Władysław Gomułka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 90 bajtów ,  6 lat temu
brak opisu edycji
=== PZPR ===
[[Plik:Gomulka speech.jpg|thumb|200px|Gomułka na wiecu (1956)]]
[[Plik:Bundesarchiv Bild 183-F0417-0001-011, Berlin, VII. SED-Parteitag, Eröffnung.jpg|thumb|200px|Gomułka i [[Leonid Breżniew]] w NRD (1967)]]
[[Plik:Poland. Konstancin-Jeziorna 049.JPG|thumb|200px|Dom Gomułki w okresie emerytury w Konstancinie-Jeziornie]]
[[Plik:Wladyslaw gomulka grob powazki.jpg|thumb|200px|Grób Gomułki na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach]]
W pierwszym okresie po październikowym przełomie Gomułka zyskał powszechną sympatię społeczeństwa. Pamiętano mu, że przesiedział lata w więzieniu za wierność swoim poglądom, a wybaczano to, że sam przyczynił się do powstania ustroju, w którym można było więzić za poglądy. Oczekiwano od niego spełnienia obietnic, jednak gdy zaczął się z nich wycofywać – szybko stracił popularność. W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną [[odwilż gomułkowska|odwilżą gomułkowską]]), czemu towarzyszyła dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim i pierwsze próby uzyskania od [[Niemcy|Niemiec]] potwierdzenia granicy na [[Odra|Odrze]] i [[Nysa Łużycka|Nysie Łużyckiej]].
 
Po objęciu władzy w 1956 roku Gomułka nakazał propagandzie partyjnej milczenie i nieangażowanie się w żadną wersję odpowiedzialności za mord katyński. Na spotkaniu z młodzieżą 29 października 1956 r. oświadczył, że rząd polski nie może zająć w tej sprawie stanowiska, gdyż komisje badające tę kwestię pracowały bez udziału strony polskiej. Nie pozostawił jednak wątpliwości, że odpowiedzialnością obarcza ZSRR, stwierdzając, iż wchodzenie w konflikt z ZSRR byłoby sprzeczne z interesami Polski, „byłoby czczą demonstracją”. Wydał polecenie, aby [[Encyklopedia PWN]] w ogóle nie zamieszczała hasła „Katyń”„[[Katyń]]”, a na krzyżu katyńskim umieszczonym na Cmentarzu Powązkowskim kazał nie umieszczać żadnej daty, wychodząc z założenia, że skoro nie można ze względów geopolitycznych mówić prawdy, należy wstrzymać się od głoszenia kłamstwa<ref>Gomułka pisał odnośnie sprawy katyńskiej w swoich pamiętnikach, wspominając czas wojny: „Osobiście nie miałem też najmniejszych wątpliwości, iż oficerów polskich osadzonych w obozach jenieckich w ZSRR wymordowali Niemcy. (…) w początkach maja 1943 r. zamieściłem w „Głosie Warszawy” własny obszerny artykuł oskarżający Niemców o dokonanie zbrodni w Katyniu. (…) Eliminowałem go z całą świadomością z wykazu moich publikacji okupacyjnych, miałem bowiem już przy ich wyborze do edycji zupełnie inny pogląd na zbrodnię katyńską. (…) Z całą pewnością nie napisałbym owego artykułu, gdybym znał wtedy podstawowe okoliczności wskazujące na winnych zgładzenia polskich oficerów w Katyniu. Ale też, gdybym już wówczas rozporządzał dowodami, że zbrodni tej dokonano w 1940 r. również z całą pewnością nie obwiniałbym o nią ZSRR, lecz popierał bez najmniejszych wahań (…) oświadczenie Radzieckiego Biura Informacyjnego (…). Bywają sytuacje, kiedy w imię najżywotniejszych interesów narodu nawet brudne kłamstwo należy przybierać w szaty prawdy. (…) Widzieliśmy, jak zareagował Stalin na ustosunkowanie się rządu Sikorskiego do rewelacji Niemców o odkryciu grobów oficerów polskich. (…) Nie ulega (…) wątpliwości, że gdyby Churchill solidaryzował się z postępowaniem rządu Sikorskiego w sprawie Katynia – co siłą rzeczy musiałby wpierw uzgodnić z prezydentem Stanów Zjednoczonych – reakcja Stalina nie mogłaby się sprowadzić jedynie do zerwania stosunków przez ZSRR z Wielką Brytanią i Stanami Zjednoczonymi, jak to miało miejsce w stosunku do rządu polskiego, lecz zmusiłaby rząd radziecki do szukania porozumienia z Niemcami hitlerowskimi i zawarcia z nimi separatystycznego pokoju. Jasne jest (…), że rozbicie koalicji antyhitlerowskiej – o co zawsze zabiegali Niemcy (…) – zapobiegłoby klęsce wojennej Rzeszy hitlerowskiej, umożliwiłoby jej wyjście z wojny w charakterze zwycięscy przy znacznym rozszerzeniu jej przedwojennego terytorium. (…) Ale nade wszystko rozbicie antyhitlerowskiej koalicji pociągnęłoby za sobą najgroźniejsze konsekwencje dla narodu polskiego. Zawarcie z Niemcami separatystycznego pokoju w II wojnie światowej (…) musiałoby nieuchronnie przekreślić nadzieje Polaków(…). – ''Władysław Gomułka. Pamiętniki'', Andrzej Werblan (red.), BGW, 1994, s. 289–293, ISBN 83-7066-553-5.</ref>.
 
