Hals (żeglarstwo): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 1317 bajtów ,  7 lat temu
Anulowanie wersji 37412107 autora Lips (dyskusja) - anulowanie edycji po uzgodnieniu z jej autorem
(redakcyjne, dr. styl, grafika, źródło)
(Anulowanie wersji 37412107 autora Lips (dyskusja) - anulowanie edycji po uzgodnieniu z jej autorem)
{{Inne znaczenia|żeglarstwa|[[hals|inne znaczenia tego słowa]]}}
'''Hals''' – termin w żeglarstwie określającyokreśla trzy odrębne zagadnienia:
* ''Hals (prawy/lewy)'' – pojęcie związane z [[prawo drogi (żegluga)|prawem drogi]];
* '''Hals (droga)''' – odcinek drogi jednostki o napędzie żaglowym pokonywany lub pokonany pomiędzy [[zwrot]]ami przez [[jednostka pływająca|jednostkę pływającą]] o napędzie żaglowym;.
* '''Hals (lina)''' – lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]];.
 
== Hals (prawy/lewy) ==
* '''Hals (lina)''' – lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]];
*Termin '''Halsokreślający (prawy/lewy)'''generalne usytuowanie pojęciejednostki związaneo napędzie żaglowym względem kierunku wiatru. Związany z zasadą [[prawo drogi (żegluga)|prawemprawa drogi]]; mówiącą, że<br />
* '''Hals (droga)''' – odcinek drogi pokonywany lub pokonany pomiędzy [[zwrot]]ami przez [[jednostka pływająca|jednostkę pływającą]] o napędzie żaglowym;
 
* Jeżeli dwie jednostki o napędzie żaglowym zbliżają się do siebie kursami kolizyjnymi,
== Hals (lina) ==
: jednostka mająca '''<u>wiatr z burty lewej'''</u> – czyli poruszająca się '''<u>lewym halsem'''</u>
[[Plik:Rigging-boom-nr.png|thumb|Schemat olinowania występującego przy dolnym liku [[ożaglowanie skośne|ożaglowania skośnego]]. Hals oznaczony jako 6.]]
: powinna ustąpić
Lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]] służąca w ogólności do mocowania [[róg halsowy|rogu halsowego]] żagla do drzewców takich jak maszt czy boom. W zależności od rodzaju ożaglowania oraz typu żagla może przybierać różne formy. I tak może służyć m.in. do regulacji:
: jednostce mającej '''<u>wiatr z burty prawej'''</u> – czyli poruszającej się '''<u>prawym halsem'''</u>.
* Jeżeli jednostka ma wiatr [[fordewind|dokładnie z tyłu]], a '''<u>główny żagiel niesie po lewej burcie'''</u>
: Na– na jednostce o [[ożaglowanie rejowe|ożaglowaniu rejowym]] o<u>po halsielewej decydujeniesie położenienajwiększy największegożagiel [[ożaglowanieskośny</u> skośne|żagla skośnego]].
: to jednostka porusza się '''<u>prawym halsem'''</u>.
: Analogicznie, jeżeli żagiel ten jest '''<u>po prawej burcie'''</u> – jednostka porusza się '''<u>lewym halsem'''</u>.
 
Pojęcie '''prawego/lewego halsu''' i wyżej przytoczona zasada prawa drogi dotyczy nie tylko jednostek pływających, ale także [[bojer]]ów, [[żaglowóz|żaglowozów]] – w pewnym zakresie wszystkich jednostek o napędzie wiatrowym.
* pionowego usytuowania żagla mającego w czasie pracy [[róg halsowy]] wysoko nad pokładem np. [[latacz]] i [[topsel]];
* poziomego położenia rogów szotowych [[ożaglowanie rejowe|żagla rejowego]] nie mającego pod sobą [[reja|rei]] – np. rejowego fokżagla.
 
