9783110170542. [http://books.google.com/books?id=tyU1FymabrgC&printsec=frontcover&dq=Europa+Vasconica,+Europa+Semitica&hl=en&src=bmrr&ei=Te8sTcnVO4H98Aaou_nGCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false (google books)]</ref>.
 
== Bibliografia ==
<div class="refsection references-column-count references-3column">
===== Archeologia i kultura =====
* Anthony, David with Jennifer Y. Chi (eds., 2009). The Lost World of Old Europe: The Danube Valley, 5000-3500 BC.
 
===== Rekonstrukcje językowe =====
* Bammesberger, Alfred and [[Theo Vennemann]] (eds., 2003). Languages in Prehistoric Europe. Heidelberg: Carl Winter.
* Blench, Roger and Matthew Spriggs (eds. 1). Archaeology and Language. Vol. I. Theoretical and Methodological Orientations.
* Dolukhanov, Pavel M. (2003) Archaeology and Languages in Prehistoric Northern Eurasia // Japan Review, 15:175-186. http://shinku.nichibun.ac.jp/jpub/pdf/jr/IJ1507.pdf
* [[Marija Gimbutas|Gimbutas, Marija]] (1989). The Language of the Goddess
* Greppin, John and T.L.Markey (eds., 1990). When Worlds Collide: The Indo-Europeans and the Pre-Indo-Europeans, Ann Arbor.
* [[Winfred P. Lehmann|Lehmann, Winfred P.]] Pre-Indo-European. Washington, DC: Institute for the Study of Man. 2002. ISBN 0-941694-82-8.
* Lieberman, Mark. The Linguistic Diversiry of Aboriginal Europe // Language Log. January 6, 2009. http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=980
* Mailhammer, Robert (2010). Diversity vs. Uniformity. Europe before the Arrival of Indo-European Languages. http://www.lrz.de/~mailhammer/htdocs/pdf/SWE_paper-MTP_draft.pdf // to appear in: Mailhammer, Robert and Theo Vennemann. Linguistic Roots of Europe. Copenhagen: Museum Tusculanum Press.
* Pre-Indo-European // Encyclopedia of the Languages of Europe. Edited by: Glanville Price. 2000. eISBN 9780631220398.
* [[Theo Vennemann|Vennemann, Theo]]. Languages in Prehistoric Europe north of the Alps. http://www.scribd.com/doc/8670/Languages-in-prehistoric-Europe-north-of-the-Alps
* [[Theo Vennemann|Vennemann, Theo]] (2008). Linguistic reconstruction in the context of European prehistory. Transactions of the Philological Society. Volume 92, Issue 2, pages 215–284, November 1994
* Woodard, Roger D. (ed., 2008) Ancient Languages of Asia Minor. Cambridge University Press.
* Woodard, Roger D. (2008) Ancient Languages of Europe. Cambridge University Press.
 
</div>
{{przypisyPrzypisy}}
 
== Zobacz też ==