Nietolerancja laktozy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 19 bajtów ,  6 lat temu
m
int., lit., drobne redakcyjne
(Anulowanie wersji 43028282 autora 2A02:A312:C300:3880:ED69:872A:1119:FE50 (dyskusja) wydaje mi się że zbędne)
m (int., lit., drobne redakcyjne)
* '''wrodzoną ([[alaktazja]])''', którą stwierdza się bardzo rzadko – dziecko od momentu poczęcia nie posiada zdolności wytwarzania enzymu laktazy;
 
* '''pierwotną''' – występującą u osób dorosłych (hipolaktazja typu dorosłych),; dziedziczona jako [[dziedziczenie autosomalne recesywne|cecha autosomalna recesywna]], najczęstsza forma genetycznie uwarunkowanego niedoboru laktazy; ujawnia się w okresie dojrzewania lub we wczesnym wieku dorosłym; przy tego typie nietolerancji rzadko występuje całkowity zanik wytwarzania laktazy;
 
* '''wtórną (nabytą)''' – mająca charakter przejściowy bądź utrwalony, w zależności od rodzaju i czasu działania czynnika uszkadzającego [[błona śluzowa|błonę śluzową]] [[jelito cienkie|jelita cienkiego]]; charakter przejściowy występuje najczęściej w wyniku stosowania leków niszczących błonę śluzową jelita, takich jak: [[antybiotyki]], czy [[niesteroidowe leki przeciwzapalne]]; poważniejsza forma utrwalona pojawia się przy przewlekłych stanach chorobowych jelitowo-żołądkowych, jak: [[celiakia]], [[sprue tropikalna]], [[mukowiscydoza]], [[choroba Whipple'a|choroba Whipple’a]], [[choroba Leśniowskiego-Crohna|choroba Crohna]], [[zespół Zollingera-Ellisona|zespół Zollinger-Ellisona]], [[enteropatia cukrzycowa]], [[enteropatia]] związana z zakażeniem [[Wirus zespołu nabytego braku odporności|HIV]], [[rakowiak]], popromienne uszkodzenie jelit, [[alergia]] przewodu pokarmowego, [[lamblioza]].
 
WRównież w wyniku wielu zabiegów chirurgicznych lub długotrwałej diety bezmlecznej też występuje zmniejszenie aktywności wydzielania laktazy.
Obniżenie aktywności laktazy narasta między innymi wraz z wiekiem (przyjmuje się, że ludzie w wieku podeszłym nie powinni spożywać laktozy więcej niż 15 g dziennie co odpowiada ok. 300 ml mleka).
 
Normalnie [[ssaki]] tracą zdolność efektywnego trawienia [[laktoza|cukru mlecznego]] (laktozy) [[mleko|mleka]] po zakończeniu okresu [[karmienie piersią|karmienia piersią]] (okres ten stanowi ok. 3% długości życia). U człowieka produkcja [[laktaza|laktazy]] koniecznej do strawienia [[laktoza|laktozy]] zwykle spada o 90% podczas pierwszych 4 lat życia, chociaż dokładny czas nastąpienia i przebieg tych zmian może się znacznie różnić u poszczególnych osób lub grup ludzkich. W pewnych populacjach ludzkich [[mutacja]] występująca w sekwencji regulatorowej [[gen]]u kodującego laktazę położonego na [[chromosom]]ie 2 chroni przed zanikiem produkcji [[laktaza|laktazy]] u osób dorosłych, co pozwala na bezpieczną konsumpcję słodkiego mleka i produktów mlecznych przez okres całego życia. Mutacja ta występuje częściej w populacjach, które wcześnie udomowiły bydło.
 
PomimoMimo że większość ludzi pochodzenia północno-europejskiego wytwarza wystarczające ilości laktazy przez całe życie, niedobory laktazy są powszechne wśród ludzi pochodzących z Bliskiego Wschodu, Indii, części Afryki i ich potomków w innych częściach świata.
 
