Hekla: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 22 bajty ,  8 lat temu
kat., drobne redakcyjne
m (Bot: Przenoszę 42 linków interwiki do Wikidata, znajdziesz je teraz w zasobie d:q184975)
(kat., drobne redakcyjne)
'''Hekla''' ([[język islandzki|isl.]] "kaptur, czepek, płaszcz z kapturem") – [[wulkan]] w południowo-zachodniej [[Islandia|Islandii]], położony 115 km na wschód od [[stolica|stolicy]] kraju [[Reykjavík]]u. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m [[n.p.m.]]), należy też do najbardziej aktywnych.
 
Hekla jest [[stratowulkan]]em, który powstał w rezultacie wylewów o charakterze liniowym z kilku szczelinowych [[kraterKrater wulkaniczny|kraterów]], rozsianych na obszarze kilkunastu kilometrów. W czasie [[Erupcja wulkanu|erupcji]] wulkan wyrzuca duże ilości różnych produktów wulkanicznych: [[bombaBomba wulkaniczna|bomby]], [[popiółPopiół wulkaniczny|popioły]], [[gazGaz wulkaniczny|gazy]] oraz [[lawaLawa|lawę]]. Dlatego zalicza się go do wulkanów eksplozywno-[[efuzjaEfuzja (geologia)|efuzywnych]] [[typyTypy wulkanów|typu wezuwiańskiego]].
 
Ważniejsze erupcje w czasach przedhistorycznych to: 6600 [[Before Present|BP]]p.n.e., 4000 BPp.n.e., 2800 BPp.n.e. oraz ok. 860 r. n.e. W czasach historycznych odnotowano wybuchy Hekli w latach: [[1104]], [[1158]], [[1206]], [[1222]], [[1300]], [[1341]], [[1389]], ok. [[1440]], [[1510]], [[1597]], [[1636]], [[1693]], [[1766]], [[1845]], [[1878]], [[1947]]-[[1948|48]], [[1970]], [[1991]] i [[2000]].
 
Erupcjom towarzyszą najczęściej lekkie [[trzęsienieTrzęsienie ziemi|trzęsienia ziemi]] oraz spływy gwałtownie topniejących [[lódLód|lodów]] tzw. ''[[jökulhlaup]]y'' (w czasie erupcji 1947/48 w jednej fali spłynęło około 3 km³ wody). Hekla produkuje głównie [[dacyt]]y oraz [[andezyt]]y [[bazalt]]owe.
 
Wybuchy Hekli zazwyczaj nie przynosiły bezpośrednio strat w ludziach czy gospodarce, jako że jego okolice są słabo zaludnione. Największym problemem jest jednak opad popiołów, które osiadając na roślinach wywoływały straty w [[hodowlaHodowla zwierząt|hodowlach zwierząt]], które były podstawą islandzkiego [[rolnictwoRolnictwo|rolnictwa]].
 
Hekla często pojawiała się w [[literaturaLiteratura|literaturze]] europejskiej, już od [[średniowieczeŚredniowiecze|średniowiecza]]. Wielokrotnie pojawiał się motyw Hekli jako "wrót [[piekłoPiekło|piekieł]]".
 
=== Linki zewnętrzne ===
 
[[Kategoria:Wulkany Islandii]]
[[Kategoria:Szczyty Islandii]]
[[Kategoria:Stratowulkany]]
[[Kategoria:Aktywne wulkany]]
[[Kategoria:Szczyty Islandii]]
14 391

edycji