== Hals (lina) ==
* Halsem lub ''halslinką'' nazywany bywa przewiąz ([[sejzing]]) mocujący róg halsowy żagla. Przy [[refowanie|refowaniu]] sejzing ten nazywany jest ''refhalsem''.
Lina [[olinowanie ruchome|olinowania ruchomego]] pozwalająca regulować:
* pionowegopionowe usytuowaniausytuowanie żagla mającego w czasie pracy [[róg halsowy]] wysoko nad pokładem np. [[latacz]] i [[topsel]];
* poziomegopoziome położeniapołożenie rogów szotowych [[ożaglowanie rejowe|żagla rejowego]] nie mającego pod sobą [[reja|rei]] – np. rejowego fokżagla.
*<u> Hals [[latacz]]alatacza </u> – zamocowany jest do rogu halsowego żagla, następnie przez blok zwrotny na [[Nok (żeglarstwo)|noku]] (zewnętrznym końcu) [[bukszpryt]]u biegnie do [[nagielbank|kołkowinicy]] na pokładzie. Przy stawianiu latacza wybierany jest [[fał]] i równocześnie luzowany hals. Kiedy żagiel osiągnie właściwe pionowe (zwykle maksymalnie górne) położenia – jedna z lin jest [[nagiel|obkładana]], a druga mocno dobierana (napinana) i również obkładana. Przy zrzucaniu latacza luzowany jest fał, a wybierany [[kontrafał]] i hals. Kiedy róg halsowy osiągnie maksymalnie dolne położenie hals jest obkładany, a kontrafał wybierany aż do całkowitego zrzucenia żagla.
 
*<u> Halsy żagla rejowego </u> – do dolnych rogów żagla rejowego zamocowane są liny ([[szot]]y), którektóra przy stawianiu żagla dociągają każdy z rogów do końca ([[Nok (żeglarstwo)|noku]]) poniższej rei niższego piętra. W żaglu, który nie ma pod sobą rei szoty od dolnych rogów biegną skośnie w dół w kierunku rufy, do pokładu w okolicy [[nadburcie|nadburcia]]. Potrzebne są jednak jeszcze liny, które będą podczas pracy żagla działały antagonistycznie do szotów. Tę rolę spełniają halsy biegnąc od rogów żagla skośnie w dół w kierunku dziobu, w okolice nadburcia. Historycznie od nazwy tych lin pochodzi pojęcie żeglugi prawym/lewym halsem gdyż przy tylko jeden z halsów (nawietrzny) był wybierany na zadanym kursie podczas gdy drugi był luzowany.
* Cunningham jest odmianą halsu. To linka dająca się w trakcie żeglugi wybierać bądź luzować i zamocowana jest do [[remizka|remizki]] znajdującej się w dolnej części liku przedniego żagla przymasztowego. Pozwala regulować napięcie liku przedniego, a przez to wpływać na kształt żagla. Stosowana na jednostkach regatowych.
 
*<u> Halsem lub ''halslinką''</u> nazywany bywa przewiąz ([[sejzing]]) mocujący róg halsowy żagla. Przy [[refowanie|refowaniu]] sejzing ten nazywany jest <u>''refhalsem''</u>.
* Hals [[latacz]]a – zamocowany jest do rogu halsowego żagla, następnie przez blok zwrotny na [[Nok (żeglarstwo)|noku]] (zewnętrznym końcu) [[bukszpryt]]u biegnie do [[nagielbank|kołkowinicy]] na pokładzie. Przy stawianiu latacza wybierany jest [[fał]] i równocześnie luzowany hals. Kiedy żagiel osiągnie właściwe pionowe (zwykle maksymalnie górne) położenia – jedna z lin jest [[nagiel|obkładana]], a druga mocno dobierana (napinana) i również obkładana. Przy zrzucaniu latacza luzowany jest fał, a wybierany [[kontrafał]] i hals. Kiedy róg halsowy osiągnie maksymalnie dolne położenie hals jest obkładany, a kontrafał wybierany aż do całkowitego zrzucenia żagla.
 
