Semej: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 837 bajtów ,  9 lat temu
źródła/przypisy
m (r2.7.1) (Robot poprawił sr:Семеј)
(źródła/przypisy)
|jednostka_adm = Obwód
|nazwa_jednostki_adm = [[obwód wschodniokazachstański|wschodniokazachstański]]
|zarządzający = Burmistrz
|burmistrz =
|powierzchnia = 210
|stopniN = 50
|minutN = 26
|minutE = 16
|wysokość =
|populacja = 310299 000264
|gęstość =
|aglomeracja =
|galeria_commons = Category:Semey
}}
'''Semej''' ([[język kazachski|kaz.]]: Семей; [[język rosyjski|ros.]]: Семей, ''Siemiej'',; do 2007 Семипалатинск,roku ''Siemipałatinsk'Semipałatyńsk'''; Семипалатинск, '''Semipałatyńsk'Siemipałatinsk'') – miasto w północno-wschodnim [[Kazachstan]]ie, w [[obwód wschodniokazachstański|obwodzie wschodniokazachstańskim]], w pobliżu granicy z [[Rosja|Rosją]], położone na południowy wschód od [[Pawłodar]]u. 310W 2009 roku liczyło ok. 299 tys. mieszkańców (2009)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://encyklopediawww.pwnstat.plkz/p_perepis/hasloDocLib/Восточно-Казахстанская%20область%20рус.php?id=3973883pdf | tytuł = SemejИтоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года – Восточно-Казахстанская область | opublikowany = Агентство Республики Казахстан по статистике | data dostępu = 20102012-0910-0326 | opublikowanyjęzyk = Encyklopedia PWNru}}</ref>. Port nad [[Irtysz]]em; przemysł spożywczy, lekki, cementowy; stocznia; węzeł kolejowy; 4 szkoły wyższe; muzea (m.in. [[Fiodor Dostojewski|Fiodora Dostojewskiego]])<ref>{{Cytuj stronę | url = http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3973883 | tytuł = Semej | data dostępu = 2010-09-03 | opublikowany = Encyklopedia PWN}}</ref>.
 
== Historia ==
W 1949 roku obszar o powierzchni 18 mln ha stał się pierwszym w [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] poligonem [[ABC (wojskowość)|nuklearnym, biologicznym oraz chemicznym]]. Zdetonowano tu pierwszą radziecką bombę atomową, a w 1953 roku pierwszą radziecką [[Ładunek termojądrowy|bombę wodorową]]. Do 1963 roku oficjalnie przeprowadzono 468 naziemnych i podziemnych wybuchów jądrowych (wg innych źródeł 513) – spowodowało to skażenie terenu poligonu oraz jego otoczenia<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.tvp.pl/publicystyka/aktualnosci/semipalatynsk-enklawa-radioaktywnego-skazenia/4362256 | tytuł = Semipałatyńsk – enklawa radioaktywnego skażenia | data dostępu = 2011-11-22 | opublikowany = tvp.pl}}</ref>. Badania przeprowadzone w niepodległym Kazachstanie dowodzą, że liczba osób dotkniętych promieniowaniem wynosi 220 tys. (dawka 7-250 [[Siwert|mSv]]) oraz 37,2 tys. z dawką 350-990 mSv. Promieniowanie spowodowało wśród tej populacji podwyższoną o 25-30% zachorowalność na raka. Notowane są także zaburzenia rozwoju mentalnego dzieci z rodzin narażonych na promieniowanie. W 1991 roku poligon zamknięto<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.thebulletin.org/web-edition/features/the-lasting-toll-of-semipalatinsks-nuclear-testing | tytuł = The lasting toll of Semipalatinsk's nuclear testing | data dostępu = 2011-11-23 | opublikowany = thebulletin.org | autor = Togzhan Kassenova | data = 2009-09-28}}</ref>.
 
Od 1854 roku miasto (wówczas pod nazwą Semipałatyńsk) było ośrodkiem administracyjnym oraz największym miastem regionu, który obecnie nazywa się obwodem wschodniokazachstańskim (w latach 1854–1920 obwód semipałatyński, 1920–1928 gubernia semipałatyńska, 1928–1930 okręg semipałatyński, 1932–1939 obwód wschodniokazachstański, 1939–1997 ponownie obwód semipałatyński)<ref name = slov>{{Cytuj stronę | url = http://dic.academic.ru/dic.nsf/es/51937/Семипалатинск | tytuł = СЕМИПАЛАТИНСК | opublikowany = Энциклопедический словарь | data dostępu = 2012-10-26 | język = ru}}</ref>. W 1997 roku Semipałatyńsk utracił status miasta obwodowego na rzecz [[Öskemen]]u, ale nadal jest największym miastem regionu.
 
{{Przypisy}}
84 132

edycje