Kandalanu: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 16 bajtów ,  8 lat temu
int.
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(int.)
 
== Imię ==
[[język akadyjski|Akadyjskie]] imię ''Kandalānu'' znaczy dosłownie "Mający„Mający kształt/wyglądający jak ''kandalu'' (rodzaj przyboru kuchennego)"<ref>hasła ''kandalānu'' i ''kandalu'', ''The Assyrian Dictionary'', tom 8 (K), The Oriental Institute, Chicago 1971, s. 148.</ref>. Na podstawie tego imienia niektórzy uczeni przypuszczają, iż ciało tego władcy mogło być w pewien sposób zdeformowane<ref>Frame G., ''Babylonia...'', s. 304.</ref>. W ''[[Kanon Ptolemeusza|Kanonie Ptolemeusza]]'' jego imię występuje w formie ''Kineladanos''<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.livius.org/cg-cm/chronology/canon.html| tytuł = Ptolemy's Canon (''Kanon Ptolemeusza'')| data dostępu = 2013-10-03| autor = | opublikowany = www.livius.org| praca = | data = | język =en}}</ref>.
 
== Długość i lata panowania ==
 
== Panowanie ==
Po stłumieniu w Babilonii rebelii swego brata [[Szamasz-szuma-ukin]]a (667-648 p.n.e.) król asyryjski Aszurbanipal osadził na tronie [[Babilon]]u nowego władcę - Kandalanu. Wydaje się, iż zwierzchność nad Babilonią przekazywana była nowemu królowi stopniowo. Z analizy tekstów wynika bowiem, iż podczas gdy w niektórych miastach Babilonii datowano już dokumenty jego imieniem, to w innych w tym samym czasie wciąż datowano je jeszcze imieniem Aszurbanipala. I tak na przykład w 647 roku p.n.e. dokumenty datowano już imieniem Kandalanu w [[Uruk]] (miesiąc ''ulūlu'', sierpień-wrzesień) i Babilonie (miesiąc ''țebētu'', grudzień-styczeń), podczas gdy w innych miastach datowane one były wciąż imieniem Aszurbanipala: w [[Borsippa|Borsippie]] (miesiąc ''kislīmu'', listopad-grudzień, 647 rok p.n.e.) i [[Dilbat]] (miesiąc ''nisannu'', marzec-kwiecień, 646 rok p.n.e.)<ref name=Brinkman368 />. Obecnie znanych jest około 100 tekstów ekonomicznych datowanych imieniem Kandalanu, pochodzących głównie z Babilonu i Uruk, z kilkoma tabliczkami znanymi też z Borsippy, Dilbat i [[Sippar]]<ref name=Brinkman368 />. Nosi on w nich tytuł "króla"„króla” lub "króla„króla Babilonu"Babilonu”<ref>Frame G., ''Babylonia...'', s. 192.</ref>. Spod władzy Kandalanu wyłączone było najprawdopodobniej [[Nippur]], gdyż pochodzące stąd dokumenty z lat 651-631 p.n.e. datowane są wyłącznie imieniem Aszurbanipala<ref name=Brinkman368 /><ref>Frame G., ''Babylonia...'', s. 192-193.</ref>. Nie wiadomo czy pod kontrolą Kandalanu znajdowało się [[Ur (miasto)|Ur]], gdyż w mieście tym nie odkryto żadnych dokumentów pochodzących z lat 647-627 p.n.e.<ref name=Brinkman368 /><ref>Frame G., ''Babylonia...'', s. 193.</ref>
 
O Kandalanu jako osobie wiadomo jest bardzo niewiele, gdyż imię jego wymieniane jest jedynie w listach królów, kronikach i formułach datujących dokumenty ekonomiczne z okresu jego panowania<ref name=Brinkman368 />. Nic nie wiadomo o jego pochodzeniu, nie wiadomo też jaki przebieg miały jego rządy<ref name=Brinkman368 />. Brak wzmianek o panowaniu Kandalanu oraz to, że miał on umrzeć w tym samym roku co Aszurbanipal, skłoniły niektórych uczonych do postawienia tezy, że ''Kandalānu'' było babilońskim imieniem tronowym Aszurbanipala<ref name=Brinkman368 /><ref name=Frame194>Frame G., ''Babylonia...'', s. 194.</ref>. Hipoteza ta wydaje się jednak obecnie mało prawdopodobna, jako że inne domniemane przypadki królów asyryjskich noszących babilońskie imiona tronowe ([[Tiglat-Pileser III|Tiglat-Pilesera III]] jako Pulu i [[Salmanasar V|Salmanasara V]] jako Ululaju) okazały się być nieprawdziwe<ref name=Brinkman368 />. Brak też powodu dla którego w pewnych miastach Babilonii ten sam władca miałby występować w dokumentach pod jednym imieniem, podczas gdy w pozostałych pod innym<ref name=Brinkman368 />. Trudno też wyobrazić sobie władcę asyryjskiego używającego imienia, które mogłoby wskazywać na jakąś jego fizyczną ułomność<ref name=Frame194 />.
Okres panowania Kandalanu wyznacza okres relatywnego spokoju w dziejach Babilonii<ref name=Brinkman368 />. Rozpoczęta jeszcze przed objęciem przez Kandalanu tronu babilońskiego antyasyryjska rebelia [[Nabu-bel-szumati]], która objęła południowo-wschodnią część Babilonii, stłumiona została najprawdopodobniej przez Aszurbanipala w pierwszych latach rządów Kandalanu<ref name=Brinkman368 />.
 
Kandalanu zmarł w 627 roku p.n.e., najprawdopodobniej w okresie pomiędzy miesiącami ''ajaru'' (kwiecień-maj) a ''arahsamna'' (październik-listopad)<ref name=Brinkman368 />. Znane są dwa dokumenty z lat 627 i 626 p.n.e. z formułą datującą "po„po Kandalanu"Kandalanu”, co może wskazywać, że następca Kandalanu nie został przez Asyryjczyków wyznaczony, najprawdopodobniej na skutek trwającej wówczas w Asyrii wewnętrznej walki o władzę<ref name=Brinkman368 />. Wydaje się, iż każdy z głównych pretendentów do tronu Asyrii kontrolował jakąś część Babilonii, o czym świadczą teksty z babilońskich miast datowane imionami [[Aszur-etil-ilani]], [[Sin-szumu-liszir]]a i [[Sin-szar-iszkun]]a<ref name=Brinkman368 />. Od początku 626 roku p.n.e. coraz większą władzę w Babilonii zdobywać zaczął [[Nabopolassar]] (625-605 p.n.e.), któremu udało się zrzucić asyryjskie jarzmo, obwołać królem Babilonii i wraz z [[Medowie|Medami]] doprowadzić do zniszczenia Asyrii.
 
{{przypisy|2}}