Glinożelazian(III) tetrawapniowy: Różnice pomiędzy wersjami

WP:SK, linki zewnętrzne
(Początek artykułu.)
 
(WP:SK, linki zewnętrzne)
'''Brownmilleryt''' – mineralogiczna nazwa glinożelazianu czterowapniowego, 4CaO·Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>·Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub> lub C<sub>4</sub>AF (wg oznaczeń stosowanych w chemii cementu{{r|Czarnecki}}). Jeden ze składników [[cement portlandzki|cementu portlandzkiego]] tworzący fazy ferrytowe [[klinkier|klinkieru]]u i cementu portlandzkiego.{{r|Kurdowski}}. W postaci naturalnej występuje jako minerał o tej samej nazwie.
 
== Własności czystej fazy ==
Pod nieobecność innych pierwiastków niż wapń, glin, żelazo i tlen, glinożelazian czterowapniowy tworzy roztwory stałe o wzorze sumarycznym Ca<sub>2</sub>(Al<sub>x</sub>Fe<sub>1-x</sub>)<sub>2</sub>O<sub>5</sub> dla 0≤ x ≤ 0,7.<ref>H F W Taylor, ''Cement Chemistry'', Academic Press, 1990, str. 28-32.</ref>. Dla x > 0,7 związek nie istnieje przy zwykłych ciśnieniach. Krystalizuje w [[Układ rombowy|układzie rombowym]]. Gęstość zmienia się od 4,026&nbsp;g/cm<sup>3</sup> (x = 0) do 3,614&nbsp;g/cm<sup>3</sup> (x = 0.7). Wszystkie postacie rozpuszczają się niekongruentnie w temp. 1400−1450&nbsp;°C. Wykazują cechy ferromagnetyczne — tym większe, im większa jest zawartość żelaza.
 
== Brownmilleryt w cemencie portlandzkim ==
Uważa się, że Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> i Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub> nie są wartościowymi składnikami klinkieru, lecz przede wszystkim odgrywają rolę topników. W ich obecności powstają znaczne ilości fazy ciekłej i to w znacznie niższej temperaturze niż w układzie dwuskładnikowym CaO–SiO<sub>2</sub>.{{r|Kurdowski}}.
Reaktywność wobec wody czystego C<sub>4</sub>AF jest stosunkowo duża (bardziej reaktywny jest tylko C<sub>3</sub>A), ale reaktywność ta w cemencie (mieszaninie minerałów) kształtuje się nieco inaczej: C<sub>3</sub>A > alit > C<sub>4</sub>AF > belit.{{r|Czarnecki}}.
 
Podczas hydratacji (uwodnienia) tworzy <ref>Taylor, ibid, str. 175.</ref> 4CaO⋅Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>⋅nH<sub>2</sub>O oraz żel [[Wodorotlenek żelaza(III)|uwodnionego tlenku żelaza]]. Wg notacji chemii cementu reakcja hydratacji może być zapisana następująco:
 
: C<sub>4</sub>AF + 7 H → C<sub>3</sub>(A,F)H<sub>6</sub> + C(A,F)H
(dotyczy to przypadku, gdy nie jest dodany gips do cementu).{{r|Czarnecki}}.
Reakcja ta jest w zasadzie szybka i energetyczna, ale wytrącenie nierozpuszczalnej warstewki uwodnionego tlenku żelaza (Fe(OH)<sub>3</sub>) na powierzchni kryształków glinożelazianu czterowapniowego tworzy barierę dla dalszego przebiegu reakcji.
 
<ref name="Kurdowski">{{cytuj książkę|autor=Wiesław Kurdowski|tytuł=Chemia Cementu i Betonu|wydawca=Wydawnictow Polski Beton, Wydawnictwo Naukowe [[PWN]] |rok=2010}}</ref>
<ref name="Czarnecki">{{cytuj książkę|autor=Lech Czarnecki, Tadeusz Broniewski|tytuł=Chemia w Budownictwie|wydawca=ARKADY|rok=2010}}</ref>}}
 
== Linki zewnętrzne ==
 
* [http://webmineral.com/data/Brownmillerite.shtml#.U8dzedFGT2s artykuł o minerale na stronie Webmineral.com] {{lang|en}}
 
* [http://www.mindat.org/search.php?name=Brownmillerite artykuł o minerale na stronie Mindat.org] {{lang|en}}
 
[[Kategoria:Materiały budowlane]]