Han Gaozu: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 6 bajtów ,  6 lat temu
m
MalarzBOT: porządkowanie poziomów nagłówków
m (Removing Link GA template (handled by wikidata))
m (MalarzBOT: porządkowanie poziomów nagłówków)
Liu Bang, szerzej znany pod imieniem Gaozu, urodził się w chłopskiej rodzinie na terenie dzisiejszego [[Xuzhou]]. Kiedy w 209 p.n.e. wybuchła rebelia [[Chen Sheng]]a przeciwko [[Dynastia Qin|dynastii Qin]] został on jednym z wielu powstańczych dowódców. Walcząc pod przywództwem [[Xiang Yu]] Liu Bangowi udało się zająć rdzenne terytoria [[Państwo Qin|państwa Qin]], wbrew jednak wcześniejszym obietnicom nie otrzymał ich jako swojego królestwa (''[[Wang (tytuł)|Wang]]'', 王), lecz w 206 p.n.e. musiał się zadowolić skromniejszym królestwem Han z centrum w [[Hanzhong]]u. Liu Bang nie zaakceptował tej sytuacji i niezwłocznie wystąpił przeciwko Xiang Yu, zajmując należne mu według niego terytoria. W trakcie czteroletniej walki z Xiang Yu Liu Bang poniósł liczne klęski, opierając się jednak na dawnych ziemiach Qin oraz pomocy zdolnych doradców i dowódców, takich jak [[Xiao He]] i [[Han Xin]], udało mu się stopniowo przeciągnąć na swoją stronę wszystkich innych królów Chin oraz w 202 p.n.e. ostatecznie pokonać przeciwnika. W tym samym roku Liu Bang przyjął tytuł cesarza a następnie podzielił Chiny na bezpośrednio podlegającą mu część zachodnią oraz dziesięć wasalnych królestw. W następnych latach kolejno wybuchały bunty ustanowionych przez niego królów, tak że do końca jego panowania wszyscy z wyjątkiem jednego zostali zastąpieni przez jego krewnych. W zakresie polityki zagranicznej Liu Bang został pokonany przez władcę [[Xiongnu]] [[Maodun]]a i zawarł z nim pokój ofiarowując mu rękę chińskiej księżniczki i trybut.
 
=== Walka z Qin ===
Liu Bang urodził się w chłopskiej rodzinie w mieście Feng (dzis. powiat [[Feng]] w [[Xuzhou]]) w powiecie (''xian'', 縣) Pei (dzis. powiat [[Pei]] w Xuzhou). [[Sima Qian]] w jego biografii w [[Zapiski historyka|Zapiskach historyka]] opisuje wiele okoliczności, które zgodnie z chińskimi wierzeniami miały wskazywać na jego cesarskie przeznaczenie. Miał on być poczęty przez [[Smok chiński|smoka]], mieć smoczy nos i smok miał unosić się nad nim gdy był pijany. Na lewym udzie miał mieć siedemdziesiąt dwie czarne kropki (liczba symboliczna), a jego przyszłą cesarską godność miały potwierdzać też jego rysy twarzy oraz horoskopy i szereg znaków. Za [[Dynastia Qin|dynastii Qin]] Liu Bang piastował podrzędny urząd naczelnika gminy (''tingzhang'', 亭長). Kiedy otrzymał rozkaz odstawienia skazańców na roboty część z nich uciekła i by uniknąć za to kary Liu Bang rozpoczął życie przywódcy lokalnej bandy. Kiedy w 209 p.n.e. wybuchła rebelia [[Chen Sheng]]a znający od dawna Liu Banga urzędnicy powiatu Pei, [[Xiao He]] i [[Cao Shen]], wezwali go do objęcia w nim władzy. Dowodzący wówczas już kilkusetosobowym oddziałem Liu Bang zabił naczelnika powiatu (''zhangxian'', 长縣) i przyjął tytuł księcia Pei (''Peigong'', 沛公). Wywodzący się z Pei Xiao He, Cao Shen oraz [[Fan Kuai]] mieli pozostać najwierniejszymi współpracownikami Liu Banga{{odn|Sy-ma Ts'ien|2000|s=145-152}}{{odn|Twitchett|Loewe|1986|s=113}}<ref name="Gaozu">{{cytuj stronę| url = http://www.chinaknowledge.de/History/Han/personshangaozu.html | tytuł = Persons in Chinese History - Han Gaozu 漢高祖 Liu Bang 劉邦 | data dostępu = 9 kwietnia 2012 | autor = Ulrich Theobald | opublikowany = CHINAKNOWLEDGE - a universal guide for China studies | język = en}}</ref>.
 
