Werniks: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 842 bajty ,  9 lat temu
Anulowanie wersji 37424960 autora 95.49.246.83 (dyskusja), Potrzebne źródło
[wersja nieprzejrzana][wersja przejrzana]
(lutniczy)
(Anulowanie wersji 37424960 autora 95.49.246.83 (dyskusja), Potrzebne źródło)
{{Inne znaczenia|werniksu – lakieru stosowanego do celów artystycznych|[[Werniks (powieść)|Werniks]] – powieść [[William Wharton|Williama Whartona]]}}
{{Źródła|data=2012-01 }}
'''Werniks''' to szlachetny [[lakier]] stosowany do celów artystycznych (malarskich) a także szeroko w lutnictwie. W najprostszej postaci jest [[roztwór|roztworem]] naturalnej lub syntetycznej twardej [[żywica|żywicy]] w olejku lotnym, [[Alkohol etylowy|alkoholu]] lub innym [[rozpuszczalnik]]u. W zależności od przeznaczenia i wymagań skład werniksu może być dużo bardziej złożony.
 
Werniksy w technikach malarskich (zwłaszcza olejnej i temperowej) stosuje się w zasadzie na cztery sposoby:
 
== Werniksy tłuste ==
Przez dodatek oleju schnącego, np. [[olej lniany|lnianego]] otrzymuje się werniksy "tłuste", stosowane najczęściej jako retuszerskie lub medium. Dodatek oleju opóźnia wysychanie medium (umożliwia dłuższą pracę nad warstwą obrazu) i zmienia konsystencję farb na bardziej "tradycyjną". Szczególnym rodzajem werniksów są werniksy czysto olejne, otrzymywane przez rozpuszczenie na gorąco żywicy w oleju; poza specjalnymi zastosowaniami (jak np. do złoceń lub impregnacji podobrazia) mogą być używane wyłącznie jako medium. Jedynym wyjątkiem jest zastosowanie gęstego werniksu żywiczno-olejnego jako werniksu końcowego (tzw. 'olifa') w niektórych szkołach malowania [[Ikona|ikon]]. Werniksy czysto olejne lub bardzo tłuste (z wysoką zawartością oleju) stosowane jako pośrednie i końcowe mogą powodować spękania i odspajanie warstw obrazu, co zdarzało się przy nieudolnych próbach naśladowania klasycznej techniki olejnej i temperowo/olejnej w XIX w. Nadmiar oleju w werniksach pośrednich i końcowych z reguły skutkuje też nieodwracalnym żółknięciem lub czernieniem obrazu (np. w monumentalnym malarstwie akademickim XIX w., w którym efekty przestrzenne i światłocieniowe były osiągane z użyciem nadmiaru tłustych, żywiczno-olejnych mediów i werniksów, czyli tzw. przez krytyków "sosów").
 
== Werniksy lutniczeWerniksowanie ==
Werniksy tłuste, żywiczno-olejne są także używane w lutnictwie. Od werniksów malarskich różnią się one o wiele bardziej skomplikowanym składem, często zawierającym w sobie nawet kilkadziesiąt rodzajów żywic, a także różnorodnych olejków eterycznych i terpentyn. Lutnicze werniksy czasami są także delikatnie zabarwiane pigmentami (np. czerwonym), co nadaje drewnu pożądany kolor. Mogą one także zawierać sykatywy przyśpieszające schnięcie.
Istnieje niezliczona ilość odmian i wariantów werniksów lutniczych; każdy warsztat posiada swoje własne przepisy na werniksy. Dobrze przygotowany i odpowiednio dobrany werniks znacząco wpływa na barwę dźwięku instrumentu - w związku z tym receptury najsłynniejszych zakładów lutniczych do dziś pozostają tajemnicą.
 
== Werniksowanie obrazów==
Werniksy nakładać można pędzlem (najlepiej specjalnie do tego przeznaczonym, szerokim i miękkim), dłonią (sposób preferowany przez wielu artystów) lub przez natryskiwanie (większość obecnie produkowanych werniksów, zwł. syntetycznych, sprzedawana jest w postaci [[aerozol]]u). Ten ostatni sposób jest najbezpieczniejszy dla powierzchni obrazu w wypadku werniksu końcowego, ale do werniksowania pośredniego lub retuszerskiego niezbyt się nadaje. Tradycyjną metodą nakładania werniksu jest tamponowanie (z użyciem tamponu z waty lub pakuł owiniętego tkaniną), jednak -jako wymagająca znacznej wprawy i niezbyt bezpieczna dla obrazu- jest ona dość rzadko stosowana.