Semej: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  8 lat temu
drobne redakcyjne
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (36) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:q61944)
(drobne redakcyjne)
 
Rozwój miasta nastąpił po doprowadzeniu linii kolejowej z [[Syberia|Syberii]] w 1906 roku oraz po zakończeniu budowy [[Kolej Turkiestańsko-Syberyjska|Kolei Turkiestańsko-Syberyjskiej]] w 1931 roku<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/533881/Semey | tytuł = Semey | data dostępu = 2010-09-03 | opublikowany = Britannica Online Encyclopedia | język = en}}</ref>. Od 1939 roku stolica obwodu.
 
W 1949 roku obszar o powierzchni 18 mln ha stał się pierwszym w [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] poligonem [[ABC (wojskowość)|nuklearnym, biologicznym oraz chemicznym]]. Zdetonowano tu pierwszą radziecką bombę atomową, a w 1953 roku pierwszą radziecką [[Ładunek termojądrowy|bombę wodorową]]. Do 1963 roku oficjalnie przeprowadzono 468 naziemnych i podziemnych wybuchów jądrowych (wg innych źródeł 513) – spowodowało to skażenie terenu poligonu oraz jego otoczenia<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.tvp.pl/publicystyka/aktualnosci/semipalatynsk-enklawa-radioaktywnego-skazenia/4362256 | tytuł = Semipałatyńsk – enklawa radioaktywnego skażenia | data dostępu = 2011-11-22 | opublikowany = tvp.pl}}</ref>. Badania przeprowadzone w niepodległym Kazachstanie dowodzą, że liczba osób dotkniętych promieniowaniem wynosi 220 tys. (dawka 7-250 [[Siwert|mSv]]) oraz 37,2 tys. z dawką 350-990 mSv. Promieniowanie spowodowało wśród tej populacji podwyższoną o 25-30% zachorowalność na raka. Notowane są także zaburzenia rozwoju mentalnego dzieci z rodzin narażonych na promieniowanie. W 1991 roku poligon zamknięto<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.thebulletin.org/web-edition/features/the-lasting-toll-of-semipalatinsks-nuclear-testing | tytuł = The lasting toll of Semipalatinsk's nuclear testing | data dostępu = 2011-11-23 | opublikowany = thebulletin.org | autor = Togzhan Kassenova | data = 2009-09-28}}</ref>.
 
Od 1854 roku miasto (wówczas pod nazwą Semipałatyńsk) było ośrodkiem administracyjnym oraz największym miastem regionu, który obecnie nazywa się obwodem wschodniokazachstańskim (w latach 1854–1920 obwód semipałatyński, 1920–1928 gubernia semipałatyńska, 1928–1930 okręg semipałatyński, 1932–1939 obwód wschodniokazachstański, 1939–1997 ponownie obwód semipałatyński)<ref name = slov>{{Cytuj stronę | url = http://dic.academic.ru/dic.nsf/es/51937/Семипалатинск | tytuł = СЕМИПАЛАТИНСК | opublikowany = Энциклопедический словарь | data dostępu = 2012-10-26 | język = ru}}</ref>. W 1997 roku Semipałatyńsk utracił status miasta obwodowego na rzecz [[Öskemen]]u.
 
W 1949 roku obszar o powierzchni 18 mln ha stał się pierwszym w [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] poligonem [[ABC (wojskowość)|nuklearnym, biologicznym oraz chemicznym]]. Zdetonowano tu pierwszą radziecką bombę atomową, a w 1953 roku pierwszą radziecką [[Ładunek termojądrowy|bombę wodorową]]. Do 1963 roku oficjalnie przeprowadzono 468 naziemnych i podziemnych wybuchów jądrowych (wg innych źródeł 513) – spowodowało to skażenie terenu poligonu oraz jego otoczenia<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.tvp.pl/publicystyka/aktualnosci/semipalatynsk-enklawa-radioaktywnego-skazenia/4362256 | tytuł = Semipałatyńsk – enklawa radioaktywnego skażenia | data dostępu = 2011-11-22 | opublikowany = tvp.pl}}</ref>. Badania przeprowadzone w niepodległym Kazachstanie dowodzą, że liczba osób dotkniętych promieniowaniem wynosi 220 tys. (dawka 7-250 [[Siwert|mSv]]) oraz 37,2 tys. z dawką 350-990 mSv. Promieniowanie spowodowało wśród tej populacji podwyższoną o 25-30% zachorowalność na raka. Notowane są także zaburzenia rozwoju mentalnego dzieci z rodzin narażonych na promieniowanie. W 1991 roku poligon zamknięto<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.thebulletin.org/web-edition/features/the-lasting-toll-of-semipalatinsks-nuclear-testing | tytuł = The lasting toll of Semipalatinsk's nuclear testing | data dostępu = 2011-11-23 | opublikowany = thebulletin.org | autor = Togzhan Kassenova | data = 2009-09-28}}</ref>.
 
{{Przypisy}}
14 366

edycji