Po kilku miesiącach walk z oddziałami Qin w czwartym miesiącu 208 p.n.e. Liu Bang przyłączył się do armii [[Xiang Liang]]a, którą następnie po jego śmierci przejął jego bratanek [[Xiang Yu]]. Nowo kreowany przez Xiang Lianga [[Państwo Chu|król Chu]], [[Chu Yidi|Huai]] (209 - 206 p.n.e.) (''Chu Huai Wang'', 楚懷王), wysłał Liu Banga by ten zdobył serce państwa Qin, region [[Guanzhong]]. Wybierając mniej uczęszczane górskie przejście w ósmym miesiącu 207 p.n.e. Liu Bangowi udało się wykonać zadanie i pokonać wojska Qin. W tym czasie w Qin toczyła się wewnętrzna walka o władzę pomiędzy kanclerzem (''Chengxiang'', 丞相) [[Zhao Gao]], a rodem panującym, co osłabiało siły państwa w decydującym momencie. Z walki tej ostatecznie wyszedł zwycięsko król [[Ziying]], który zdecydował się poddać Liu Bangowi w dziesiątym miesiącu 207 p.n.e. Liu Bang zachował Ziyinga przy życiu i nie pozwolił na grabież ludności. Zgodnie z poczynionymi jeszcze przed 208 p.n.e. ustaleniami pierwszy z przywódców rebelii, który zajmie Guanzhong, miał zostać jego królem. Król Huai uznał prawa Liu Banga do Guanzhongu, jednak Xiang Yu, który w międzyczasie pokonał siły Qin w decydującej [[Bitwa pod Julu|bitwie pod Julu]], postanowił to zignorować i wkroczył do regionu pod koniec 206 p.n.e., zabijając Zyinga i jego rodzinę, paląc [[Xianyang]] i bezczeszcząc [[Terakotowa Armia|mauzoleum]] [[Qin Shi Huang|Pierwszego Cesarza]] (221 - 210 p.n.e.). Liu Bang, który miał kilkakrotnie słabszą armię, ocalał tylko dlatego że za radą swojego doradcy [[Zhang Liang (dynastia Han)|Zhang Lianga]] osobiście prosił chcącego go zaatakować Xiang Yu o łaskę. Xiang Yu zaakceptował jego prośbę, po czym przyznał Liu Bangowi część dawnych ziem Qin, z centrum w regionie [[Hanzhong Pendi|Hanzhong]], nad którym ten miał sprawować władzę jako król Han (''Han Wang'', 漢王){{odn|Sy-ma Ts'ien|2000|s=152-163}}{{odn|Twitchett|Loewe|1986|s=114-116}}<ref name="Gaozu"/>.
 
