Ruszcza (Kraków): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 8 bajtów ,  8 lat temu
m
drobne redakcyjne, WP:SK
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (tech)
m (drobne redakcyjne, WP:SK)
{{koordynaty|50|05|06|N|20|09|25|E|type:landmark|umieść=na górze|zapis=kątowo}}
[[Plik:Ruszcza village (view from W), Nowa Huta, Krakow, Poland.jpg|right|thumb|300px|Ruszcza widok z zachodu]]
[[Plik:Tunnel in Ruszcza, Nowa Huta, Krakow, Poland.jpg|right|thumb|300px|Tunel w Ruszczy, łączący ul. Organki z ul. Za Górą, widok z południa]]
[[Plik:Prison Krakow-Nowa Huta, 2 Splawy street, Ruszcza, Nowa Huta, Krakow, Poland.jpg|thumb|right|300px|Zakład karny Kraków-Nowa Huta]]
'''Ruszcza''' – dawna wieś podkrakowska, położona ok. 15 km na północny wschód od jego centrum. Od 1951 w granicach administracyjnych Krakowa, obecnie wchodzi w skład [[Dzielnica XVIII Nowa Huta|Dzielnicy XVIII Nowa Huta]].
 
== Historia ==
Pierwotną zabudowę wsi ujawniły badania archeologiczne, które ujawniły w jej centrum ślady osady ziemiankowej datowane na wieki do [[X wiek|X]] do [[XIII wiek|XIII]]. Pierwszy raz wzmiankowana w dokumentach w [[1222]] (dokument wspomina o kapelanie – Bernardzie z Ruszczy). Wieś stanowiła centrum majątku jednej z gałęzi potężnego średniowiecznego rodu małopolskiego [[Gryfici (Świebodzice)|Świebodziców-Gryfitów]] (pochodził z niego m.in. [[Klemens z Ruszczy]]), a następnie do ich potomków – [[magnat|magnackiego]] rodu [[Braniccy herbu Gryf|Branickich]], którzy przejęli nazwisko od sąsiedniej wsi – [[Branice (Kraków)|Branic]]. W [[1312]] w Ruszczy została erygowana parafia, prawdopodobnie istniał już wtedy kościół romański, przebudowany w [[1420]]. W [[1373]] [[Elżbieta Łokietkówna]] przeniosła wieś z prawa polskiego na [[prawo średzkie]]. Od [[XV wiek|XV w.]] w Ruszczy działała szkoła parafialna. W końcu [[XVIII wiek|XVIII w.]] wieś po wymarciu rodu Branickich przeszła w ręce [[Badeni]]ch, a następnie Popielów. W końcu [[XIX wiek|XIX w.]] wieś liczyła około 240 mieszkańców, około 40 domostw, 2 karczmy, posiadała też szkołę powszechną.
 
W [[1951]] włączona w granice Krakowa ([[gmina Ruszcza]] istniała jeszcze do [[1954]]). W latach następnych przeprowadzono przez Ruszczę linię kolejową [[Nowa Huta (część Krakowa)|Nowa Huta]] – [[Podłęże (powiat wielicki)|Podłęże]], zajęto też część terenów pod budowę zaplecza [[Huta im. T. Sendzimira|Huty im. Lenina]]. Zlokalizowano też tutaj [[Zakłady karne w Polsce|zakład karny]].
* [[Gotyk|gotycki]] [[Kościół św. Grzegorza Wielkiego w Krakowie|kościół pod wezwaniem św. Grzegorza Wielkiego]] o charakterze obronnym, ufundowany na początku [[XV wiek|XV w.]] przez [[Wierzbięta z Branic|Wierzbiętę z Branic]] na miejscu starszej budowli [[Sztuka romańska|romańskiej]];
* [[neorenesans]]owy [[Dwór Popielów w Ruszczy (Kraków)|dwór Popielów]] (bardzo mocno zdewastowany) z drugiej połowy XIX w. oraz resztki dawnego parku.
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.bip.krakow.pl/?sub_dok_id=1665 Dzielnica XVIII]
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | inni= red. prowadzący Antoni Henryk Stachowski ; aut., recenzenci, konsult., współpr. Elżbieta Adamczyk et al.|tytuł=Encyklopedia Krakowa | data= 2000| wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce= Warszawa ; Kraków| isbn=83-01-13325-2 | język=pl}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.bip.krakow.pl/?sub_dok_id=1665 Dzielnica XVIII]
 
{{Dzielnica XVIII Nowa Huta}}
44 921

edycji