Linia kolejowa nr 311: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 106 bajtów ,  6 lat temu
poprawa linków
(some infobox details, incl. link to connecting railway line in CZ)
(poprawa linków)
{{LK|exBL||HST||37,111|[[Szklarska Poręba Jakuszyce]]}}
{{LK|exBL||DST||42,100|[[Nowy Świat (stacja kolejowa)|Nowy Świat]]}}
{{LK|exBL||GRENZE||{{LKkm|43,140|40,111}}|[[Granica polsko-czeska|Granica]] {{flaga|POL}} / {{flaga|CZE}}}}
{{LK|exELCe||LSTR|||{{LK-linia|036 (CZ)|Linia kolejowa nrLiberec 036 (Czechy)Harrachov}} ↓ [[Harrachov (stacja kolejowa)|Harrachov]]}}
|commons = Category:Railway line 311 (Poland)
}}
'''Linia kolejowa nr 311''' - linia kolejowa łącząca [[Jelenia Góra|Jelenią Górę]] z granicą państwa w [[Jakuszyce|Jakuszycach]]. Linia jest jednotorowa i do Szklarskiej Poręby Górnej zelektryfikowana. Przed II wojną światową była zelektryfikowana w całości.
 
== Historia ==
Pierwszy odcinek trasy, z Liberca do Jablonca po stronie austro-węgierskiej oddano do eksploatacji 28 listopada 1888, a w 11 października 1894 wydłużono ją do Tanvaldu. W tym samym okresie, 20 grudnia 1891 po stronie pruskiej oddano do eksploatacji odcinek z Jeleniej Góry do [[Piechowice|Piechowic]]. W 1899 rozpoczęto budowę na odcinku z Tanvaldu do Kořenova, na którym - prócz kilku tuneli i mostów - na dwóch najbardziej stromych odcinkach trasy o nachyleniu sięgającym 58‰ zastosowano mechanizm [[kolej zębata|kolei zębatej]] - podwójną listwę zębatą systemu Abta. Łączna długość obu odcinków wynosi 4744 metrów. Połączenie Tanvaldu z Kořenovem oddano do eksploatacji 30 czerwca 1902, 1 października tego samego roku połączono obie sieci - austro-węgierską i pruską - mostem kolejowym na [[Izera|Izerze]].
 
Po stronie austriackiej w celu pokonania odcinka Tanvald-Kořenov, gdzie na przestrzeni siedmiu kilometrów różnica poziomów wynosi 235 metrów wykorzystywano lokomotywy parowe z mechanizmem kolei zębatej; ze względów bezpieczeństwa podczepiano je zawsze poniżej składu wagonów. Pomiędzy Kořenovem a Jelenią Górą tory wznoszą się jeszcze, choć już nie tak stromo, z ok. 701 m [[n.p.m.]] przez 740 m [[n.p.m.]] ([[Harrachov (stacja kolejowa)|dawna stacja [[Tkacze]], dziś Harrachov-Mýtiny) aż do 886 m n.p.m. ([[Przełęcz Szklarska (Sudety)|Przełęcz Szklarska]] w [[Jakuszyce|Jakuszycach]]). Po północnej stronie przełęczy linia kolejowa obniża się, a największa stromizna po stronie polskiej występuje między Górzyńcem a Piechowicami, ale nie przekracza 26‰, toteż nie stosuje się tu żadnych systemów kolei zębatej.
 
[[Plik:Triebwagen ET89.jpg|thumb|Elektryczny zespół trakcyjny ET89]]
Działania wojenne podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]] nie spowodowały znaczniejszych strat i zniszczeń na szlaku Kolei Izerskiej. Dopiero powojenna [[szaber|grabież]] elementów wchodzących w skład infrastruktury kolejowej na [[Dolny Śląsk|Dolnym Śląsku]] przez maruderów zwycięskiej [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] oraz cywilnych handlarzy a także zinstytucjonalizowany demontaż wszystkiego, co wartościowe na byłych ziemiach niemieckich wpłynął na dewastację tej linii. W rezultacie kilka lat po wojnie [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]] zdemontowały resztki bezużytecznej sieci elektrycznej w wyższych partiach szlaku, gdzie pośpiesznie działające tuż po wojnie ekipy grabieżców nie zdołały lub nie zdążyły dotrzeć. Odbudowa tej sieci tuż po wojnie nie była wykonalna ze względu na fakt, że elektrownia w [[Ścinawka Średnia|Ścinawce Średniej]], zbudowana specjalnie na potrzeby Kolei Izerskiej, została doszczętnie zniszczona przez wojska powracające do [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]].
 