* Halsy żagla rejowego – do dolnych rogów żagla rejowego zamocowane są liny ([[szot]]y), które przy stawianiu żagla dociągają każdy z rogów do końca ([[Nok (żeglarstwo)|noku]]) rei niższego piętra. W żaglu, który nie ma pod sobą rei szoty od dolnych rogów biegną skośnie w dół w kierunku rufy, do pokładu w okolicy [[nadburcie|nadburcia]]. Potrzebne są jednak jeszcze liny, które będą podczas pracy żagla działały antagonistycznie do szotów. Tę rolę spełniają halsy biegnąc od rogów żagla skośnie w dół w kierunku dziobu, w okolice nadburcia. Historycznie od nazwy tych lin pochodzi pojęcie żeglugi prawym/lewym halsem gdyż przy tylko jeden z halsów (nawietrzny) był wybierany na zadanym kursie podczas gdy drugi był luzowany.
 
== Hals (prawy/lewy) ==
Termin określający generalne usytuowanie jednostki o napędzie żaglowym względem kierunku wiatru i pochodzący historycznie od nazwy liny w ożaglowaniu rejowym (patrz sekcja powyżej). Jeżeli burtą [[nawietrzność|nawietrzną]], tj. tą z której wieje wiatr, jest burta lewa, jednostka płynie lewym halsem, jeżeli prawa - prawym. Wyjątkiem jest żegluga kursem [[fordewind]]. Wtedy hals określany jest jako przeciwny do burty, na którą wyłożony jest główny żagiel tj. grot. Pojęcie halsu jest istotne ze względu na [[prawo drogi (żegluga)|prawo drogi]] mówiące, że<br />
 
* Jeżeli dwie jednostki o napędzie żaglowym zbliżają się do siebie kursami kolizyjnymi,
: jednostka mająca '''wiatr z burty lewej''' – czyli poruszająca się '''lewym halsem'''
: powinna ustąpić
: jednostce mającej '''wiatr z burty prawej''' – czyli poruszającej się '''prawym halsem'''.
* Jeżeli jednostka ma wiatr [[fordewind|dokładnie z tyłu]], a '''główny żagiel niesie po lewej burcie'''
: to jednostka porusza się '''prawym halsem'''.
: Analogicznie, jeżeli żagiel ten jest '''po prawej burcie''' – jednostka porusza się '''lewym halsem'''.
: Na jednostce o [[ożaglowanie rejowe|ożaglowaniu rejowym]] o halsie decyduje położenie największego [[ożaglowanie skośne|żagla skośnego]].
 
* <u>Cunningham</u> jest odmianą halsu. To linka dająca się w trakcie żeglugi wybierać bądźi luzować ilinka zamocowana jest do [[remizka|remizki]] znajdującej się w dolnej części liku przedniego żagla przymasztowego. Pozwala regulować napięcie liku przedniego, a przez to wpływać na kształt żagla. Stosowana na jednostkachjachtach i łódkach regatowych.
Pojęcie '''prawego/lewego halsu''' i wyżej przytoczona zasada prawa drogi dotyczy nie tylko jednostek pływających, ale także [[bojer]]ów, [[żaglowóz|żaglowozów]] – w pewnym zakresie wszystkich jednostek o napędzie wiatrowym.
 
== Zobacz też ==
== Bibliografia ==
* ''Encyklopedia żeglarstwa'', [[Wydawnictwo Naukowe PWN]], Warszawa 1996, praca zbiorowa – red. Jacek Czajewski, ISBN 83-01-11914-4
*{{cytuj książkę |nazwisko = Dziewulski| imię = Jerzy W.| autor link = | tytuł = Wiadomości o jachtach żaglowych| wydawca = Alma-Press| miejsce = Warszawa| rok = 2008| strony = 384-386| isbn = 978-83-7020-358-0}}
 
[[Kategoria:Olinowanie (żeglarstwo)]]
[[Kategoria:Przepisy żeglarskie]]
[[Kategoria:Teoria żeglowania]]
 
[[en:Tack (sailing)]]