Zamek krzyżacki w Królewcu: Różnice pomiędzy wersjami

Rozbudowa historyczna + ilust.
m (ort.)
(Rozbudowa historyczna + ilust.)
{{Budynek infobox
[[Plik:Königsberg Castle.jpg|thumb|right|250px|Zamek królewiecki, ok. [[1895]]]]
|nazwa = Zamek królewiecki
|zabytek =
|zdjęcie = Königsberg Castle.jpg
|opis zdjęcia = Nieistniejący dzisiaj zamek królewiecki,<br>ilustracja z ok. [[1895]]
|państwo = Rosja
|miejscowość = [[Kaliningrad]]
|adres =
|typ budynku =
|styl architektoniczny = [[gotyk]]
|architekt =
|inwestor =
|wysokość całkowita =
|wysokość do dachu =
|kondygnacje =
|powierzchnia użytkowa =
|rozpoczęcie budowy = XIII w.
|ukończenie budowy =
|przebudowy =
|zniszczono = 1945 (działania wojenne), 1968 (wyburzenie ruin)
|odbudowano =
|pierwszy właściciel =
|kolejni właściciele =
|właściciel =
|stopniN = |minutN = |sekundN =
|stopniE = |minutE = |sekundE =
|stopniW = |minutW = |sekundW =
|stopniS = |minutS = |sekundS =
|commons = Category:Königsberg Castle
|www =
}}
 
'''Zamek królewiecki''' – dogotycki zamek [[1945Krzyżacy|krzyżacki]] stałz XIII w., kilkukrotnie przebudowywany (m.in w XVI i XVIII w.), będący - obok miejscowej [[Katedra w Królewcu|katedry]] i był- jednym z symboli Królewca (obecnie [[Kaliningrad]] w [[Rosja|Rosji]]).
 
== Historia budowy ==
W czasach [[Prusowie|pruskich]] znajdował się tu gród '''Tuwangste''' (''także: Twangste, Twangst, Twongst, Twoyngst''). Nazwa ta wywodziła się z pruskiego słowa "wangus" i oznaczało ścinanie drzewa dębowego, które było symbolem [[Perkun]]a. Po podboju [[Sambia|Sambii]] przez [[zakon krzyżacki|Krzyżaków]] w [[1255]] zamek nazwano ''Regiomontium (Królewska Góra)'' na cześć [[władcy Czech|króla czeskiego]] [[Przemysł Ottokar II|Przemysła Ottokara II]], który uczestniczył w wyprawie. Zamek był wielokrotnie rozbudowywany m.in w [[XVI wiek|XVI]] i [[XVIII wiek|XVIII]] w. (m. in. [[Joachim Ludwig Schultheiß von Unfried]]). Po inkorporacji [[Prusy Królewskie|Prus Królewskich]] do [[Polska|Polski]] zamek był od [[1457]] siedzibą [[Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego|wielkiego mistrza krzyżackiego]], od [[1525]] [[władcy Prus|książąt pruskich]]. W [[1701]] w kościele zamkowym odbyła się koronacja króla [[Fryderyk I Pruski|Fryderyka I]], a w [[1861]] [[Wilhelm I Hohenzollern|Wilhelma I]]. Przed [[II wojna światowa|II wojną światową]] umieszczono w części zamku muzeum.
Od czasów średniowiecznych do zamku przylegała [[wolnizna]] [[Burgfreiheit (Królewiec)|Burgfreiheit]] (Wola Zamkowa), później powstały [[Tragheim (Królewiec)|Tragheim]], [[Altroßgarten]], [[Neue Sorge (Królewiec)|Neue Sorge]] i [[Sackheim (Królewiec)|Sackheim]].
 
Zamek był wielokrotnie rozbudowywany m.in w [[XVI wiek|XVI]] i [[XVIII wiek|XVIII]] w. (m. in. [[Joachim Ludwig Schultheiß von Unfried]]). Po inkorporacji [[Prusy Królewskie|Prus Królewskich]] do [[Polska|Polski]] zamek był od [[1457]] siedzibą [[Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego|wielkiego mistrza krzyżackiego]], od [[1525]] [[władcy Prus|książąt pruskich]]. W [[1701]] w kościele zamkowym odbyła się koronacja króla [[Fryderyk I Pruski|Fryderyka I]], a w [[1861]] [[Wilhelm I Hohenzollern|Wilhelma I]].
W czasie wojny przechowywano tu zrabowaną z [[Carskie Sioło|Carskiego Sioła]] [[Bursztynowa Komnata|Bursztynową Komnatę]], którą prawdopodobnie wywieziono w nieznanym kierunku. Zamek został całkowicie wypalony w wyniku [[Royal Air Force|brytyjskich]] bombardowań Królewca w sierpniu [[1944]], zachowały się tylko grube mury zewnętrzne. Dalsze zniszczenia nastąpiły w czasie zdobywania miasta przez [[Armia Czerwona|Armię Czerwoną]] w kwietniu [[1945]].
 
Od czasów średniowiecznych do zamku przylegała [[wolnizna]] [[Burgfreiheit (Królewiec)|Burgfreiheit]] (Wola Zamkowa), później powstały [[Tragheim (Królewiec)|Tragheim]], [[Altroßgarten]], [[Neue Sorge (Królewiec)|Neue Sorge]] i [[Sackheim (Królewiec)|Sackheim]]. Przed [[II wojna światowa|II wojną światową]] umieszczono w części zamku muzeum.
W wyniku [[konferencja poczdamska|postanowień poczdamskich]] Królewiec został przyłączony do [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], a w [[1946]] przemianowany na Kaliningrad. Pozostałości zamku zostały na rozkaz [[Leonid Breżniew|Leonida Breżniewa]] wysadzone w powietrze w [[1968]] jako symbol pruskiego militaryzmu, mimo protestów studentów i intelektualistów.
W czasie wojny przechowywano tu zrabowaną z [[Carskie Sioło|Carskiego Sioła]] [[Bursztynowa Komnata|Bursztynową Komnatę]], którą prawdopodobnie wywieziono w nieznanym kierunku.
 