Zniszczony przez Niemców w czasie wojny most na rzece [[Bóbr (dopływ Odry)|Bóbr]] spowodował, że ruch pociągów na polskim odcinku Kolei Izerskiej odbywał się nie ze stacji Jelenia Góra, tylko z [[Jelenia Góra Zachodnia|Jeleniej Góry Zachodniej]]. Na pokonanie trasy pod górę, przez Jakuszyce do stacji [[Harrachov (stacja kolejowa)|stacji Tkacze]] pociąg osobowy potrzebował wówczas 2h17m (~19 km/h na trasie 43 km), z powrotem natomiast 1h47m. W 1946 kursowały na tym odcinku tylko dwie pary pociągów, natomiast na początku [[lata 50. XX wieku|lat 50.]] - już cztery, a czas przejazdu skrócił się o ponad pół godziny w każdą stronę (prędkość podróżna z Jeleniej Góry do Tkaczy wzrosła zatem do ok. 26 km/h). Ze względu na zaostrzenie od 1948 przepisów o przebywaniu w strefie nadgranicznej, odcinek pomiędzy Jakuszycami a Tkaczami był dostępny tylko dla pracowników leśnych, posiadających specjalne przepustki, oraz dla żołnierzy [[Wojska Ochrony Pogranicza|WOP]]. W 1953 odbudowano most kolejowy na Bobrze, dzięki czemu pociągi z Szklarskiej Poręby zaczęły ponownie docierać na dworzec w Jeleniej Górze.
 
Brak możliwości wykorzystania Kolei Izerskiej tak do transportu międzynarodowego, co wynikało z braku porozumienia między rządami [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] i [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]] w tej sprawie, jak również obowiązujące w latach 50. przepisy, uniemożliwiające praktycznie turystykę w tej okolicy spowodowały, że trasę kursujących po polskiej stronie pociągów skrócono do Szklarskiej Poręby Górnej. 13 czerwca 1958 Polska i Czechosłowacja podpisały umowę [[Granica polsko-czechosłowacka#Korekta w 1958 roku|korygującą przebieg granicy]] w rejonie wsi Tkacze i Harrachov. W rezultacie Polska odstąpiła Czechosłowacji wieś Tkacze wraz ze stacją kolejową, tunelem kolejowym i mostem nad rzeką Izerą. Tkacze zostały przemianowane na Mýtiny i stały się wkrótce częścią Harrachova. 26 kwietnia 1963 oddano po remoncie do eksploatacji odcinek Mýtiny – Kořenov, a Harrachov uzyskał za pośrednictwem pozyskanej od Polski stacji połączenie kolejowe z resztą Czechosłowacji.
Odcinek z Harrachova przez [[Jakuszyce]] do Szklarskiej Poręby do 2010 nie był używany; w 1992 podjęto próby wznowienia ruchu na tym szlaku, ale wkrótce zostały one porzucone, później ruch wznowiono raz jeszcze na jeden dzień 5 lipca 2002, w stulecie istnienia Kolei Izerskiej. Tory kolejowe na odcinku Szklarska Poręba - Jakuszyce przeszły na własność skarbu państwa jako pokrycie zaległości podatkowych PKP. W 2008 roku zostały przekazane na rzecz [[województwo dolnośląskie|województwa dolnośląskiego]], celem odtworzenia połączenia Szklarska Poręba - Harrachov.
 
W dniu 8 maja 2009 uroczyście rozpoczęto remont linii kolejowej od Szklarskiej Poręby do granicy Polski i dalej do [[Kořenov(stacja kolejowa)|Kořenov]]a<ref>[http://www.szklarskaporeba.pl/wydarzenia/archiwum-wydarzen/informacje-ogolne/412-pocigiem-ze-szklarskiej-porby-do-harrachova-ruszaj-prace-rewitalizacji-liinii-kolejowej Pociągiem do Harrachova - ruszają prace rewitalizacji linii kolejowej], 08.05.2009</ref><ref>[http://www.zubacka.cz/aktualne/20090608_rekonstrukce_trati_szklarska_poreba_harrachov_3_dil/index.htm Rekonstrukce trati Szklarska Poręba - Harrachov], 11.06.2009</ref>. 2 lipca 2010 nastąpiło uroczyste otwarcie linii po wielu dekadach przerwy, a dzień później rozpoczęły się regularne połączenia. W 2010 miało miejsce sześć kursów dziennie z Kořenova do Szklarskiej Poręby Górnej i z powrotem<ref>[http://szklarska-gazeta.pl/spis-tresci/965-kolei-izerskia-rozkad-jazdy Kolei Izerska - rozkład jazdy], 28.06.2010</ref>.
 
[[Plik:Stacja Szklarska Poreba Gorna 2.jpg|thumb|300px|Elektrowóz [[Pafawag 4E/HCP 303E|EU07]]-358 z pociągiem PKP Intercity na stacji Szklarska Poręba Górna]]