Dolina Dzika: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 24 bajty ,  7 lat temu
m
'''Dolina Dzika''' ([[język słowacki|słow.]] ''Veľká Zmrzlá dolina'', [[język niemiecki|niem.]] ''Großes Papirustal'', [[język węgierski|węg.]] ''Nagy Papirusz-völgy'') – niewielka [[dolina zawieszona|wisząca dolinka]] polodowcowa, odgałęzienie [[Dolina Zielona Kieżmarska|Doliny Zielonej Kieżmarskiej]] (''dolina Zeleného plesa'') w [[Tatry Wysokie|Tatrach Wysokich]] na terenie [[Słowacja|Słowacji]].
 
=== Opis ===
Dzika Dolina wznosi się wysoko ponad [[Zielony Staw Kieżmarski|Zielonym Stawem Kieżmarskim]], oddzielona od Doliny Zielonej Kieżmarskiej wysokim [[rygiel skalny|progiem skalnym]], z którego spadają wodospady, tzw. [[Dzikie Siklawy]]: Długi Wodospad (''Dlhý vodopád'') i Miedziana Siklawa (''Medený vodopád''). Górna część doliny nazywana jest [[Barania Kotlina|Baranią Kotliną]]. Dolina ma odnogę – [[Miedziana Kotlina|Miedzianą Kotlinę]] podchodzącą pod szczyt [[Łomnica (Tatry)|Łomnicy]]. Śnieg utrzymuje się tutaj niemal przez cały rok, w Miedzianej Kotlinie znajduje się płat nigdy nie topniejącego śniegu zwany Miedzianym Śnieżnikiem. Dawniej liczne w tej dolinie świstaki i kozice zostały wypłoszone przez helikoptery i narciarzy.
 
=== Topografia ===
* od północy z [[Dolina Jastrzębia|Doliną Jastrzębią]] (''Malá Zmrzlá dolina''), rozdziela je [[grzęda (geomorfologia)|grzęda]] schodząca z [[Czarny Szczyt|Czarnego Szczytu]] (''Čierny štít'', 2434 m [[n.p.m.]]),
* od zachodu z [[Dolina Czarna Jaworowa|Doliną Czarną Jaworową]] (''Čierna Javorová dolina''), rozdziela je [[grań główna Tatr]] od Czarnego Szczytu do [[Wyżni Barani Zwornik|Wyżniego Baraniego Zwornika]] w masywie [[Baranie Rogi|Baranich Rogów]] (''Baranie rohy'', 2526 m),
* od południowego wschodu z [[Miedziana Kotlina|Miedzianą Kotliną]] (''Medená kotlina''), rozdziela je długi [[Filar (geomorfologia)|filar]] odchodzący od Małego Durnego Szczytu.
 
=== Nazewnictwo ===
Polska nazwa doliny pochodzi od jej dzikiego wyglądu. Dawna słowacka nazwa również była podobna (''Divoká dolina''), później jednak Słowacy zmienili ją, by odróżniała się od nazwy polskiej. Nazwa węgierska i niemiecka (w tłumaczeniu na polski Wielka Papirusowa Dolina) odwołują się do dawnego poszukiwacza skarbów w tej dolinie o nazwisku [[Johann Andreas Papirus]].
 
=== Turystyka i narciarstwo ===
Dolina Dzika, widoczna z [[Magistrala Tatrzańska|Magistrali Tatrzańskiej]] z [[Rakuska Przełęcz|Rakuskiej Przełęczy]] poniżej [[Rakuska Czuba|Rakuskiej Czuby]] (''Veľká Svišťovka'', 2037 m) oraz z Doliny Zielonej Kieżmarskiej, należy do trudno dostępnych dolin tatrzańskich. Przez dolinę nie przebiega żaden znakowany szlak turystyczny. Nieoznakowana, zabezpieczona w 1904 r. trasa prowadzi na [[Barania Przełęcz|Baranią Przełęcz]] (''Baranie sedlo'', 2389 m) do [[Dolina Pięciu Stawów Spiskich|Doliny Pięciu Stawów Spiskich]] (górnego piętra Doliny Małej Zimnej Wody). Jednakże w lecie dolina udostępniona jest dla narciarzy, można tutaj uprawiać [[skialpinizm]], narciarze jeżdżą po płatach śniegu niemal przez całe lato. Od 1976 r. pod Baranimi Rogami montowany był przenośny wyciąg narciarski.
 
Do doliny koziarze, górnicy i poszukiwacze skarbów trafiali już w XVIII wieku. Pierwszą znaną osobą, która odwiedziła Dolinę Dziką, był [[Robert Townson]] z przewodnikiem 6 sierpnia 1793 r. W zimie w dolinie byli 26 grudnia 1906 r. [[Imre Barcza]], [[Johann Breuer]] junior i Paul Spitzkopf junior<ref name=whp>{{Cytuj książkę | nazwisko=Paryski | imię=Witold Henryk |autor link=Witold Henryk Paryski| tytuł=Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XXIII. Przełęcz Stolarczyka – Modra Ławka | data=1983 | wydawca=Sport i Turystyka | miejsce=Warszawa | isbn= 83-217-2472-8 |strony=96}}</ref>.
 
{{Przypisy|stopień= ===}}
 
=== Bibliografia ===
# {{Cytuj książkę |imię=Zofia |nazwisko= Radwańska-Paryska |imię2=Witold Henryk |nazwisko2= Paryski|tytuł= Wielka encyklopedia tatrzańska|miejsce=Poronin|wydawca= Wyd. Górskie|rok=2004 |isbn = 83-7104-009-1}}
# {{Cytuj książkę|tytuł=Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25&nbsp;000|miejsce=Warszawa |rok=2005/06|wydawca= Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka |isbn= 83-87873-26-8}}
4 037 038

edycji