Bitwa pod Ponarami: Różnice pomiędzy wersjami

m
(poprawa linków)
{{wojnaWojna infobox
|epoka = nowożytność
|nazwa = Bitwa pod Ponarami
|miejsce = [[Ponary (dzielnica Wilna)|Ponary]]
|wynik = zwycięstwo Rosjan
|przyczyna =
|terytorium = [[Wileńszczyzna]]
|strona1 = {{państwo|Polska|1830}}
[[Plik:2001 06 06Paneriai2.jpg|290px|thumb|odsłonięcie pomnika bitwy pod Ponarami , 2001-06-06]]
{{Powstanie listopadowe}}
{{wikisourceWikiźródła|Wikiskryba:Mathiasrex/Pieśń żołnierzy rosyjskich po zwycięstwie pod Wilnem (1831)|Pieśń_żołnierzy_rosyjskich_po_zwycięstwie_pod_Wilnem_(1831)}}
 
'''Bitwa pod Ponarami''' miała miejsce [[19 czerwca]] [[1831]] roku podczas [[Powstanie listopadowe|powstania listopadowego]]. Bitwa nazywana jest także '''bitwą o Wilno''' lub '''bitwą pod Wilnem'''.
 
== Przyczyny ==
Po przegranej [[Bitwa pod Ostrołęką (1831)|bitwie pod Ostrołęką]] armia polska rozpoczęła odwrót ku [[Warszawa|Warszawie]], jednak silną 2 Dywizję [[Antoni Giełgud (1792-1831)|Antoniego Giełguda]] i niewielki korpus [[Henryk Dembiński (generał)|Henryka Dembińskiego]] skierowano − wobec odcięcia ich przez armię feldmarszałka [[Iwan Dybicz Zabałkański|Iwana Dybicza]] − na [[Litwa|Litwę]], gdzie działał już korpus [[Dezydery Chłapowski|Dezyderego Chłapowskiego]]<ref>E.Kozłowski, M.Wrzosek, s.221.</ref>.
 
Oczywistym celem wyprawy było [[Wilno]], bronione przez liczący zaledwie 5000 żołnierzy garnizon rosyjski, gdzie w arsenale miejskim było 60&nbsp;000 karabinów i kilkaset dział<ref name=Gie>E.Kozłowski, M.Wrzosek, s.226.</ref>.
 
== Przebieg wydarzeń ==
Pod naciskiem energicznego Chłapowskiego podjął Giełgud marsz na Wilno, ale mimo [[bitwa pod Rajgrodem|zwycięstwa pod Rajgrodem]] nie zdołał uwierzyć we własne siły i posuwał się tak wolno, że nieprzyjaciel zdołał zgromadzić znaczne siły i przygotować pozycje obronne na [[Ponary (dzielnica Wilna)|Górach Ponarskich]] na zachód od Wilna. Okolica ta była miejscem gdzie zbiegały się drogi wiodące do Wilna z Grodna, Kowna i Trok, które połączone pod kapliczką przechodziły w głęboki parów, którym prowadziła droga do Wilna. Tam też doszło, 19 czerwca 1831 roku, do bitwy pomiędzy wojskami polskimi Giełguda a armią [[Imperium Rosyjskie|rosyjską]] dowodzoną przez [[Fabian Gottlieb von der Osten-Sacken|Fabiana von der Osten-Sackena]]. W oparciu o pasmo lesistych wzgórz licząca 25&nbsp;000 żołnierzy i 70 dział armia rosyjska z łatwością odparła atak oddziałów polskich, które straciły 2000 żołnierzy, podczas gdy Rosjanie jedynie czterystu<ref name=Gie/>.
 
Teraz rozpoczął się odwrót oddziałów polskich na [[Żmudź]], gdzie Giełgud zamierzał bronić linii rzek [[Wilia (dopływ Niemna)|Wilii]] i [[Święta (dopływ Wilii)|Świętej]]. Gdy Rosjanie linię tę przełamali oddziały polskie, po kilku potyczkach, przekroczyli granicę [[Królestwo Prus|Prus]]: 13 lipca zgrupowanie Chłapowskiego, 15 lipca grupa [[Franciszek Rohland|Franciszka Rolanda]]<ref name=Gie/>.
 
Nieudolny generał Giełgud zginął na granicy, zastrzelony przez kapitana Stefana Skulskiego, oficera [[7 Pułk Piechoty Liniowej Królestwa Kongresowego|7 pułku piechoty]]<ref>{{cytuj książkę |autor=Henryk Żaliński |tytuł=Stracone szanse: Wielka Emigracja o powstaniu listopadowym |miejsce=Warszawa |wydawca=WydawnistwoWydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej |rok=1982| strony = 108 |isbn=83-11-06829-1|język=pl}}</ref>. Ocalał jedynie korpus gen. Dembińskiego (4000 ludzi, 6 dział), który zdołał przebyć w 25 dni kilkaset kilometrów − ucierając się z nieudolnym pościgiem rosyjskim − i dotrzeć do Warszawy<ref name=Gie/>. Wraz z klęską armii Giełguda upadło też powstanie na Litwie<ref>E.Kozłowski, M.Wrzosek, s.227.</ref>.
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|autor=Eligiusz KozłowskKozłowski |autor2=Mieczysław Wrzosek |tytuł=Historia oręża polskiego 1795-1939 |miejsce=Warszawa |wydawca=Wiedza Powszechna |rok=1984 |isbn=83-214-0339-5}}
* {{cytuj książkę|autor= |tytuł=Mała Encyklopedia Wojskowa |miejsce=Warszawa |wydawca=Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej |tom=II |rok=1967 |isbn= }}
* {{cytuj książkę |autor=Henryk Żaliński |tytuł=Stracone szanse: Wielka Emigracja o powstaniu listopadowym |miejsce=Warszawa |wydawca=WydawnistwoWydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej |rok=1982 |isbn=83-11-06829-1}}
 
[[Kategoria:Bitwy powstania listopadowego|Ponary]]