Order Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie): Różnice pomiędzy wersjami

poprawa linków do przek., WP:SK, drobne merytoryczne, źródła/przypisy
(drobne redakcyjne)
(poprawa linków do przek., WP:SK, drobne merytoryczne, źródła/przypisy)
{{Odznaczenie infobox
|nazwa =Order św. Andrzeja PierwszegoŚwiętego PowołanegoApostoła Pierwszego Powołania<br />''OpдeнъОрден Святого Св.апостола AндpeяАндрея ПepвoзвaннoгoПервозванного''
|awers = Andrey1.jpg
|awers opis = insygniów orderu
|awers 2 =
|awers 2 opis =
|rewers =
|rewers opis =
|rewers 2 =
|rewers 2 opis =
|baretka = RUS Order of St. Andrew the Apostle the First-Called BAR.png
|baretka opis =
|baretka 2 =
|baretka 2 opis =
|ustanowiono = 1698/1699
|dewiza = – order państwowy: ''ЗA&nbsp;BEPУ И&nbsp;BEPНOCТЬ'' (Za&nbsp;Wiarę i&nbsp;Wierność)<br />– order kościelny: ''АЗЪ ЕСМЬ СВЕТЪ МИРУ'' (Ja jestem światłością świata)
|wielkość =
|kruszec =
|wydano =
|commons = Category:Order of St. Andrew
}}
 
'''Order Andrzeja Świętego Andrzeja (Apostoła) Pierwszego Powołania''' (spotykana jest również nazwa '''OrderOrdien Świętegoswiatogo Andrzejaapostoła Andrieja Powołańca'Pierwozwannogo'', {{lang|ru}} ''OpдeнъОрден Св.Святого [[Andrzejапостола Apostoł|AндpeяАндрея Пepвoзвaннoгo]]Первозванного'') – do roku [[1917]] najwyższe odznaczenie [[Rosja|Rosji]], obecnie [[Order domowy|Order Domowy]] byłej dynastii panującej [[Romanowowie|Romanowów]]. [[27 grudnia]] [[1988]] roku Święty [[Synod]] [[Rosyjski Kościół Prawosławny|Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej]] ustanowił ponownie order [[Andrzej Apostoł|św. Andrzeja]] na pamiątkę tysiąclecia [[chrzest Rusi|chrztu Rusi]], z tym samym mianem, lecz innymi insygniami. Order tegoż imienia (nie posiadający jednak sukcesji od historycznego orderu) jest od roku [[1998]] także najwyższym odznaczeniem [[Rosja|Federacji Rosyjskiej]].
 
== Historia ==
[[Plik:Andreyevsky Zal.jpg|thumb|left|Kaplica orderu św. Andrzeja na Kremlu (akwarela Uchtomskiego, 1849)]]
 
Cesarski order św. Andrzeja miał tylko jedną klasę i nadawany był po r. [[1831]] osobom w randze co najmniej generała lejtnanta (generała porucznika, odpowiadającemu generałowi dywizji), które już posiadały [[Order Orła Białego]] lub [[Order św.Świętego Aleksandra Newskiego|Aleksandra Newskiego]]. Do upadku caratu order nadano ponad 1000 osobom. Zgodnie ze Statutem, wielcy książęta – synowie i wnukowie cesarzy uzyskują go podczas chrztu, zaś książęta krwi (dalsi potomkowie dynastii) po uzyskaniu pełnoletności. Kawalerowie orderu św. Andrzeja według tegoż statutu uznawani są automatycznie za kawalerów czterech innych orderów cesarskich: św. Aleksandra Newskiego, Orła Białego, św. Anny 1 klasy i św. Stanisława 1 klasy. Od połowy XIX w. posiadał również odmianę nadawaną za wyczyny wojskowe, ozdobioną mieczami. Dodatkową klasę orderu stanowiły odznaka i gwiazda ozdobione diamentami.
 
Dekretem z dnia [[1 lipca]] [[1998]] prezydent Federacji Rosyjskiej [[Borys Jelcyn]] ustanowił ponownie order pod nazwą ''Order św. Apostoła Andrzeja Pierwszego Powołańca'' jako najwyższe odznaczenie państwowe, nawiązując do historycznego wzoru. W ten sposób istnieją obecnie '''trzy''' ordery św. Andrzeja – prywatny (dynastyczny) order Romanowów, rosyjski państwowy i nadawany przez Cerkiew Prawosławną w Rosji order o tej samej nazwie.
* [[Fiodor Apraksin]] 1710
* [[August II Mocny]] 1712
* [[Jan Kazimierz Sapieha|Jan Sapieha]] 1726
* [[Antoni Potocki (konfederat radomski)]] 1730
* Franciszek Potocki 1732
* [[Fryderyk Wilhelm III Pruski|Fryderyk Wilhelm III]]
* [[Gebhard Leberecht von Blücher]]
* [[Arthur Wellesley, (1. książę Wellington)|Arthur Wellesley]] (książę Wellington)
* [[Napoleon III Bonaparte]]
 
* cesarz Hirohito
* król Umberto II
* [[MikołajNikołaj Liniewicz|Mikołaj P. Liniewicz]]{{fakt|data=2010-03}}
* Symeon II, były król Bułgarii
* Konstanty II, były król Grecji
 
Order Federacji Rosyjskiej:
* [[Aleksandr Sołżenicyn|Aleksander Sołżenicyn]] – odmówił Jelcynowi przyjęcia
* [[Dmitrij Lichaczow]]
* [[Nursułtan Nazarbajew]]
* И. Г. Cпaccкий, ''Pyccкиe и инocтpaнныe opдeнa дo 1917 гoдa'', Leningrad 1963
* {{Cytuj książkę |tytuł=Списки кавалерам российских императорских орденов: Св. Андрея первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с их учреждения до установления в 1797 г. орденского капитула|nazwisko=Бантыш-Каменский |imię=Николай Николаевич |link autor= |autor2=(Дружинин П.А.) |rok=[[1813]], ([[2006]]) |wydawca=Гриф и Ко, (Трутень) |miejsce=[[Tuła]], ([[Moskwa]]) |isbn= 5-94926-007-4 |strony=228 |url=http://www.truten.ru/books/book7.htm}} (PDF)
* {{Cytuj książkę | autor = Wiesław Bończa-Tomaszewski | tytuł = Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak | wydawca = Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa | miejsce = Warszawa-Kraków | data = 1939 | strony = 614 | url = http://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=85516}}
* {{Cytuj stronę | url = http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Andrzeja-Swietego-Apostola-Pierwszego-Powolania-Order;3869384.html | tytuł = Order Andrzeja Świętego Apostoła Pierwszego Powołania| data dostępu = 2015-03-20 | opublikowany = encyklopedia.pwn.pl}}
 
== Linki zewnętrzne ==
{{Ordery i odznaczenia Imperium Rosyjskiego}}
{{Falerystyka}}
 
[[Kategoria:Odznaczenia Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Rosyjskie i radzieckie odznaczenia wojskowe]]
45 169

edycji