3. List Jana: Różnice pomiędzy wersjami

[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Usunięta treść Dodana treść
link
Références
Linia 1:
{{Nowy Testament2}}
[[Plik:El Greco 034.jpg|thumb|[[El Greco]]: [[Jan Ewangelista]]]]
'''Trzeci List św. Jana''' ['''3 J''' lub '''3 Jan'''] – księga [[Nowy Testament|Nowego Testamentu]] przypisywana [[Jan Ewangelista|apostołowi Janowi]], autorowi [[Ewangelia Jana|Ewangelii Jana]], autor nazywa siebie [[prezbiter]]em (starszym). Wielu krytyków uważa że autorem listu jest autor Pierwszego i Drugiego Listu Jana<ref>{{Cytuj książkę odn| autor = Oscar Cullmann | autor link = Oscar Cullmann | inni = (przeł.) W. Kowalska | tytuł = Zarys historii ksiąg Nowego Testamentu | wydawca = PAX | miejsce = Warszawa | rok = 1968 | strony s= 118}}</ref>.
 
Co do miejsca i czasu powstania Listu nie można nic pewnego powiedzieć. Przypuszcza się, że powstał w końcu I wieku w [[Efez]]ie<ref name = Chmiel513>{{Cytuj książkę odn| autor r = Jerzy Chmiel | inni = R. Rubinkiewicz (red.) | rozdział = Listy św. Jana | tytuł = Wstęp do Nowego Testamentu | seria = Wstęp do Pisma Świętego | miejsce = Warszawa | wydawca = Pallottinum | rok = 1996 | isbn = 83-7014-266-4 | strony s= 513}}</ref>.
 
Jest to raczej osobista kartka niż list. Zaadresowany jest do „umiłowanego Gajusa". [[Gajus]] wspominany jest w kilku tekstach Nowego Testamentu (Dz 19,29; 20,4; Rz 16,23; 1 Kor 1,14), nie wiadomo jednak czy chodzi o tego samego Gajusa. Autor chwali Gajusa, wraz z Demetriuszem, przeciwstawiając ich Diotrefesowi, który stał prawdopodobnie na czele odrębnej wspólnoty i nie uznawał nad sobą władzy „starszego"<ref>{{Cytuj książkę odn| autor = Oscar Cullmann | autor link = Oscar Cullmann | inni = (przeł.) W. Kowalska | tytuł = Zarys historii ksiąg Nowego Testamentu | wydawca = PAX | miejsce = Warszawa | rok = 1968 | strony s= 117-118}}</ref>.
 
== Cel i przesłanie Listu ==
 
List podkreśla znaczenie miłości, jako istotę życia chrześcijańskiego, przestrzega przed fałszywymi nauczycielami, być może chodzi tu o pierwszych zwolenników [[gnostycyzm]]u{{rodn|Chmiel513Chmiel|1996|s=513}}.
 
Ze względu na krótkość Listu brak głosów w najwcześniejszej tradycji poświadczających jego kanoniczność. Dopiero od końca IV wieku uznany został powszechnie za kanoniczny. Wątpliwości co do kanoniczności ożyło ponownie w okresie reformacji. [[Marcin Luter]] przypisał mu niższą kanoniczność<ref name = Chmiel>{{Cytuj książkę odn| autor r = Jerzy Chmiel | inni = R. Rubinkiewicz (red.) | rozdział = Listy św. Jana | tytuł = Wstęp do Nowego Testamentu | seria = Wstęp do Pisma Świętego | miejsce = Warszawa | wydawca = Pallottinum | rok = 1996 | isbn = 83-7014-266-4 | strony s= 512}}</ref>.
 
== Ważniejsze rękopisy i przekłady Listu ==
3 List Jana został zachowany w kilku starożytnych rękopisach Nowego Testamentu. Spośród greckich [[Wielkie kodeksy biblijne|wielkich kodeksów]], kodeks [[Kodeks Synajski|Synajski]], [[Kodeks Aleksandryjski|Aleksandryjski]], oraz [[Kodeks Watykański|Watykański]] zawierają wszystkie trzy Listy Jana, podczas gdy [[Kodeks Efrema]] zawiera 3 Jana 3-15 wraz z 1 Jana 1,1-4. [[Kodeks Bezy]] utracił karty z greckim tekstem Listów Jana, zachował się jedynie łaciński tekst 3 Jana 11-15{{r|Plummer}}. W 26 wydaniu Nestle-Alanda wykorzystano ponadto [[Papirus Bodmer XVII|papirus 74]], kodeks [[Codex Porphyrianus|025]], [[Kodeks Athous Lavrensis|044]], [[Kodeks Watykański 2061|048]], 0251<ref>''[[Novum Testamentum Graece|NA26]]'', s. 16*. </ref>. NA27 wykorzystuje w aparacie krytycznym minuskuły [[Minuskuł 33|33]] i 1739<ref>''[[Novum Testamentum Graece|NA27]]'', s. 62*. </ref>, NA28 zrezygnowało z 0251 wprowadziło natomiast minuskuły [[Minuskuł 5|5]], 81, 307, 436, 442, 642, 1175, 1243, 1448, 1611, 1735, 1852, 2344, 2492<ref>''[[Novum Testamentum Graece|NA28]]'', s. 66*. </ref>. Ze starożytnych przekładów 3 List Jana zawiera [[Wulgata]], przekład koptyjski w dialekcie saidzkim, przekład ormiański, Syro-Filoxena, oraz etiopski przekład<ref name = Plummer>A. Plummer, (1890). ''The Epistles of St. John''. Cambridge University Press, s. 63-64</ref>. Pomiędzy greckimi kopiami Listu oraz przekładami zachodzą niewielkie różnice i nie stwarzają one większych problemów w odtworzeniu oryginalnego brzmienia tekstu<ref>{{Cytuj książkę odn| autor = A. E. Brooke| tytuł = A Critical and Exegetical Commentary on the Johannine Epistles 1912|seria = International Critical Commentary | miejsce = New York | wydawca = C. Scribner's Sons | rok = 1912 | strony = lxiv}} </ref>.
 
== Zobacz też ==
Linia 20:
 
{{Przypisy|2}}
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | autor r = Jerzy Chmiel | inni = R. Rubinkiewicz (red.) | rozdział = Listy św. Jana | tytuł = Wstęp do Nowego Testamentu | seria = Wstęp do Pisma Świętego | miejsce = Warszawa | wydawca = Pallottinum | rok = 1996 | isbn = 83-7014-266-4 | strony = 512| odn = {{odn/id|Chmiel|1996}} }}
* {{Cytuj książkę | imię = Oscar | nazwisko = Cullmann | autor link = Oscar Cullmann | inni = (przeł.) W. Kowalska | tytuł = Zarys historii ksiąg Nowego Testamentu | wydawca = PAX | miejsce = Warszawa | rok = 1968 | strony = | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = A. E. | nazwisko = Brooke| tytuł = A Critical and Exegetical Commentary on the Johannine Epistles |seria = International Critical Commentary | miejsce = New York | wydawca = C. Scribner's Sons | rok = 1912 | strony = | odn = tak}}
 
== Linki zewnętrzne ==