Spiska Grzęda: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1087 bajtów ,  9 lat temu
WP:SK, drobne merytoryczne, źródła/przypisy
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(WP:SK, drobne merytoryczne, źródła/przypisy)
|państwo = SVK
|położenie =
|pasmo = [[Tatry Wysokie]], [[Karpaty]]
|wysokość = 2481
|wybitność =
|kod mapy = Tatry
|wariant mapy = SVK
|stopniN = 49 | minutN = 11 | sekundN = 5756.9
|stopniE = 20 | minutE = 12 | sekundE = 0205.9
|opis miejsca =
|pozycja opisu =
|commons = Category:Spišský štít
}}
[[Plik:Spiska Grzęda a1.jpg|thumb|200px|left240px|Widok z [[Jagnięcy Szczyt|Jagnięcego Szczytu]]]]
'''Spiska Grzęda''' ([[język słowacki|słow.]] ''Spišský štít'', [[język niemiecki|niem.]] ''Déryspitze'', [[język węgierski|węg.]] ''Dérycsúcs'') – zwornikowy szczyt o wysokości ok. 2481 m [[n.p.m.]] znajdujący się w [[południowo-wschodnia grań Wyżniego Baraniego Zwornika|długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika]], w [[Słowacja|słowackich]] [[Tatry Wysokie|Tatrach Wysokich]]. Od masywu [[Baranie Rogi|Baranich Rogów]] oddziela go [[Barania Przełęcz]], natomiast od [[Juhaska Turnia (Tatry Wysokie)|Juhaskiej Turni]] – [[Juhaska Przełączka]].
 
'''Spiska Grzęda''' ([[język słowacki|słow.]] ''Spišský štít'', [[język niemiecki|niem.]] ''Déryspitze'', [[język węgierski|węg.]] ''Dérycsúcs'') – zwornikowy szczyt o wysokości ok. 2481 m [[n.p.m.]] znajdujący się w [[południowo-wschodnia grań Wyżniego Baraniego Zwornika|długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika]], w [[Słowacja|słowackich]] [[Tatry Wysokie|Tatrach Wysokich]]. Od masywu[[Barani Mnich|Baraniego Mnicha]] w masywie [[Baranie Rogi|Baranich Rogów]] oddziela go [[Barania Przełęcz]], natomiast od [[Juhaska Turnia (Tatry Wysokie)|Juhaskiej Turni]] – [[Juhaska Przełączka]]<ref name=whp>{{Cytuj książkę | nazwisko=Paryski | imię=Witold Henryk |autor link=Witold Henryk Paryski| tytuł=Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XX. Baranie Rogi – Durny Szczyt | data=1976 | wydawca=Sport i Turystyka | miejsce=Warszawa |strony=77-85}}</ref>.
W grani północno-zachodniej szczytu, opadającej na Baranią Przełęcz, położona jest jeszcze druga przełączka – [[Spiski Przechód]]. Z kolei w przeciwległej południowo-wschodniej grani między wierzchołkiem Spiskiej Grzędy a Juhaską Przełączką znajdują się [[Spiska Szczerbina]] i [[Spiska Igła]]. Spiska Grzęda jest szczytem dwuwierzchołkowym, wznosi się nad dwiema dolinami: [[Dolina Dzika|Doliną Dziką]] i [[Dolina Pięciu Stawów Spiskich|Doliną Pięciu Stawów Spiskich]].
 
W grani północno-zachodniej szczytu, opadającej na Baranią Przełęcz, położona jest jeszcze druga przełączka – [[Spiski Przechód]]. Z kolei w przeciwległej południowo-wschodniej grani między wierzchołkiem Spiskiej Grzędy a Juhaską Przełączką znajdują się [[Spiska Szczerbina]] i [[Spiska Igła]]. Spiska Grzęda jest szczytem dwuwierzchołkowym, wznosi się nad dwiema dolinami: [[Dolina Dzika|Doliną Dziką]] i [[Dolina Pięciu Stawów Spiskich|Doliną Pięciu Stawów Spiskich]]<ref name=whp/>.
[[Plik:Spiska Grzęda a1.jpg|thumb|200px|left|Widok z [[Jagnięcy Szczyt|Jagnięcego Szczytu]]]]
 
