Ekspansja dna oceanicznego: Różnice pomiędzy wersjami

nowa mapa, drobne merytoryczne
(drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
(nowa mapa, drobne merytoryczne)
[[Plik:Earth2008 seafloorage crustof ageocean 1996plates.gifpng|thumbmały|250px|Wiek skorupy oceanicznej: na czerwono obszary najmłodsze, czyli miejsca spreadingu]]
[[Plik:Ridge render.jpg|thumbmały|250px|Rozrastanie się dna oceanicznego]]
'''Spreading''' to proces rozrastania się dna [[ocean]]icznego w rejonie [[Grzbiet śródoceaniczny|grzbietu śródoceanicznego]].
 
== Rozrost dna oceanicznego ==
 
== Kompensacja rozrostu dna oceanicznego ==
Na podstawie [[Tektonika płyt|teorii tektoniki płyt]] uznaje się, że sumaryczna powierzchnia dna oceanu w przybliżeniu nie zmienia się, ponieważ nie zmienia się powierzchnia Ziemi. Starsza skorupa oceaniczna, znajdująca się w większej odległości od grzbietu oceanicznegośródoceanicznego, musi być więc pochłaniana w procesie [[Subdukcja|subdukcji]]. Najstarsze zachowane fragmenty skorupy oceanicznejzachowane na dnie dzisiejszych oceanów pochodzą z [[Jura wczesna|wczesnej jury]]. Jeszcze starsza skorupa oceaniczna (o wieku do 280 milionów lat) jest zachowana na dnie Morza Śródziemnego, będącego pozostałością [[Tetyda (ocean)|Oceanu Tetydy]]. Fragmenty skorupy oceanicznej starszej niż jurajska występują także na kontynentach, w formie [[ofiolit]]ów.
 
=== Mechanizm ===
NiePrzyczyna jestspreadingu znananie przyczynajest spreadingujednoznacznie wskazana. Najbardziej prawdopodobnymprawdopodobnymi mechanizmemmechanizmami napędzającymnapędzającymi ten proces wgsą: teoriiciągnienie tektonikipłyty płytprzez możepłat opadający w strefie subdukcji, byćoraz istnienie wznoszącego [[Konwekcja w płaszczu Ziemi|prądu konwekcyjnego w płaszczu ziemskim]], pod strefami spreadingu. Płyty tektoniczne są ciągnięte przez gęsty, wychłodzony płat zapadający się w głąb Ziemi w strefie subdukcji, co powoduje powstanie naprężeń i wymusza ruch materii w płaszczu. Wznoszący się w innym miejscu strumień konwekcyjny wypycha gorętsze, lżejsze skały i [[Magma|magmę]] bliżej powierzchni, co skutkuje osłabieniem skorupy i powstaniem miejsca, w którym rozsuwają się płyty oceaniczne.
 
TakżeRuch materii w pobliżu strefy subdukcji ruch materii, wymuszony przez zanurzającą się w płaszczu płytę, może tworzyć niewielką [[Komórka konwekcyjna|komórkę konwekcyjną]] po stronie płyty, pod którą następuje subdukcja i powodować tzw. '''spreading załukowy''' ponad obszarem, w którym materia wznosi się ku powierzchni.
 
== Spreading poza Ziemią ==
30 825

edycji