Dynastia heska: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 128 bajtów ,  9 lat temu
m
→‎Historia: poprawa linków
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (13) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:q689115)
m (→‎Historia: poprawa linków)
 
== Historia ==
Dynastię heską zapoczątkował w 1265 r. [[Henryk I Dziecię]], syn [[władcy Brabancji|księcia Brabancji]] [[Henryk II (Brabancjaksiążę Brabancji)|Henryka II]]. Po wymarciu dynastii [[Ludowingowie|Ludowingów]] w 1247 r. doszło do walk o dziedzictwo po nich, w wyniku których zostało ono podzielone. Bratanicy ostatniego Ludowinga – Zofii, udało się uzyskać na rzecz swego małoletniego syna Henryka I Dziecięcia zachodnią część włości wraz z tytułem [[Landgrafowie, książęta i wielcy książęta Hesji|landgrafa Hesji]]. Jego potomkowie w linii męskiej panowali odtąd w Hesji aż do końca [[I wojna światowa|I wojny światowej]].
 
Już Henryk I zdołał usamodzielnić się spod władzy cesarza. Jego potomkowie w XIV w. uzyskali rangę książąt [[Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu NiemieckiegoRzesza|Rzeszy]]. W XIV i XV w. dochodziło do przejściowych podziałów Hesji pomiędzy członków dynastii. W 1567 r., po śmierci najwybitniejszego przedstawiciela dynastii, [[Filip Wielkoduszny|Filipa Wielkodusznego]], który wprowadził w Hesji [[Reformacja|reformację]], doszło do trwałego podziału jego dziedzictwa: wyodrębniły się dwie główne linie dynastii, na [[Hesja-Kassel|Kassel]] i [[Hesja-Darmstadt|Darmstadcie]], zaś pół wieku później pojawiła się trzecia, na [[Hesja-Homburg|Homburgu]]. Podział spowodował upadek znaczenia przedstawicieli dynastii heskiej, a na przełomie XVIII i XIX w. utracili oni większość posiadłości na lewym brzegu [[Ren]]u.
 
W 1803 r. [[Wilhelm I, elektor Hesji-Kassel|Wilhelm VIII]], landgraf Hesji-Kassel, uzyskał tytuł [[Elektorzy Rzeszy|elektora Rzeszy]]. Z kolei w 1806 r. [[Napoleon Bonaparte]] nadał tytuł wielkiego księcia [[Ludwik I, wielki książę Hesji-Darmstadt|Ludwikowi X]] – landgrafowi Hesji-Darmstadt.
 
W 1866 r. po [[wojna prusko-austriacka|wojnie austriacko-pruskiej]] [[Królestwo Prus|Prusy]] zagarnęły Hesję-Kassel (ostatni władca, [[Fryderyk Wilhelm I, elektor Hesji-Kassel|Fryderyk Wilhelm I]] opowiedział się po stronie [[Austria|Austrii]], która przegrała wojnę), a także Hesję-Homburg (w 1866 r. zmarł ostatni jej władca – Ferdynand). Pozostałe wielkie księstwo Hesji-Darmstadt musiało w 1871 r. uznać zwierzchność Prus, a ostatni jego władca – [[Ernest Ludwik, wielki książę Hesji-Darmstadt|Ernest Ludwik]] został obalony w 1918 r. przez [[Rewolucja listopadowa 1918|rewolucję niemiecką]].
 
Przedstawiciele dynastii sięgali także po inne trony. W 1720 [[Fryderyk I Heski|Fryderyk I]] (późniejszy landgraf Hesji-Kassel) został królem [[Szwecja|Szwecji]]. Jeden z przedstawicieli dynastii heskiej, [[Fryderyk Karol Heski|Fryderyk Karol]], był wybrany w 1918 r. na króla [[Finlandia|Finlandii]], nie objął jednak tronu. Boczną linię dynastii heskiej (wywodzącą się od książąt Hesji-Darmstadt) stanowił ród [[Battenberg (ród)|Battenbergów]], których przedstawiciel [[Aleksander I Battenberg|Aleksander I]] został w 1879 r. księciem [[Bułgaria|Bułgarii]]. Jedna z linii Battenbergów przyjęła nazwisko Mountbatten (m.in. [[Louis Mountbatten]], [[Wielka Brytania|brytyjski]] dowódca, ostatni [[Wicekrólowie Indii|wicekról Indii]]).