Carl Friedrich Goerdeler: Różnice pomiędzy wersjami

drobne redakcyjne
(drobne redakcyjne)
[[Plik:Bundesarchiv Bild 146-1993-069-06, Carl Friedrich Goerdeler.jpg|thumb|200px|Carl Friedrich Goerdeler]]
 
'''Carl Friedrich Goerdeler''' (ur. [[31 lipca]] [[1884]] w [[Piła (miasto)|Pile]], nm. ''Schneidemühl'', wówczas w [[Wielkie Księstwo Poznańskie|Wielkim Księstwie Poznańskim]], zm. [[2 lutego]] [[1945]] w [[Berlin]]ie) - konserwatywny polityk niemiecki.
 
Był z wykształcenia prawnikiem. W latach [[1930]]-[[1937]] był nadburmistrzem [[Lipsk]]a<ref>Nicolaus v. Below, ''Byłem adiutantem Hitlera 1937 - 45'', str. 435</ref>.
Popadł w konflikt z [[Narodowy socjalizm|nazistowskimi]] władzami i został zmuszony do oddania urzędu. Zaangażował się w działalność konspiracyjną przeciwko [[III Rzesza|III Rzeszy]].
 
Goerdeler żywił skrajną wrogość do ideologii [[Komunizm|komunistycznej]] i miał sympatie [[monarchizm|monarchistyczne]]. Będąc w opozycji do [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] tworzył plany pokojowe wysyłane rządowi brytyjskiemu, w których domagał się granic Niemiec z roku 1914 i przyłączenia Austrii. Opisując swe zamierzenia domagał się również "utrzymania w rękach niemieckich przeznaczenia Polski". Pisał: "Polska może uzyskać rekompensatę za Prusy Zachodnie i Poznań poprzez unię państwową z Litwą. Dzięki temu obydwu krajom pomoże się w uzyskaniu dostępu do morza.[...] Poza tym istnieje możliwość , by Polska dzięki portom niemieckim włączyła się do handlu światowego"<ref>"Zbliżenia Polska-Niemcy" nr 1(7)/1994, H.R.Sassin "Liberałowie niemieccy przeciwko Hitlerowi", str. 89</ref>
 
Był typowany na [[Kanclerze Niemiec|kanclerza]] w przypadku powodzenia [[Zamach 20 lipca|spisku generałów i oficerów]] z [[20 lipca]] [[1944]] ([[Prezydenci Niemiec|prezydentem]] miał zostać generał [[Ludwig Beck]]). Zamach jednak nie powiódł się. Za Goedelerem ogłoszono list gończy. Wyjechał z Berlina, usiłując się ukryć. Podczas wizyty na grobie rodziców w [[Kwidzyn]]ie został rozpoznany przez Helene Schwärzel, która kojarzyła go jeszcze z czasów, gdy był zastępcą [[burmistrz]]a w [[Kaliningrad|Królewcu]]. Kobieta wypatrzyła go [[12 sierpnia]] 1944 roku jako obcego gościa gospody. Dzięki jej informacji, Goerdeler został zadenuncjowany do [[gestapo]] i tego samego dnia aresztowany. [[8 września]] [[Volksgerichtshof|Trybunał Ludowy (Volksgerichtshof)]] skazał go na [[Kara śmierci|karę śmierci]], ale przez dłuższy czas wyroku nie wykonywano, gdyż torturując Goerdelera usiłowano wydobyć informacje o innych spiskowcach. Dopiero [[2 lutego]] [[1945]], po długotrwałych przesłuchaniach, Goerdeler został stracony przez powieszenie w berlińskim [[więzienie Plötzensee|więzieniu Plötzensee]].
 
Pod koniec sierpnia 1944 denuncjatorka Schwärzel otrzymała w nagrodę czek na milion marek osobiście od [[Adolf Hitler|Hitlera]]. W [[1946]] roku musiała jednak odpowiadać przed sądem za swój [[donos]] na Goerdelera. [[14 listopada]] sąd przysięgłych w [[Berlin]]ie skazał ją na 15 lat ciężkiego więzienia za [[Zbrodnia przeciwko ludzkości|zbrodnię przeciwko ludzkości]]. Rok później, w rozprawie rewizyjnej sąd zmniejszył jej wymiar kary do sześciu lat. Schwärzel była jedyną osobą, która została kiedykolwiek pociągnięta do odpowiedzialności za [[Mord sądowy|"Justizmord"]] na Goerdelerze (poza nią nie skazano żadnego [[sędzia|sędziego]], [[prokurator]]a, [[gestapo]]wca czy [[cywil]]a). Była także pierwszą z łącznie 490 [[donos]]icieli, skazanych w Niemczech po wojnie<ref>Kompisch, Kathrin: Täterinnen. Die Frauen im Nationalsozialismus; Boehlau 2008. Str. 97</ref>.
 
{{Commonscat|Carl Friedrich Goerdeler}}
{{Przypisy}}