Buddyzm tybetański: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 59 bajtów ,  7 lat temu
m
Powstanie buddyzmu w Tybecie zbiegło się z kulminacyjnym etapem buddyzmu [[tantra|tantrycznego]] na obszarach, gdzie obecnie znajdują się [[Nepal]], [[Indie]], [[Pakistan]] i [[Afganistan]]. Ówcześnie znajdowały się tam królestwa indyjskie oraz [[Oddiyana|Oddijana]]. Zainicjowane zostało za czasów panowania tybetańskiego króla [[La Totori Niencen]]a ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: lha tho tho ri gnyan btsan) około roku 173{{odn|Mckay|Namkhai|2003|s=27}}. Dokumenty historyczne opisują buddyzm za czasów władcy [[Historia Tybetu#Imperium tybetańskie|imperium tybetańskiego]] [[Songcen Gampo|Songcena Gampo]], który umarł w roku 650. Zawarł małżeństwo z chińską księżniczką o imieniu [[Wencheng]], która sprowadziła posąg Buddy [[Budda Siakjamuni|Siakjamuniego]] [[Cioło Siakjamuni]] (zwany również Cioło Rinpocze{{odn|Kalmus|1999|s=28}}, [[transliteracja Wyliego|Wylie]]: jo bo rin po che), poślubił nepalską buddyjską księżniczkę o imieniu [[Bhrikuti]]{{odn|Mayhew|Kelly|2008|s=113}}, która sprowadziła posąg [[Akszobhja|Akszobhji]]. Wybudował on kilka świątyń, w tym dwie główne w [[Lhasa|Lhasie]]: Trülnang ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: 'phrul snang, tj. późniejszy [[Ciokang]]) jako miejsce dla posągu Akszobhji i [[Ramocie]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: ra mo che dgon pa) dla posągu Cioło Siakjamuniego{{odn|Mayhew|Kelly|2008|s=103}}{{odn|Dudjom|1991|s=510}}{{odn|Kalmus|1999|s=28}}. Wysłał ministra i tłumacza [[Thönmi Sambhota|Thönmi Sambhotę]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: thon mi sam bho ta, ur. ok. 619) do [[Indie|Indii]] w celu utworzenia [[Pismo tybetańskie|alfabetu tybetańskiego]]{{odn|Dudjom|1991|s=512}} oraz zaprosił [[Aczarja Kumara|Aczarja Kumarę]], [[Shankara|Shankarę]] i nepalskiego [[Aczarja Shilmanju]] w celu tłumaczenia i popularyzowania buddyjskich pism{{odn|The Office of Tibet}}.
 
Sukcesorem Songcena Gampo był król [[Trisong Decen]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: khri srong lde btsan, 755-797), który oficjalnie ustanowił buddyzm jako religię państwową Tybetu{{odn|Kalmus|1999|s=31}}. W tym celu zaprosił wielu uczonych buddyjskich oraz mnichów, którzy zapoczątkowali rozwój ordynacji mnisiej według tradycji [[sarvastivada]] oraz przekaz sutr (patrz artykuł [[hinajana w buddyzmie tybetańskim]]). Założył on pierwszy klasztor [[Samje]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: bsam yas) niedaleko od [[Lhasa|Lhasy]] oraz zapoczątkował rozwój wadżrajany i aktywność wielu tłumaczy buddyjskich i adeptów [[tantry jogi najwyższej|tantr]], wśród których był tybetański tłumacz [[Locała Wajroczana]]{{odn|Palmo|2004|s=13}} ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: lo tsA ba bai ro ca na) ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: bai ro tsa na). Głównymi z zaproszonych byli [[Śāntarakṣita]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: zhi ba tsho) i [[mahasiddha]] [[Padmasambhava]]{{odn|odn=a|Kongtrul|2008|s=64}}{{odn|Kalmus|1999|s=29}}. Śāntarakṣita był opatem indyjskiego centrum monastycznego [[Nalanda]] i odpowiadał za pełną edukację Tybetańczyków z pism buddyjskich. Padmasambhava odpowiadał za pełen przekaz wadżrajany do Tybetu. Niemniej jednak późniejszy tybetański król [[Langdarma]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: glang dar ma, 838-841), będąc stronnikiem szamańskiej religii [[bön]], doprowadził buddyzm w Tybecie niemal do zaniku{{odn|Dudjom|1991|s=523}}. Przekaz z okresów Trisonga Decena przetrwał głównie poprzez odnajdywanie „ukrytych skarbów” zwanych [[termy (buddyzm)|termami]]{{odn|Kalmus|1999|s=204}}, którym „starożytne przekazy” [[ningma]] ([[transliteracja Wyliego|Wylie]]: rnying ma) zawdzięczają swoje późniejsze odrodzenie za sprawą takich uczonych jak [[Longczenpa]]{{odn|Dudjom|1991|s=575}} (1308-1363), oraz nieliczne unikatowe przekazy świeckich adeptów i nielicznych mnichów, np. w „starożytnych” przekazach szkoły [[sakja]].
 
=== Odrodzenie buddyzmu poprzez „nowożytne przekazy” (sarma) ===
3788

edycji