W maju 1957 roku Gomułka podczas rozmowy z Nikitą Chruszczowem ostro wystąpił w obronie [[Imre Nagy]]a i jego grupy<ref>Gyorgy Litvan, ''Co przywiózł Jelcyn'', „Polityka” 12/1993.</ref>.
W 1959 i 1961 roku przeżył dwie próby zamachów na swoje życie. W [[Zamach na Chruszczowa i Gomułkę|pierwszym zajściu]] głównym celem był odwiedzający Polskę [[Nikita Chruszczow]], w [[Zamach na Władysława Gomułkę|drugim]] celem był sam Gomułka.
 
W latach 60. XX wieku nastąpiło pogorszenie stosunków Państwa z Kościołem. W 1960 zniesiono święta [[Trzech Króli (święto)|Trzech Króli]] i [[Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny|Matki Boskiej Zielnej]]. W tym samym roku zabroniono nauki religii w budynkach szkół. Od 1961 władze lokalne pod wpływem władz centralnych zabraniały przeprowadzania procesji Bożego Ciała na ulicach miast. W 1966 władze PRL nie dopuściły do pielgrzymki papieża [[Paweł VI|Pawła VI]], który chciał uczcić 1000-lecie Chrztu Polski. Milicja „aresztowała” wędrującą kopię obrazu [[Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej|Matki Boskiej Częstochowskiej]]. W okresie [[Sobór watykański II|soboru watykańskiego II]] odmawiano paszportu do Rzymu arcybiskupowi Wrocławia – [[Bolesław Kominek|Bolesławowi Kominkowi]], a później prymasowi [[Stefan Wyszyński|Stefanowi Wyszyńskiemu]].
 
W II połowie lat 60. zaostrzył kurs, zwiększając jednocześnie nacisk na „właściwe stosunki” z ZSRR, czego skutkiem było zdjęcie ze sceny ''Dziadów'' w reż. [[Kazimierz Dejmek|Kazimierza Dejmka]]. W czasie jego rządów doszło do antysemickiej kampanii w 1968, która spowodowała kilkunastotysięczną emigrację Żydów z Polski. Po [[Marzec 1968|wypadkach marcowych]] jego pozycja uległa osłabieniu. Na uwagę zasługuje fakt, iż sam był mężem [[Zofia Gomułkowa|Zofii (Liwy) Szoken]] – Polki pochodzenia żydowskiego. Poparł [[Operacja „Dunaj”|interwencję]] [[Ludowe Wojsko Polskie|LWP]] w [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]] w 1968, uważając, że przejęcie władzy w Czechosłowacji przez ekipę prozachodnią i proniemiecką zagrozi nieuznawanej i negowanej wówczas oficjalnie przez RFN granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej. 7 grudnia 1970 doprowadził do podpisania pomiędzy Polską a RFN układu, w którym RFN oficjalnie przyjęło do wiadomości zachodnią granicę Polski. Korzystając z tego niewątpliwego sukcesu w polityce zagranicznej, postanowił wprowadzić podwyżkę cen na mięso i jego przetwory, co w konsekwencji doprowadziło do protestów społecznych. W grudniu 1970 na polecenie Biura Politycznego stłumiono (kilkadziesiąt ofiar śmiertelnych) [[Grudzień 1970|robotnicze manifestacje na Wybrzeżu]]<ref>Jakub Andrzejewski (red.), ''Gomułka i inni. Dokumenty z archiwum KC 1948-1982'', Londyn: ANEKS, 1987, s. 194, ISBN 0-906601-37-1.</ref>. 20 grudnia pod naciskiem zwolenników [[Edward Gierek|Edwarda Gierka]] zmuszony do ustąpienia ze stanowiska I sekretarza, a w 1971 przeniesiony na emeryturę. W 1974 oraz 1979 wybierany na kolejnych kongresach [[Związek Bojowników o Wolność i Demokrację|ZBoWiD]] w skład Rady Naczelnej tej organizacji.