[[Plik:Spiegelsaal.jpg|thumb|right|240px|Sala lustrzana w zamku]]
Na miejscu zburzonego zamku postawiono [[Dom Sowietów w Kaliningradzie|Dom Sowietów]].
== Zniszczenie zamku ==
Zamek królewiecki został całkowicie strawiony przez pożary w następstwie bombardowań Królewca, przeprowadzonych przez [[Royal Air Force|lotnictwo brytyjskie]] w sierpniu [[1944]]. Bombardowania przetrwały tylko grube mury zewnętrzne. Dalsze zniszczenia nastąpiły w czasie zdobywania miasta przez [[Armia Czerwona|Armię Czerwoną]] w kwietniu [[1945]].
 
W wyniku [[konferencja poczdamska|postanowień poczdamskich]] Królewiec został przyłączony do [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], a w [[1946]] przemianowany na Kaliningrad. Pozostałości zamku zostały na rozkaz [[Leonid Breżniew|Leonida Breżniewa]] wysadzone w powietrze w [[1968]] jako symbol pruskiego militaryzmu, mimo protestów studentów i intelektualistów. Na miejscu zburzonego zamku postawiono [[Dom Sowietów w Kaliningradzie|Dom Sowietów]].
Od kilku lat planowana jest [[rewitalizacja]] śródmieścia i zamku. Planowano odbudowę zamku z funduszy rosyjskiego ministerstwa kultury, jednak projekt ten na razie upadł, pomimo iż plan odbudowy zamku poparł prezydent [[Władimir Putin]] podczas swojej wizyty w Królewcu w 2005. Władze miasta cały czas forsują plan odbudowy. Zwolennikiem odbudowy jest architekt [[Artur Sarnitz]]. [[Rozbiórka]] Domu Sowietów ma też swoich przeciwników. Wg nich budowla-pomnik jest już częścią historii miasta.
 
== Plany rewitalizacji ==
<gallery>
Od kilku lat planowana jest [[rewitalizacja]] śródmieścia i zamku. Planowano odbudowę zamku z funduszy rosyjskiego ministerstwa kultury, jednak projekt ten na razie upadł, pomimo iż plan odbudowy zamku poparł prezydent [[Władimir Putin]] podczas swojej wizyty w Królewcu w 2005. Władze miasta cały czas forsują plan odbudowy. Zwolennikiem odbudowy jest architekt [[Artur Sarnitz]]. [[Rozbiórka]] Domu Sowietów ma też swoich przeciwników. Wg nich budowla-pomnik jest już częścią historii miasta.
Plik:Königsberg Castle courtyard.jpg|Dziedziniec - na wprost kościół zamkowy
 
Plik:Koenigsberg Schloss Ostseite 1900.jpg|Brama zamkowa
W latach 2001-2008 na terenie, gdzie znajdowały się [[ruiny]] zamku, prowadzono prace [[Wykopaliska|wykopaliskowe]], finansowane przez niemiecki [[tygodnik]] [[Der Spiegel]]. W trakcie wspomnianych prac odkryto pewną ilość pamiątek historycznych, m.in. w czerwcu 2005 natrafiono na srebrną skrzynkę, zawierającą medale i monety.
</gallery>
 
Władze miasta cały czas forsują plan [[Odbudowa|odbudowy]]. Zwolennikiem odbudowy jest architekt [[Artur Sarnitz]]. Z drugiej strony, [[Rozbiórka|rozbiórka]] Domu Sowietów, stojącego na miejscu dawnego zamku, też ma swoich przeciwników. Wg nich budowla-pomnik jest już częścią historii miasta.
 
== Galeria ilustracji ==
<center><gallery>
Plik:Königsberg Castle courtyard.jpg|Dziedziniec - na wprostoraz kościół zamkowy
Plik:Thronsaal 002.jpg|Wnętrze zamku - sala tronowa
Plik:Koenigsberg Schloss Ostseite 1900.jpg|Brama zamkowawjazdowa do zamku
Plik:Staatsarchiv.jpg|Archiwum państwowe na zamku
</gallery></center>
 
== Bibliografia ==
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.aktuell.ru/kaliningrad/stadtnews/putin_fuer_wiederaufbau_des_koenigsberger_schlosses_229.html Putin für Wiederaufbau des Königsberger Schlosses - Artykuł ow jęz. niemieckim odbudowieodnośnie (poodbudowy niemiecku)zamku]
{{Commonscat|Castle in Königsberg}}
* [http://www.castlesofpoland.com/prusy/krol_poczt.htm Zamek królewiecki (i miasto) na starych pocztówkach]
* [http://web.archive.org/web/*/http://www.geocities.com/Vienna/1664/haupt.htm Ilustrowany przewodnik po zamku (po niemiecku)]
* [http://www.kaliningradcastles.com/Konigsberg-Castle.html Kaliningrad Castles - Losy zamku królewieckiego (tekst w jęz. angielskim)]
* [http://www.koenigsberger-express.com/main/show_artikel.php?id=667&kat=53 Artykuł i debata o odbudowie (po niemiecku)]
* [http://www.aktuell.ru/kaliningrad/stadtnews/putin_fuer_wiederaufbau_des_koenigsberger_schlosses_229.html Artykuł o odbudowie (po niemiecku)]
 
[[Kategoria:Obwód kaliningradzki]]