Tramwaje w Krakowie: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4482 bajty ,  9 lat temu
→‎Historia: uzupełnienie sekcji 'odbudowa powojenna', korekta informacji dot. wyzwolenia
(Usunięcie odnośnika do portalu z powodu przeniesienia go do infoboksu)
(→‎Historia: uzupełnienie sekcji 'odbudowa powojenna', korekta informacji dot. wyzwolenia)
Poza przebudową torowiska w kierunku Bronowic i bieżącym utrzymaniem, rozwój sieci w czasie wojny był mocno ograniczony. Kontynuowano budowę drugiego toru na ul. Piłsudskiego oraz nowego odcinka do zakładów H. Zieleniewskiego na Grzegórzkach, rozpoczętego tuż przed wybuchem wojny. Prace przerwano jesienią 1942 roku z powodu braku materiałów.
 
Zbliżający się front spowodował, że 10 grudnia 1944 roku całkowicie wstrzymano ruch tramwajowy w mieście, który jednak został reaktywowany w pierwszych dniach stycznia. 18 stycznia 1945 roku do Krakowa wkroczyły pierwsze oddziały Armii Czerwonej., Radzieckienie manewrynapotykając okazaływiększego sięoporu. dlaMiasto Niemcówbyło zaskoczeniem,praktycznie którzynietknięte; nie zdążyliodnotowano zniszczyćżadnych miastapoważniejszych strat, udałopoza imwysadzeniem sięprzez jedynie wysadzićNiemców wszystkiewszystkich mostymostów na Wiśle. OstrzałW artyleryjskiwielu niegroźniemiejscach uszkodziłzostała zabudowania zajezdni. Straty w infrastrukturze obejmowały głównie pozrywaną w wielu miejscachzerwana sieć trakcyjną.trakcyjna, Wielea wagonówwozy zostałotramwajowe porzuconychporzucone na mieście. iPracownicy konieczneprzedsiębiorstwa byłospychali ich ręczne spychanieje do zajezdni ręcznie.
 
=== Odbudowa powojenna ===
 
Lata powojenne przyniosły uporządkowanie sieci. W latach 1950 i 1952 doprowadzono tory do [[Borek Fałęcki|Borku Fałęckiego]] oraz połączono stary Kraków z [[Nowa Huta (część Krakowa)|Nową Hutą]]. W [[1953]] została ukończona tramwajowa obwodnica [[Stare Miasto w Krakowie|Starego Miasta]], a wraz z jej uruchomieniem zlikwidowano linie w jego obrębie oraz ostatecznie zamknięto ostatni odcinek wąskotorowy (1 stycznia 1954). Dalsze lata przyniosły rozbudowę sieci tramwajowej głównie w [[Nowa Huta (część Krakowa)|Nowej Hucie]] i [[Podgórze (część Krakowa)|Podgórzu]].
Zniszczone mosty na Wiśle podzieliły sieć tramwajową na dwie części: większą północną oraz mniejszą południową. Niestety większość wozów normalnotorowych znalazła się w tej drugiej części, która na dodatek bardziej ucierpiała. Wskutek braku materiałów, które zostały wywiezione przez Niemców, naprawy jednych odcinków realizowano kosztem innych, byle uruchomić chociaż niektóre relacje. Pierwsze tramwaje w wyzwolonym Krakowie wznowiły kursowanie 17 lutego, po ponad miesięcznej przerwie, pokonując trasę od zniszczonego Mostu Piłsudskiego, przez Rynek Główny do dworca. 21 lutego cała sieć wąskotorowa była już przejezdna. W kwietniu przystąpiono do naprawy sieci trakcyjnej w Podgórzu.
 
