Terra preta: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 395 bajtów ,  9 lat temu
m
wikizacja, drobne redakcyjne
m ({{w edycji| Joanna Kośmider}})
m (wikizacja, drobne redakcyjne)
{{w edycji| Joanna Kośmider}}
[[Plik:Terra Preta.jpg|thumb|250px|Po lewej – żółta ziemia z terenów Amazonki, nazywana ''oxisol'', po prawej – ''terra preta'']]
'''Terra preta''' (z [[język portugalski|jęz. portugalskiego]] "czarna„czarna ziemia"ziemia” lub '''''terra preta do Indio''''', czyli "czarna„czarna ziemia Indian"Indian”) – bardzo żyzna [[gleba]] ("tropikalny [[czarnoziemy|czarnoziem]]"), bogata w [[związki organiczne]] i [[Próchnica (humus)|próchnicę]], pozostałość po prekolumbijskim rolnictwie w [[Amazonia|dorzeczu Amazonki]]<ref>{{cytuj książkę | autor = William I. Woods, Wenceslau G. Teixeira, Johannes Lehmann, Christoph Steiner, Antoinette M. G. A. WinklerPrins, Lilian Rebellato | tytuł = Amazonian Dark Earths: Wim Sombroek's Vision | wydawca = Springer Science+Business Media B.V. | data = 2009 | isbn = 9781402090301}}</ref>.
 
== Geneza ==
Gęsta, [[Żyzność gleby|bogata]] i [[Gleba gliniasta|gliniasta]] ''terra preta'' kontrastuje z resztą cienkich i [[Gleby laterytowe|ubogich ziem regionu]]. Wilgotny i gorący [[Peru#Klimat|klimat Amazonii]] nie sprzyja gromadzeniu się [[Detrytus (ekologia)|materii organicznej]], która bardzo szybko ulega [[Humifikacja|rozkładowi]], a znajdujące się w niej substancje odżywcze są natychmiast pobierane przez rośliny. W efekcie gleba jest [[pH gleby|kwaśna]], uboga i zwykle ma [[Żółtoziemy|żółtawą barwę]]. Po [[Wylesianie|wykarczowaniu lasu]] szybko się[[Degradacja (geologia)|wyjaławia się]] i większość roślin uprawnych szybko na niej marnieje.
 
Pola ''terra preta'' w niektórych miejscach rozciągają się na wiele hektarów, więc od dawna zastanawianopróbowano sięwyjaśnić skądjaki ta[[proces żyznaglebotwórczy]] idoprowadził ciemnado glebapowstania siętej żyznej i ciemnej wzięłagleby. Przypuszczano, że jest [[Erupcja wulkanu|pochodzenia wulkanicznego]] lub że są to [[Eutrofizacja|osady ze starych jezior]] lub pozostałościresztki resztek roślinnychroślinne. W świetle najnowszych badań okazało się, że wytwarzali ją mieszkańcy tych terenów od kilku tysięcy lat, czyli [[Historia Peru|Indianie okresu prekolumbijskiego]]. Kultury te, mieszkające na słabych rolniczo terenach, dzięki wytworzeniu własnych gleb, posiadałyrozwinęły dość zaawansowane rolnictwo. Dodzięki wytworzeniawłasnym [[Agrotechnika|działaniom agrotechnicznym]]. ''terraTerra preta'' używaływytworzono dzięki [[Nawożenie|nawożeniu]] z użyciem [[Nawóz naturalny|nawozu zwierzęcego]] i innych [[Nawóz organiczny|nawozów organicznych]], zwykle resztek ryb, kości zwierzęcych i odpadów roślinnych – były to typowe składniki. Jednak kluczowym elementem ''terra preta'', który nadaje jej ciemny kolor, jest [[węgiel drzewny]]<ref>{{cytuj książkę | autor = John Kricher | tytuł = Tropical Ecology | wydawca = Princeton University Press | data = 2011 | strony = 476 | isbn = 9780691115139}}</ref>. To on poprawia żyzność gleby i zapobiega wymywaniu z niej substancji odżywczych. Gleba okazała się tak stabilna i trwała, że wciąż istnieje, choć powstała przed setkami, a nawet tysiącami lat.
 
Długowieczność i żyzność tej gleby świadczy o tym, że ma ona wyjątkową zdolność do [[Regeneracja (biologia)|regeneracji]]. Trwają badania mające wykazać, jakie czynniki mają na to decydujący wpływ. Jednym z czynników jest niewątpliwie specyficzny skład zamieszkujących ją [[mikroorganizm]]ów [[edafon]]u, które sprawiają, że wciąż akumuluje ona duże ilości substancji odżywczych.
 
{{Przypisy}}
* {{cytuj stronę | url = http://health.wealthwire.com/news/food/160 | tytuł = Down and Dirty with Terra Preta | autor = Jimmy Mengel | opublikowany = health.wealthwire.com | język = en | data dostępu = 2012-10-16}}
* {{cytuj stronę | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/03/AR2010090302302.html?wprss=rss_nation/science&sid=ST2010090400158 | tytuł = Scientists find evidence discrediting theory Amazon was virtually unlivable | autor = Juan Forero | opublikowany = www.washingtonpost.com | język = en | data dostępu = 2012-10-16}}
 
{{Gleby i gleboznawstwo}}
 
[[Kategoria:Gleby]]