Czittamatra: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  6 lat temu
m
Bot poprawia frazę ([[WP:ZDBOT#Wyszukanie frazy z "[po]między"]]); zmiany kosmetyczne
m (Bot poprawia frazę ([[WP:ZDBOT#Wyszukanie frazy z "[po]między"]]); zmiany kosmetyczne)
== Podstawowe założenia teorii czittamatry ==
Czittamatra zakłada następujące podstawowe prawdy na temat istnienia rzeczywistości:
* ostatecznie nie można wykazać dualizmu np. pomiędzy tzw. materią, a umysłem albo pomiędzy postrzegającym, a postrzeganym aspektem doświadczania, ponieważ aspekty te, gdyby miały odmienną naturę, nie mogłyby dojść do kontaktu ze sobą
* wszystko ostatecznie przejawia się jako projekcje umysłu powstające z nawykowych skłonności kumulowanych w wszechpodstawie (alajawidżniana), jednak nie jest ona rozumiana też jako indywidualne "ja", gdyż za takie subiektywne rozumienie odpowiadałby "zgrubny" aspekt świadomości klesia (Poziom 7, świadomość manas)
* wyróżnia się trzy aspekty opisujące doświadczanie rzeczywistości wg czittamatry: (1) aspekt wyobrażony, odnoszący się do nazw przypisywanych na dualistyczne obiekty umysłu i omylnie doświadczanie tych nazw jako obiektów, (2) aspekt zależny, odnoszący się do obiektów umysłu samych w sobie, czyli tworów wszechpodstawy umysłu alajawidżniany, (3) aspekt doskonale obecny, odnoszący się do prawdziwej natury obiektów mentalnych jako samoświadomej, samorozświetlającej się świadomości wolnej od postrzegającego i postrzeganego aspektu doświadczania. Aspekt wyobrażony i zależny odnosi się do prawdy relatywnej, aspekt doskonale obecny odnosi się do prawdy ostatecznej.
Stan oświecenia Buddy w mahajanie to [[trzy ciała Buddy]]. Jogaczara wyodrębnia (1) aspekt wyobrażony - odnoszący się do stanów konceptualnych przypisywanych na dualistyczne postrzeganie subiekt-obiekt, (2) aspekt zależny - odnoszący się do dualistycznych stanów subiekt-obiekt, (3) aspekt doskonale obecny - odnoszący do natury buddy poza wszelkimi stanami dualistycznymi i konceptualnymi. Aspekty wyobrażony i zależny odnoszą się do poziomu konwencjonalnego. Aspekt doskonale obecny odnosi się do poziomu ostatecznego.
 
Poziom konwencjonalny to umysł, który dzieli się na osiem świadomości: sześć świadomości zmysłów (tj. widzenia, słyszenia, smakowania, wąchania, dotykania i myślenia), świadomość bezpośrednia kleśa, świadomość alajawidżniana wszechpodstawy. Poziom ostateczny, poza tym umysłem, należy natomiast zrealizować jako trzy ciała Buddy, w miarę tego jak stopniowo będzie się przekraczać osiem świadomości na odpowiadające temu trzy kaje (tłum. ciała) Buddy<ref> Karl Brunnhölzl „Luminous Heart: The Third Karmapa on Consciousness, Wisdom, and Buddha Nature; rozdział szósty: Explaining the Manner in Which Consciousness and Wisdom Are Connected in the Four States; Snow Lion Publications, 2009.</ref>.
 
Tradycyjnie proces ten opisany jest przykładem leczenia [[Zaćma|katarakty]] ([[alegoria|alegorią]] do [[niewiedza (buddyzm)|niewiedzy]])<ref>The Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyu Tradition", Brunnhölzl Karl; s.470; Snow Lion Publications, 2004</ref>:
|}
Trzeci [[karmapa]] Rangdziung Dordże (1284–1339) uzupełnia to używając traktatu "Pochwała dharmadhatu" ([[sanskryt]]. Dharmadhātustava) autorstwa [[Nagardżuna|Nagardżuny]]<ref>"IN PRAISE OF DHARMADHĀTU"; Nāgārjuna and the Third Karmapa, Rangjung Dorje; tłumaczenie Karl Brunnhölzl, strona 103; ISBN 9781559392860978-1-55939-286-0</ref>:
{|
|-
== Teorie jogaczary a obecne nurty buddyzmu ==
 
Nauki jogaczary miały wpływ na późniejszy rozkwit wielu obecnie popularnych tradycji mahajany. Szczególnie chodzi tu nauki o [[natura Buddy|naturze Buddy]] ze wszystkimi doskonałymi cechami jako "wrodzonej naturalnie wszystkim czującym istotom" do której ma się dostęp "od samego początku praktyki" ponieważ "aspekt zależny (2)" odpowiedzialny jest za kontynuację realizacji "trzech ciał Buddy".
 
Przykładem są nauki [[Zen|zenu]], [[mahamudra|"mahamudry esencji"]], [[dzogczen]] do których podchodzi się tendencyjnie niczym jak do czittamatry.
 
Zarzuca się im [[subityzm]] – termin określający [[Oświecenie (religie Wschodu)|oświecenie]] (samourzeczywistnienie, samorealizację) w sposób nagły<ref>McRae, John (1991), Shen-hui and the Teaching of Sudden Enlightenment in Early Ch'an Buddhism. In: Peter N. Gregory (editor)(1991), Sudden and Gradual. Approaches to Enlightenment in Chinese Thought, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Private Limited</ref>. W ten sposób próbuje się odróżnić te tradycje od innych, którym zarzuca się [[gradualizm w filozofiach orientalnych|gradualizm]], np. od [[tantry jogi najwyższej|tantr jogi najwyższej]]<ref>Sam Van Schaik "Approaching the Great Perfection: Simultaneous and Gradual Methods of Dzogchen Practice in the Longchen Nyingtig"; s.16; Wisdom Publications; 2004; ISBN 08617137020-86171-370-2</ref>, czy od praktyk [[mahajana|mahajany]] "sześciu wyzwalających aktywności" ([[sanskryt]] pāramitā). Ponadto zarzuca się [[nihilizm]] argumentując, że promują np. "bezwisiłkowe" oświecenie, tzw. "samo-wyzwolenie", bez potrzeby stosowania się do zasad [[etyka|etycznych]] czy innych przygotowań.
 
Tymczasem np. dzogczen często jest zwany „ścieżką samo-wyzwolenia” (Wylie. rang grol lam), gdyż podobnie jak "aspekt zależny (2)" jogaczary naucza on, że "od samego początku praktyki" ma się dostęp do rigpy, kontynuując praktykę aż do stanu pełnej realizacji "trzech ciał Buddy".
 
Pewne podobieństwo do terminu [[natura Buddy]] wykazuje termin [[Przejrzyste Światło]] w [[tantry jogi najwyższej|tantrach jogi najwyższej]] i [[rigpa]] w [[dzogczen]]. Ze względu na owe domniemane podobieństwo zarzuca się im, że promują filozofię ostatecznego istnienia "tylko Umysłu" niczym czittamatra. Inaczej ujmując zarzuca się im [[eternalizm]], a nawet próbuje się je zrównać z niektórymi nurtami [[hinduizm]]u, np. [[advaita]].
2 975 056

edycji