III Most, którym dotychczas kursowały tramwaje między Podgórzem, a resztą Krakowa, był poważnie zniszczony i jego szybka odbudowa w warunkach wojennych była niemożliwa. Dużo mniejszym zniszczeniom uległ Most Piłsudskiego, którego brakujący fragment został prowizorycznie załatany przez saperów drewnianą wstawką. Nie nadawała się ona jednak do prowadzenia ruchu tramwajowego, lecz pomimo tego na moście ułożono tymczasowy tor oraz sieć trakcyjną, po którym przerzucono na północny brzeg część wagonów z Podgórza. Przeprawa ta została później wyznaczona jako pierwsza do generalnej naprawy, lecz mimo to oba fragmenty sieci dalej nie mogły być połączone bez dodatkowych prac. Choć na moście leżał tor podwójny ułożony w 1932 roku, nie miał on połączenia z torowiskiem na ulicy Kalwaryjskiej, zaś od strony północnej docierał do niego jedynie tor wąskotorowy. Najbliższy odcinek toru normalnego kończył się na ulicy Św. Gertrudy, dlatego podjęto decyzję o jego przedłużeniu w kierunku Podgórza. Aby nie odciąć sieci wąskotorowej od zajezdni na Kazimierzu, w ciągu ulicy Krakowskiej zastosowano tor trójszynowy o podwójnym rozstawie: 900 i 1435 mm. Uroczystego otwarcia dokonano 27 października 1946 roku. Odbudowa III mostu została zakończona dopiero w 1948 roku. W tym samym roku, 26 marca, na ulice miasta wyjechały pierwsze tramwajowe linie nocne: najpierw trzy, a później pięć.
 
Dużo wolniej przebiegały prace projektowe nad nowymi odcinkami. Latem 1946 roku pojawiły się pierwsze oficjalne głosy usunięcia tramwajów z rynku, co wiązałoby się z koniecznością dokończenia obwodnicy tramwajowej wokół Starego Miasta. Z wykorzystaniem przedwojennych planów w 1947 roku rozpoczęto rozbudowę podgórskiej zajezdni. Powstała wtedy m.in. istniejąca do dziś hala napraw. Po prawie dekadzie zakończono również ostatecznie budowę torowiska na Grzegórzki, które kończyło się na ul. Grzegórzeckiej za dzisiejszym wieżowcem Błękitek. 14 grudnia 1949 roku oddano do użytku przedłużenie torowiska z ulicy Lubicz do mostu na rzece Białucha. Austriacki fort Lubicz został zburzony, a na jego miejscu wybudowano rondo. Do nowej końcówki kursowała linia nr 5. 7 listopada 1950 roku oddano do użytku odcinek z Łagiewnik do Borku Fałęckiego o długości 2120 metrów. Był on wyjątkowy, gdyż jako jedyny nie trzymał się założeń projektowych dla sieci normalnotorowej, jakie przyświecały urbanistom pół wieku wcześniej, jako że posiadał tylko jeden tor. Na jego końcu zlokalizowano pętlę, a do jego obsługi skierowano pierwsze w mieście wagony ''SN5''. Pod nazwą tą początkowo kryły się wagony [[Konstal N]], jednak bardzo szybko zrezygnowano dla nich z dotychczasowej konwencji.
 
Jednocześnie rozpoczęto intensywne działania w kierunku ostatecznej komunikacji tramwajowej na Rynku. Ostatecznie Miejska Rada Narodowa podjęła stosowną decyzję w tej sprawie latem 1951 roku. Między majem i czerwcem 1952 trwały prace przy węźle Poczta Główna, których celem było wyłączenie torowiska w kierunku ulicy Siennej. Ostatni tramwaj normalnotorowy przejechał przez rynek 27 czerwca po godzinie 21. Następnego dnia tramwaje pojechały już nowym torowiskiem w ulicy Basztowej. Jednocześnie wąskotorową linię 2 przemianiowano na 0 i skrócono do Plant, zaś linię 1 skrócono z Dworca Kolejowego do Kościoła Mariackiego, później do ulicy Grodzkiej, a później zlikwidowano. W ten sposób tramwaje pojawiały się na rynku jedynie rankiem i późnym wieczorem podczas wyjazdów na linię i zjazdów do zajezdni. Jesienią zapadła decyzja o likwidacji sieci wąskotorowej, która w swoim obecnym kształcie straciła na znaczeniu. 3 stycznia 1953 roku na pętli Cichy Kącik pojawili się pierwsi robotnicy, którzy rozpoczęli przekuwanie tego odcinka na tor normalny. Prace posuwały się systematycznie w kierunku centrum, zaś linia 0 każdego dnia kończyła bieg w innym miejscu. Ostatnie kursy wąskotorowych tramwajów zostały wykonane 13 lutego. Zbędne wagony po zmianie rozstawu kół na 1000 mm wkrótce skierowano do innych miast: Elbląga, Torunia, Grudziądza i Bydgoszczy, gdzie służyły jeszcze przez 20 lat.
 
Dalsze lata przyniosły rozbudowę sieci tramwajowej głównie w [[Nowa Huta (część Krakowa)|Nowej Hucie]] i [[Podgórze (część Krakowa)|Podgórzu]].
 
{{Sekcja stub}}
 
1412

edycji