Od głównego wierzchołka Spiskiej Grzędy (północno-zachodniego) odchodzi w kierunku Doliny Pięciu Stawów Spiskich [[południowo-zachodnia grań Spiskiej Grzędy|krótka południowo-zachodnia grań]], w której wyróżniane są następujące formacje (w kolejności od północypółnocnego wschodu): [[Wyżnia Spiska Przełączka]], [[Zadnia Spiska Turniczka]], [[Pośrednia Spiska Przełączka]], [[Spiskie Czuby]], [[Spiska Przełączka]] i [[Skrajna Spiska Turniczka]]. W tej ostatniej grań rozgałęzia się na odnogę zachodnią ze [[Spiski Karbik|Spiskim Karbikiem]] i [[Spiska Czubka|Spiską Czubką]] oraz południowo-wschodnią z [[Przełączka za Spiskim Mnichem|Przełączką za Spiskim Mnichem]] i ze [[Spiski Mnich|Spiskim Mnichem]].
* [[Wyżnia Spiska Przełączka]] (''Vyšná Mačacia štrbina''),
* [[Zadnia Spiska Turniczka]] (''Zadná Mačacia veža''),
* [[Pośrednia Spiska Przełączka]] (''Prostredná Mačacia štrbina''),
* [[Spiskie Czuby]] (''Mačacie zuby''),
* [[Spiska Przełączka]] (''Mačacia štrbina''),
* [[Skrajna Spiska Turniczka]] (''Mačacia veža''). W tej ostatniej grań rozgałęzia się na odnogę zachodnią ze [[Spiski Karbik|Spiskim Karbikiem]] i [[Spiska Czubka|Spiską Czubką]] oraz południowo-wschodnią z [[Przełączka za Spiskim Mnichem|Przełączką za Spiskim Mnichem]] i ze [[Spiski Mnich|Spiskim Mnichem]]<ref name=whp/><ref name=fsz>{{cytuj stronę | url = http://www.fsz.bme.hu/mtsz/mhk/nevtar/bxxxi/bxxxi2.htm | tytuł = Tatry Wysokie. Czterojęzyczny słownik nazw geograficznych | nazwisko = Futó | imię = Endre | data dostępu = 2013-07-30}}</ref>. Opisana grań oddziela od siebie odgałęzienia Doliny Pięciu Stawów Spiskich, którymi są [[Barani Ogród]] i [[Spiski Kocioł]]<ref name=atlas>{{Cytuj książkę|imię=Jarosław |nazwisko=Januszewski |imię2=Grzegorz |nazwisko2= Głazek |imię3=Witold |nazwisko3=Fedorowicz-Jackowski |tytuł=Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15&nbsp;000 |rok=2005 |wydawca=GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o. |miejsce=Warszawa |isbn= 83-909352-2-8 |strony=124}}</ref> wraz z górnymi piętrami oddzielonymi Spiskimi Spadami: Pośredni Spiski Kocioł i Wyżni Spiski Kocioł<ref name=whp/>.
 
Na wierzchołek nie prowadzi żaden znakowany [[szlak turystyczny]], jest on dostępny jedynie dla [[taternik (wspinacz)Taternictwo|taterników]], dla których najciekawsza jest zachodnia ściana tego szczytu<ref name=whp/>.
 
Polska i słowacka nazwa Spiskiej Grzędy, podobnie jak Spiskich Turniczek, pochodzi od położonej poniżej Doliny Pięciu Stawów Spiskich. Nazewnictwo niemieckie i węgierskie upamiętnia pierwszego zdobywcę wierzchołka [[József Déry|Józsefa Déryego]]<ref name=wet>{{Cytuj książkę | nazwisko= Radwańska-Paryska | imię=Zofia | autor link= Zofia Radwańska-Paryska | nazwisko2= Paryski | imię2=Witold Henryk | autor link2= Witold Henryk Paryski | tytuł= Wielka encyklopedia tatrzańska | data=2004 | wydawca=Wydawnictwo Górskie | miejsce=Poronin | isbn=83-7104-009-1}}</ref>.
* [[Ludwik Chałubiński]], [[Karol Potkański]], [[Wojciech Roj (starszy)|Wojciech Roj]] i inni [[przewodnik tatrzański|przewodnicy tatrzańscy]], 9 września 1884 r. – próba wejścia,
* József Déry i [[Johann Hunsdorfer (senior)]], 21 lipca 1896 r. – letnie,
* Heim i Müller, 6 kwietnia 1914 r. – zimowe<ref name=whp/>.
 
{{Przypisy|stopień= ====}}
 
==== Bibliografia ====
# {{Cytuj książkę | nazwisko=Paryski | imię=Witold Henryk |autor link=Witold Henryk Paryski| tytuł=Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XX. Baranie Rogi – Durny Szczyt | data=1976 | wydawca=Sport i Turystyka | miejsce=Warszawa |strony=77-85}}
 
[[Kategoria:Szczyty słowackich Tatr]]
50 092

edycje