Blisko 70% dorosłych wykazuje w pewnym stopniu nietolerancję laktozy. W Europie, w większości państw niedostateczna produkcja laktazy występuje u 5% ludzi białych i znacznie więcej wśród innych grup etnicznych.
== Diagnoza ==
Jeśli po spożyciu produktu zawierającego laktozę, po ok. 30 minutach do 2 godzin wystąpią objawy nudności, skurczów bólowych, wzdęcia oraz biegunka, to prawdopodobnie mamy do czynienia z nietolerancją laktozy. Intensywność objawów może być różna u wielu osób i zależy od ilości skonsumowanej laktozy.
Zdolność wchłaniania laktozy przez układ trawienny można sprawdzić w warunkach domowych stosując prosty test: wypij dwie szklanki mleka na czczo i obserwuj, czy nie wystąpią symptomy ze strony układu pokarmowego w przeciągu kilku godzin. Następnego dnia, zjedz ok. 50 g żółtego, twardego sera lub wypij dwie szklanki mleka wolnego od laktozy. Jeżeli objawy pojawią się tylko pierwszego dnia, to jest to nietolerancja laktozy. Jeżeli pierwszego i drugiego, to mamy do czynienia z alergią na produkty mleczne.
 
Z metod diagnostycznych stosowanych przez medycynę stosujęstosuje się wiele technik badawczych, które zasadniczo dzielą się na bezpośrednie badania bezpośrednie i pośrednie.
 
Najczęściej stosuje się nieinwazyjne metody pośrednie badania aktywności laktazy: analizując obecność [[wodór|wodoru]] w [[powietrze|powietrzu]] wydechowym, poziom [[glukoza|glukozy]] w [[surowica (hematologia)|surowicy krwi]], badania [[mocz]]u, czy [[skala pH|pH]] [[kał]]u. Testy przeprowadza się na czczo; iprzed badaniem wymaga się wypicia przed badaniem płynu zawierającego laktozę. NieTesty nie wymagają hospitalizacji pacjenta.
 
=== Test obecności wodoru (wodorowy test oddechowy) ===
 
== Leczenie i profilaktyka ==
Zasadniczo nie ma opracowanych metod leczenia nietolerancji laktozy, jedynie profilaktyka wymagająca stosowaniestosowania diety.
 
Przy wrodzonej nietolerancji wymagana jest dieta przez całe życie.
 
Pierwotna nietolerancja laktozy typu dorosłych wymaga rezygnacji z mleka słodkiego i jego przetworów. Dobrze tolerowane jest mleko fermentowane w postaci kefirów lub jogurtów<ref>[http://polki.pl/we-dwoje/jogurt;zamiast;mleka,artykul,2920.html Jogurt zamiast mleka]</ref>. Zawarte w tych produktach probiotyki są zdolne do wytworzenia laktazy, a same produkty poddane [[fermentacja mlekowa|fermentacji mlekowej]] zawierają mniej laktozy. Bezpiecznie można spożywać twarde sery, jak [[Cheddar]],; sery długo dojrzewające mogą praktycznie nie zawierać laktozy. W aptekach dostępne są również gotowe preparaty zawierające laktazę.
Przy wtórnej nietolerancji laktozy wymaga się okresowej eliminacji mleka i stosowaniestosowania produktów bezlaktozowych.
 
Laktoza jest często wykorzystywana w produkcji innych produktów spożywczych. Osoby z nietolerancją laktozy powinny zdawać sobie sprawę, zże istnieniawiele produktówtakich zawierającychproduktów nawetzawiera znikome ilości laktozy. Mogą to być: wyroby piekarskie, płatki śniadaniowe, margaryna, sosy, półprodukty w proszku. Laktoza jest stosowana również jako podstawowy składnik w powyżej 20% lekarstw na receptę i ok. 6% lekarstw dostępnych bez recepty. Niemniej produkty te stanowią problem tylko u ludzi z bardzo ciężką nietolerancją laktozy.
 
U osób dorosłych nietolerancja laktozy zwiększa ryzyko powstania [[osteoporoza|osteoporozy]]{{fakt|data=2011-12}} . Występuje ona szczególnie w okresie [[przekwitanie|menopauzy]] u kobiet i [[andropauza|andropauzy]] u mężczyzn.
 
Dla niemowląt i dzieci z nietolerancją laktozy dostępne preparaty mlekozastępcze. Najczęściej są to białkowe preparaty sojowe, w których laktozę zastąpionązastąpiono innymi cukrami,; są ponadto wzbogacane w witaminy, żelazo, mikro- i makroelementy, oraz aminokwasy.
{{Zastrzeżenia|Medycyna}}
 
192

edycje