Eugeniusz Grandowski: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  8 lat temu
m
m (ilustracja, linki zewnętrzne)
[[File:Gen. Eugeniusz Grandowski grave.jpg|thumb|Grobowiec na Cmentarzu Głównym w Przemyślu]]
'''Eugeniusz Florentinus Grandowski''' (ur. 17 października 1865 w [[Oświęcim|Oświęcimiu]]iu, zmarł 4 marca 1944 w [[Przemyśl|Przemyślu]]u) - inżynier, generał major [[Armia Austro-Węgier|Cesarskiej i Królewskiej armii]], generał brygady [[Wojsko Polskie II RP|Wojska Polskiego]].
 
== Młodość, służba w austriackiej armii ==
 
Pochodził z rodziny cesarsko-królewskiego urzędnika skarbowego<ref name=przyw>{{cytuj książkę |nazwisko= Nicman|imię=Zdzisław P.|tytuł= Przywracani pamięci. Gen. bryg. Eugeniusz Grandowski|strony=}}</ref>.
Syn Jana i Józefy z domu Stępińskiej. W 1884 roku ukończył gimnazjum realne w [[BielskBielsko Biała|Bielsku]], następnie studiował w Akademii Wojskowo-Technicznej w [[Wiedeń|Wiedniu]]<ref name=gen>{{cytuj książkę |nazwisko= Kosk|imię=Henryk P.|tytuł= Generalicja polska|strony=163-164}}</ref>.
Po trzyletnich studiach wojskowych żołnierz zawodowy i oficer armii austriackiej od 18 sierpnia 1887 roku. W latach 1891-93 w kadrze WAT<ref name=gen/>. W 1893 r. ukończył Wyższy Kurs Artyleryjski i otrzymał przydział do [[10 Brygada Artylerii Polowej Austro-Węgier|10 Brygady Artylerii Polowej w Przemyślu]]<ref name=przyw/>. W 1895 ożenił się w Przemyślu z Teresą z d. Zollner<ref name=przyw/>. W 1904 mianowany do kapitana i przeniesiony do Generalnego Dowództwa Artylerii w Wiedniu, gdzie służył do 1909 r.<ref name=przyw/>. Od 1 października 1909 roku przydzielony do komendy [[X Korpus Austro-Węgier|10 Korpusu]] w Przemyślu w stopniu majora. W kwietniu 1914 mianowany podpułkownikiem i wyznaczony na dowódcę [[10 Pułk Haubic Polowych Austro-Węgier|10 pułku haubic polowych]]<ref name=przyw/>. Z chwilą wybuchu [[I wojna światowa|I wojny światowej]] wyznaczony dowódcą [[30 Pułk Armat Polowych Austro-Węgier|30 pułku armat polowych]] w Przemyślu, z którym walczył na froncie rosyjskim<ref name=gen/>. Brał udział w [[Bitwa pod Kraśnikiem|bitwie pod Kraśnikiem]] i Zamościem oraz w działaniach wojennych na Lubelszczyźnie. Na przełomie lat 1914/15 w walkach w Karpatach, walczył m.in. w [[Bitwa pod Gorlicami|bitwie pod Gorlicami]], okolicach [[Twierdza Przemyśl|Twierdzy Przemyśl]], ofensywie na [[Łuck]] i [[Równe]], okolicach [[Rarańcza|Rarańczy]] na Bukowinie<ref name=przyw/>. W 1916 mianowany pułkownikiem i przeniesiony na front włoski, dowódca [[3 Brygada Artylerii Polowej Austro-Węgier|3 Brygady Artylerii Polowej]]<ref name=przyw/>. Na froncie włoskim walczył do końca wojny, m.in. w bitwie pod Alsiero<ref name=gen/>. 1 listopada 1917 mianowany generałem majorem<ref name=przyw/>. W armii austriackiej służył do 3 listopada 1918.
 
== Służba w WP, późniejsze losy ==
 
30 grudnia 1918 roku zgłosił się do WP, 20 stycznia 1919 roku zaliczony został do rezerwy WP. 8 marca 1919 roku mianowany kwatermistrzem [[Armia Wschód|Armii Wschód]] gen. [[Tadeusz Rozwadowski|T. Rozwadowskiego]]<ref name=gen/>, (od końca marca gen. [[Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański|W. Iwaszkiewicza]]<ref name=przyw/>). Zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dnia 1 czerwca 1919 r. Od lipca 1919 roku przez krótki czas szef artylerii w [[Armia Hallera|Armii Hallera]], potem został mianowany inspektorem jednostek artylerii. Przez 7 miesięcy bez przydziału w związku z chorobą. W marcu i kwietniu 1920 r. na rozkaz Naczelnego Dowództwa prowadził inspekcję zapasowych baterii artylerii w dowództwach okręgów: Kraków, Lwów, Lublin i Kielce<ref name=przyw/>. W październiku 1920 pracuje w komisji "Rola", prowadzącej inspekcję taborów. Po tym krótko kieruje Okręgowym Centrum Instrukcyjnym w Krakowie<ref name=przyw/>. Od listopada 1920 do kwietnia 1921 roku komendant Centrum Wyszkolenia [[4 Armia (II RP)|4 Armii]] dowodzonej przez gen. [[Leonard Skierski|L. Skierskiego]] w [[Kobryń|Kobryniu]]<ref name=gen/>. 1 maja 1921 roku przeniesiony w stan spoczynku. Osiadł w Przemyślu, gdzie mieszkał od 1918. Po śmierci żony odziedziczył kilka kamienic, którymi administrował do września 1939 r. Działał jednocześnie w Związku Oficerów Rezerwy i organizacjach charytatywnych. Po wejściu Sowietów do Polski pozbawiony emerytury i dochodów z dzierżawy kamienic<ref name=przyw/>. Pochowany na cmentarzu Głównym w Przemyślu w grobowcu rodzinnym swojej pierwszej żony<ref name=przyw/>.
 
Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa z Teresą Zollner miał córkę Marię. Z drugiego związku ze Stefanią Szałowską potomstwa nie było<ref name=przyw/>. .