Choroby roślin: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 500 bajtów ,  9 lat temu
Poprawa artykułu pod kątem umieszczonej bibliografii
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(→‎Infekcyjne choroby roślin: drobne literówki, trochę interpunkcji i red.)
(Poprawa artykułu pod kątem umieszczonej bibliografii)
'''Choroby roślin''' – ''wszelkie dłużej trwające naruszenie równowagi w czynnościach życiowych [[rośliny]] przez jakikolwiek czynnik chorobotwórczy'' (Gäumann 1959).
'''Choroby roślin''' – wszystkie dłużej trwające zaburzenia w procesach życiowych [[rośliny|roślin]] w wyniku działania [[Czynnik etiologiczny|czynników chorobotwórczych]]. Są wypadkową wzajemnego oddziaływania na siebie [[patogen]]u i [[roślina żywicielska|rośliny żywicielskiej]]. W procesie tym zmienia się zarówno roślina jak i patogen. Objawy chorób są reakcją roślin na czynnik chorobotwórczy.
 
Nauka o chorobach roślin to [[fitopatologia]].
 
Według Göeumana choroba zakaźna to proces w którym roślina żywicielska i patogen tworzą wspólnotę życiową wyższego rzędu.
 
== Czynniki chorobotwórcze ==
Wśród czynników chorobotwórczych można wyróżnić czynniki:
* '''nieinfekcyjne''' – choroba się nie rozprzestrzenia, dlatego nie ma nowych roślin z wyraźnymi objawami. Czynnik nieinfekcyjny diagnozuje się wykluczając w pierwszej kolejności czynniki infekcyjne. Do czynników nieinfekcyjnych należą: zbyt niska [[wilgotność powietrza]], niska i wysoka [[temperatura]], niedostatek światła, zanieczyszczenie środowiska, [[odczyn gleby]], wady genetyczne, [[środki ochrony roślin]], [[kwaśne deszcze]] oraz [[wiatr]] i [[grad]]. Nieinfekcyjne choroby roślin wywołuje najczęściej brak lub nadmiar [[składniki pokarmowe|składników pokarmowych]].
* '''nieinfekcyjne''' – choroba objawia się na dużym obszarze np. na terenie całej uprawy. Można wtedy łatwo i szybko doprowadzić do usunięcia choroby.
* '''infekcyjne''' – są to czynniki, które dokonują infekcji po fizycznym zetknięciu się z rośliną. Następnie rosną, rozwijają się i rozmnażają na niej lub w niej. Czynniki infekcyjne są nazywane [[patogen]]ami. Do czynników infekcyjnych należą
** atmosferyczne: opady, niska i wysoka temperatura, niedostatek światła, wilgotność powietrza, zanieczyszczenie środowiska.
** glebowe: niedobór lub nadmiar składników pokarmowych (N, K, P, B), zasolenie gleby, odczyn gleby, nadmiar lub brak wody, struktura gleby.
* '''infekcyjne''' – choroba objawia się występowaniem tzw. placów (wśród zdrowych roślin znajdują się obszary z chorymi roślinami). Choroby wywołane czynnikami infekcyjnymi trudno się usuwa i rzadko się one cofają. Wywołują je:
** [[wirusy]] i [[wiroid]]y
** [[fitoplazmy]]
** [[grzyby]]
** [[rośliny pasożytnicze|pasożytnicze rośliny nasienne]]
** oraz [[organizm]]y z [[rodzina (biologia)|rodziny]] ''Plasmodiphoraceae'' i organizmy z [[typ (biologia)|typu]] ''Oomycota'' z [[królestwo (biologia)|królestwa]] ''Chromista''
*** [[Pasożytnictwo|pasożyty obligatoryjne]]
Pod względem [[pasożytnictwo|pasożytnictwa]], patogeny można podzielić na:
*** [[Pasożytnictwo|pasożyty fakultatywne]]
* [[Pasożytnictwo|pasożyty obligatoryjne]] (bezwzględne, ścisłe) – rozwijają się i rozmnażają wyłącznie w żywych [[komórka]]ch roślin np. wiroidy czy grzyby z [[rząd (biologia)|rzędu]] ''Erysiphales''
*** [[bezwzględne saprofity]] – żyją na martwej tkance, nie pobierają pokarmu z żywej komórki roślinnej. Powlekają nalotem liście utrudniając prawidłowe funkcjonowanie rośliny, np. ''Alternaria''.
* [[Pasożytnictwo|pasożyty fakultatywne]] (względne, fakultatywne) – różnią się tym od pasożytów bezwzględnych, że w pewnych okolicznościach mogą się rozwijać na martwej [[związki organiczne|substancji organicznej]] np. grzyby workowce (''Ascomycota'')
* [[pasożyty okolicznościowe]] (względne, fakultatywne) – są to tzw. patogeny słabości. Atakują roślinę, kiedy ta jest osłabiona lub uszkodzona.
 
