Gwiazdozbiór Sekstantu: Różnice pomiędzy wersjami

drobne merytoryczne
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
(drobne merytoryczne)
| roje meteorów =
| szermaks = 77
| szermin = 85<ref name=Kosmos>{{Cytuj książkęr|autor=Praca zbiorowa|tytuł=Kosmos|wydawca=Buchmann Sp. z o.o.|miejsce=Warszawa|rok=2012|isbn=978-83-7670-323-7|strony=458-459}}</ref>
| zdjęcie =
}}
==Pochodzenie nazwy ==
 
Konstelacja czci wynalazek przyrządu astronomicznego. Kwadrant i Oktant też były uwiecznione na niebie, ale tylko Oktant i Sekstant wytrzymały próbę czasu. Blade gwiazdy były znane już w czasach starożytnych, ale nie miały powiązania z konkretną figurą czy odniesień mitologicznych{{r|Kosmos}}.
ZostałGwiazdozbiór został wprowadzony przez gdańskiego [[astronom]]a [[Jan Heweliusz|Jana Heweliusza]] w 1687 roku, opublikowany w 1690 roku, w pośmiertnie wydanym atlasie ''Firmamentum Sobiescianum''; poświęcony muzie astronomii, pod pierwotną nazwą Sekstans Uranii. Wyobraża jeden z XVII-wiecznych instrumentów do pomiaru pozycji gwiazd i planet, którego egzemplarz spłonął w pożarze obserwatorium Heweliusza{{r|tablice}}. W ten sposób astronom upamiętnił instrument, którego używał do określenia położenia gwiazd. Heweliusz prowadził obserwacje nieuzbrojonym okiem, jedynie z użyciem sekstantu, mimo że w jego czasach już używano teleskopów. Utworzył on gwiazdozbiór Sekstantu z gwiazd o jasności obserwowanej nie większej od 4,5 <sup>m</sup> co dowodzi bystrego wzroku astronoma{{r|gwiazda}}. Od czasów Heweliusza konstelacja nie podlegała znaczącym zmianom poza skróceniem nazwy do ''Sextans''{{r|Kosmos}}.
 
== Gwiazdy Sekstantu ==
 
* Najjaśniejsza gwiazda alfa Sextantis (α Sex) ma zaledwie [[Obserwowana wielkość gwiazdowa|jasność]] 4,48{{magnitudo}}, pozostałe są słabsze niż 5<sup>m</sup>. Gwiazda jest zwykłym [[Olbrzym (gwiazda)|olbrzymem typu A]], znajdującym się w odległości 286 [[rok świetlny|lat świetlnych]]. Ten niebieskobiały olbrzym ma masę 3 razy większą od [[Masa Słońca|masy Słońca]] i jest od niego 120 razy jaśniejszy{{r|Kosmos}}.
* Piątej wielkości gwiazdowej beta (β Sex) jest niebieskobiałą gwiazdą ciągu głównego, znajdującą się w odległości 345 lat świetlnych{{r|gwiazda}}.
* Dwie niezwiązane ze sobą gwiazdy – 17 i 18 Sextantis – tworzą podwójną parę optyczną, dobrze widoczną przez lornetkę{{r|encyklopedia}}.
* Gamma (γ) Sektantu to interesująca [[gwiazda podwójna]]. Jest to para podobnych gwiazd typu A, krążących wokół siebie z okresem 77 lat. Gwiazdy są oddalone o około 260 lat świetlnych. Przy maksymalnym rozdzieleniu – które zdarza się 2-3 razy na stulecie, a ostatnio miało miejsce w 1996 roku – daje się zaobserwować oddzielnie za pomocą 25-centymetrowego teleskopu{{r|Kosmos}}.
* Delta (δ Sex), gwiazda piątej wielkości znajduje się w odległości 300 lat świetlnych i jest niebieskobiałą gwiazdą ciągu głównego{{r|gwiazda}}.
 
== Interesujące obiekty ==
Sekstant leży daleko od jasnych świateł Drogi Mlecznej i ma niewiele do zaoferowania astronomom amatorom.
* W Sekstansie znajduje się [[galaktyka soczewkowata]] [[NGC 3115]] o jasności 10,1<sup>m</sup>, ustawioną do nas bokiem, dlatego oglądana przez teleskop ma silnie eliptyczny kształt{{r|encyklopedia}}. Została odkryta przez [[William Herschel|Williama Herschela]] w 1787 roku. Jest to stara galaktyka (prawie nie posiadająca gazu), wielokrotnie większa od [[Droga Mleczna|naszej]] i odległa o około 32 mln lat świetlnych. W 15-centymetrowym teleskopie wygląda jak małe wrzeciono z bardzo jasnym jądrem. Czasem ze względu na na swój wydłużony kszałt jest nazywana galaktyką Wrzeciono{{r|encyklopedia}}. Na podstawie obserwacji [[Teleskop kosmiczny Chandra|teleskopu Chandra]] wywnioskowano, że w centrum NGC&nbsp;3115 znajduje się [[supermasywna czarna dziura]] o masie dwóch miliardów mas Słońca. Do jej obserwacji wymagany jest teleskop średnich rozmiarów{{r|kosmos}}{{r|Kosmos}}.
* Inne ciekawe obiekty to para galaktyk [[NGC 3166]], [[NGC 3169]] oraz [[galaktyka spiralna]] [[NGC 3044]].
* Inne ciekawe obiekty to para galaktyk [[NGC 3166]], [[NGC 3169]], które prezentują się ciekawie w 20-centymetrowym teleskopie. Te dwie widoczne niemal na wprost [[Galaktyka spiralna|galaktyki spiralne]] wydają się bardzo podobne. Są małe i okrągłe z wyraźnymi [[Jądro galaktyki|jądrami]]. Leżą blisko siebie na tle połyskujących małych gwiazd{{r|Kosmos}}.
* Blade zarysy widzianej z boku galaktyki spiralnej [[NGC 3044]], ledwo dostrzegalne przez 20-centymetrowy teleskop, prezentują się jak kłębek babiego lata{{r|Kosmos}}.
 
== Zobacz też ==
<ref name="tablice">{{Cytuj książkę | nazwisko = Desselberger | imię = Jan | tytuł = Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. | wydawca = PPU „PARK” Sp. z o.o. | miejsce = Bielsko-Biała | data = 2002 | strony = 163 | isbn = 83-7266-156-1 | nazwisko2 = Szczepanik | imię2 = Jacek}}</ref>
<ref name="encyklopedia">{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa | tytuł = Encyklopedia Wszechświat | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | data = 2006 | strony = 380 | isbn = 978-83-01-14848-5}}</ref>
<ref name="Kosmos">{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa | tytuł = KOSMOS | wydawca = Buchmann Sp. z o.o. | miejsce = Warszawa | data = 2012 | strony = 458-459 | isbn = 978-83-7073-928-7}}</ref>
}}
 
29 187

edycji