Debaj: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 2248 bajtów ,  7 lat temu
Fragmenty niedotyczące jednostki przeniesione do hasła Elektryczny moment dipolowy
(poprawa linków do przek., WP:SK, drobne redakcyjne, wzory Hilla w haśle o momencie dipolowym to nieporozumienie)
(Fragmenty niedotyczące jednostki przeniesione do hasła Elektryczny moment dipolowy)
[[Plik:Azobenzene isomerization.png|thumb|260px|[[Fotoizomeryzacja]] [[azobenzen]]u.<br />Moment dipolowy izomeru trans: 0 D<br />Moment dipolowy izomeru cis: 3 D{{r|Hartley}}]]
'''Debaj''' (D) – [[jednostka miary]] [[elektryczny moment dipolowy|elektrycznego momentu dipolowego]] nienależąca do [[układ SI|układu SI]] stosowana w fizyce atomowej i chemii do opisu momentów dipolowych [[cząsteczka|cząsteczek]].
 
 
Nazwę jednostki nadano na cześć holenderskiego fizyka [[Peter Debye|Petera Debye'a]], który badał własności cząstek [[polarność|polarnych]].
 
Momenty dipolowe cząsteczek mieszczą się najczęściej w przedziale 0–5 D.
 
Przykłady:
 
{| class="wikitable" bgcolor="#c0c0c0"
|----- align="center"
! width="30" bgcolor="#f0f0f0" | Nazwa związku
! width="60" bgcolor="#f0f0f0" | Moment dipolowy w D
! width="50" bgcolor="#f0f0f0" | Wzór
|----- align="center"
| [[tlenek węgla]] || 0,112 || CO
|----- align="center"
| [[fenyloacetylen]] || 0,656 || Ph−C≡CH
|----- align="center"
| [[siarkowodór]] || 0,97 || H<sub>2</sub>S
|----- align="center"
| [[chlorowodór]] || 1,05 || HCl
|----- align="center"
| [[chloroform]] || 1,08 || CHCl<sub>3</sub>
|----- align="center"
| [[fosgen]] || 1,17 || COCl<sub>2</sub>
|----- align="center"
| [[amoniak]] || 1,48 || NH<sub>3</sub>
|----- align="center"
| [[etanol]] || 1,69 || C<sub>2</sub>H<sub>5</sub>OH
|----- align="center"
| [[woda]] || 1,85 || H<sub>2</sub>O
|----- align="center"
| [[hydrazyna]] || 1,85 || H<sub>2</sub>N−NH<sub>2</sub>
|----- align="center"
| [[aceton]] || 2,91 || H<sub>3</sub>C−C(O)−CH<sub>3</sub>
|----- align="center"
| [[formamid]] || 3,4 || H<sub>2</sub>N−CHO
|----- align="center"
| [[mocznik]] || 4,56 || H<sub>2</sub>N−C(O)−NH<sub>2</sub>
|}
 
Przykłady związków o zerowym momencie dipolowym:
 
* [[dwutlenek węgla]] CO<sub>2</sub>
* [[dwusiarczek węgla]] CS<sub>2</sub>
* [[metan]] CH<sub>4</sub>
* [[czterochlorek węgla]] CCl<sub>4</sub>
* [[cyjan (związek chemiczny)|cyjan]] C<sub>2</sub>N<sub>2</sub>
* [[podtlenek węgla]] C<sub>3</sub>O<sub>2</sub>
* [[heksafluorek siarki]] SF<sub>6</sub>
* [[benzen]] C<sub>6</sub>H<sub>6</sub>
* [[hydrochinon]] C<sub>6</sub>H<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub>
* [[kwas tereftalowy]] C<sub>6</sub>H<sub>4</sub>(COOH)<sub>2</sub>
* [[tetratlenek diazotu]] N<sub>2</sub>O<sub>4</sub>
* [[dimetyloglioksym]]
 
{{Przypisy|przypisy=
* <ref name="Hartley">{{cytuj pismo|autor=G. S. Hartley, R. J. W. Le Fèvre|tytuł=The dipole moments of cis- and trans-azobenzenes and of some related compounds|czasopismo=J. Chem. Soc.|strony=531-535|data=1939|doi=10.1039/JR9390000531}}</ref>
}}
 
[[Kategoria:Jednostki miar i wag]]