=== Walka z Xiang Yu ===
W sumie zwycięski Xiang Yu utworzył na terenie Chin osiemnaście królestw, przy czym on sam przybrał tytuł Króla Hegemona Zachodniego Chu (''Xi Chu Bawang'', 西楚霸王), podkreślając w ten sposób swój status przywódcy nowo powstałej konfederacji. By móc przyjąć ten tytuł wcześniej Xiang Yu mianował króla Huai Prawym Cesarzem (''Yidi'', 義帝), jednak jednocześnie pozbawił go jakiejkolwiek realnej władzy wysyłając go do prowincjonalnego miasta i ostatecznie zabił go w dziesiątym miesiącu 206 p.n.e. Wkrótce dawni dowódcy Xiang Yu, [[Tian Rong]], [[Chen Yu]] i [[Peng Yue]], niezadowoleni z tego że nie otrzymali królestwa, podnieśli przeciwko niemu rebelię w północnych Chinach, co Liu Bang niezwłocznie wykorzystał do zaatakowania w piątym miesiącu 206 p.n.e. trzech dawnych dowódców Qin, [[Zhang Han]]a, [[Sima Xin]]a i [[Dong Yi]], którzy panowali teraz w Guanzhongu. Pokonując ich Liu Bang ustanowił własne rządy na dawnym terytorium Qin. Ołtarze poświęcone Qin zostały obalone i ustawiono nowe ołtarze poświęcone ziemi w imieniu dynastii Han. Jednocześnie Liu Bang zaakceptował religijne praktyki Qin czcząc te same siły (''[[Shangdi|Di]]'', 帝) co jego królowie oraz tak samo jak oni wybierając jako symbole dynastii kolor czarny i wodę. Zabójstwo Cesarza Prawego dostarczyło Liu Bangowi "idealnego pretekstu do podjęcia się pokonania Xiang Yu; mógł on twierdzić, że karze królobójcę" i "niezwłocznie wysłał on apel do innych królów by przyłączyli się do sprawiedliwej sprawy"{{odn|Twitchett|Loewe|1986|s=117}}. Liu Bang próbował wykorzystać obecność Xiang Yu na północy atakując jego stolicę w Pengchengu (w pobliżu dzis. [[Xuzhou]]), jednak w 205 p.n.e. on sam został oblężony i pokonany w bitwie, tak że w końcu udało mu się uciec tylko z nielicznymi jeźdźcami. Rodzina Liu Banga wpadła wówczas w ręce Xiang Yu, a jego sojusznicy opuścili go. Liu Bangowi udało się odbudować swoją armię głównie dzięki wysiłkom Xiao He, który sprawnie zarządzał Guanzhongiem i bezustannie dostarczał nowych rekrutów i zaopatrzenia. To także Xiao He polecił Liu Bangowi [[Han Xin]]a, który został naczelnym dowódcą wojsk przyszłego cesarza. Teraz Han Xin zdobył ważne terytoria w centralnych Chinach, umożliwiając Liu Bangowi zajęcie miasta [[Xingyang]], które leżało w strategicznym punkcie w którym [[Huang He]] skręcała na północny wschód w kierunku morza. Przez ponad rok wojska Liu Banga i Xiang Yu stały naprzeciwko siebie, lecz w końcu w 204 p.n.e. temu ostatniemu udało się odciąć przeciwnika od dostaw żywności i Liu Bang ponownie uciekł z zacieśniającego się okrążenia tylko z nielicznymi kawalerzystami. Pomimo tego pozycja Xiang Yu wcale nie była pewna, w szczególności dlatego iż Han Xin zdołał podbić większość wschodnich Chin. W 203 p.n.e. obie strony zawarły układ, zgodnie z którym Liu Bang miał rządzić zachodem Chin, a Xiang Yu wschodem, przy czym temu pierwszemu zwrócono jego rodzinę. Liu Bangowi, który był lepszym politykiem, stopniowo udało się przeciągnąć na swą stronę wszystkich ustanowionych przez Xiang Yu królów i szybko zerwał on to porozumienie. W 202 p.n.e. Xiang Yu został oblężony przez siły sprzymierzeńców pod Gaixia (dzis. powiat [[Lingbi]] w [[Suzhou (Anhui)|Suzhou]]) i ostatecznie zginął śmiercią samobójczą{{odn|Sy-ma Ts'ien|2000|s=165-177, 202-203}}{{odn|Twitchett|Loewe|1986|s=117-119}}<ref name="Gaozu"/>.
 
=== Cesarstwo ===
W drugim miesiącu 202 p.n.e. Liu Bang proklamował się cesarzem. Jego pierwszą stolicą był [[Luoyang]], jednak szybko przeniósł ją on do Chang’anu (dzis. [[Xi’an]]), leżącego blisko dawnej stolicy Qin. Pierwsze lata panowania Liu Banga to powolne podnoszenie się ze zniszczeń wojny domowej. By ułatwić ten proces ogłoszono generalną amnestię oraz demobilizację wojsk. Ludziom, którzy w trakcie wojny popadli w niewolę zwrócono wolność. Obniżono szereg podatków i ciężarów oraz zachęcano ludzi wygnanych ze swoich domów przez wojnę do powrotu. Byłym żołnierzom przydzielano ziemię, którą mieli zagospodarować. Kanclerz nowej dynastii, Xiao He, w 200 p.n.e. skompilował nowy kodeks prawa (''Jiuzhang lü'', 九章律), dodając do sześciu rozdziałów kodeksu Qin trzy nowe rozdziały - ponadto istniały dwa rozdziały dotyczące spraw proceduralnych{{odn|Twitchett|Loewe|1986|s=120, 526}}<ref name="Gaozu"/>.
 
3 449 838

edycji