== Objawy chorobowe ==
=== Zmiany zabarwienia ===
* [[mozaika|mozaiki]] (infekcyjne [[chloroza|chlorozy]]) – zahamowanie syntezy [[substancje barwiące|barwnika]] lub utrata [[Chlorofile|chlorofilu]] na części powierzchni liścia ([[pstrość]] liści, żółte plamy). PowstawanieMozaiki jasnozielonychmogą plambyć na tle zdrowej zielonej blaszki liściowej. Wirusy powodują niszczenie chlorofiluostre i uniemożliwiają powstanie nowego. W miejscu plam blaszka przestaje rosnąć bo miejsca te nie biorą udziału w [[fotosynteza|fotosyntezie]], miejsca zielone rosną dalej, co powoduje wyboistość blaszki liściowejłagodne.
* [[białaczka (fitopatologia)|białaczka]], [[żółtaczka całkowity(fitopatologia)|żółtaczka]] zaniki zielonego[[chloroza]] barwnika- zahamowanie syntezy chlorofilu. Brak niektórych składników pokarmowych (N, zniszczenieMg, chloroplastuFe).
* [[żółtaczka (fitopatologia)|żółtaczka]] – niedorozwój chlorofilu na całej powierzchni rośliny.
* rozbicie barwy – rozkład antocyjanów np. pstrość [[tulipan]]a.
 
=== [[Martwica|Nekrozy]] ===
Nekrozy to lokalne obumieranie komórek, grup komórek określonej tkanki lub całych tkanek, a nawet całych roślin. Typy nekrozy:
* [[zgnilizna]] mokra – dotyczy [[miękisz|tkanek miękiszowych]] pod wpływem enzymów pektolitycznych i celulolitycznych. W przypadku bakterii ''[[Ervinia carotovora]]'' następuje zakłócenie funkcji błony cytoplazmatycznej komórek, ich [[plazmoliza]], przenikanie wody i składników treści komórki do przestworów międzykomórkowych.
* [[zgnilizna]] sucha - rozkładwywoływana tkanek,przez którygrzyby można(głownie określićpodstawczaki) jakotworzące próchnienieenzymy czy murszeniecelulolityczne.
* [[zgorzel]]e – nekrozy prowadzące do zamierania całych organów. Obumieranie kiełków przed wydostaniem się nad powierzchnię gleby – to zgorzel przedwschodowa. Nekroza korzeni i części podliścieniowej oraz nekroza liści – organów nadziemnych – to zgorzel powschodowa (''Fusarium'', ''Aphanomyces'', ''Pythium'').
Do objawów chorobotwórczych należą również: więdnięcia, zniekształcenia, skarłowacenia, narośle, rany, zrakowacenia i wydzieliny.
 
== Choroby roślin ==
* [[szara plamistość liści i łodyg owsa]]
* [[dzieciuchowatość bulw ziemniaka]]
* [[odmładzanie zbóż]]
* [[rdzawa plamistość miąższu bulw ziemniaka]]
* [[uszkodzenia mrozowe zbóż]]
* [[uszkodzenia mrozowe drzew owocowych]]
* [[uszkodzenia mrozowe warzyw i ziemniaka]]
* [[uszkodzenia roślin z powodu zbyt wysokich temperatur]]
* [[sucha zgnilizna wierzchołków owców pomidora i papryki]]
* [[gorzka plamistość podskórna jabłek]]
* [[wyprzenie zbóż]]
* [[uszkodzenie roślin przez substancje toksyczne obce w powietrzu]]
 
=== Infekcyjne choroby roślin ===
==== [[Bakteriozy roślin]] ====
Choroby wywoływane przez [[bakterie]] mogą powodować więdnięcie roślin, powstawanie na nich narośli, zgniliznę, plamistość oraz nekrozę.
 
=== Bibliografia ===
* {{cytuj książkę | nazwisko r = | imię r = | rozdział =| inni = Selim Kryczyński, Zbigniew Weber (red. nauk.) | tytuł = Fitopatologia t. I i II | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne| miejsce = Poznań | rok = 2011| strony = | isbn =978-83-09-01077-7}}
 
[[Kategoria:Choroby roślin]]