Inwazja na Grenadę: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 3 bajty ,  6 lat temu
m
Poprawa linkowań po przenosinach artykułów oraz drobne redakcyjne przy użyciu AWB
m (→‎Przewrót i masakra cywilów: drobne redakcyjne)
m (Poprawa linkowań po przenosinach artykułów oraz drobne redakcyjne przy użyciu AWB)
|dowódca2 = [[Hudson Austin]]<br /> [[Pedro Tortolo]]
|siły1 = 7300 żołnierzy
|siły2 = Grenada: 1500 ludzi<br />Kuba: 722 ludzi<ref>Status Kubańczyków był złożony. Formalnie byli to cywilni robotnicy, technicy i inżynierowie, ale faktycznie byli to w zdecydowanej większości świeżo zdemobilizowani żołnierze i oficerowie kubańskich jednostek saperskich, a ich organizacja bardziej przypominała oddział wojskowy niż cywilną ekipę budowlaną, jednakże nie dysponowali oni uzbrojeniem (wykorzystali broń dostarczoną armii Grenady przez Kubę).</ref><ref>[http://www.dtic.mil/doctrine/jel/history/urgfury.pdf Ronald H. Cole, 1997, ''Operation Urgent Fury: The Planning and Execution of Joint Operations in Grenada 12 October - 2 November 1983'' Joint History Office of the Chairman of the Joint Chiefs of Staff Washington, DC], p.6, p.26, p. 62.] (Retrieved November 9, 2006). </ref>
|straty1 = 19 zabitych<br />116 rannych
|straty2 = Grenada: 45 żołnierzy zabitych<br />co najmniej 24 zabitych cywilów; 358 rannych.<br />Kuba: 25 zabitych, 59 rannych, 638 wziętych do niewoli
 
== Podłoże konfliktu ==
Grenada uzyskała niepodległość w 1974. Była wówczas jednym z najbiedniejszych krajów regionu. W 1976 roku wybory wygrała umiarkowana Zjednoczona Partia Pracy domagająca się utrzymania kraju w strefie wpływów Stanów Zjednoczonych i [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Wyborów nie uznała opozycja która rozpoczęła walkę przeciwko rządowi, a wkrótce także opór militarny. Premier [[Eric Gairy]] był politykiem nieudolnym i [[Autorytaryzm (ustrój)|autorytarnym]] pozostającym zwolennikiem [[rasizm|czarnej supremacji]] ([[mulat|mulatów]]ów uznawał za ''mieszkańców o najgorszych cechach'' i uważał że czarni i biali są pod względem rasowym wyżsi niż mieszańcy). Gairy od spraw Grenady był zajęty bardziej działaniami zagranicznymi, które niekiedy były zupełnie nieprzydatne samej wyspie (np. lobbowanie na forum [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]] na rzecz powołania agencji ds. badań życia pozaziemskiego)<ref name="gre">{{cytuj książkę |autor = Piotr Ciszewski | tytuł = Grenada – Zapomniana agresja|rok = 2008}}</ref>.
 
Przeciwko rządowi powstał ruch opozycyjny o nazwie New Jewel Movement (NJM albo New Joint Endeavour for Welfare, Education and Liberation Movement, Wspólne Przedsięwzięcie dla Dobrobytu, Edukacji i Wyzwolenia). Ruch ten oskarżany był przez rząd amerykański o bycie agenturą kubańsko-[[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecką]]. W praktyce był to jednak ruch skupiający szereg organizacji począwszy od tych lewicowych aż po ruch religijny [[Ruch Rastafari|rastafarian]]. Organizacja opowiadała się za rewolucją i drastyczną reformą ustroju Grenady. Nie była ona wbrew tezom USA organizacją o charakterze [[marksizm|marksistowskim]], a jedynie posiadającą w swoim programie odwołanie do tej idei. Organizacja opowiadała się za utworzeniem rad ludowych, przy czym uwzględniała tradycje karaibskie. Podstawowymi hasłami ruchu było równouprawnienie obywateli i budowa powszechnej edukacji<ref name="gre" />.
W 1981 administracja [[Ronald Reagan|Reagana]] poinformowała Bishopa, że jego powiązania z Kubą stanowią zagrożenie dla pokoju w regionie [[Karaiby|Karaibów]]. Rząd amerykański oskarżył Grenadę o budowanie ośrodków, które zapewniały wzrost znaczenia militarnego państw bloku wschodniego, a także o udział w transporcie broni dla partyzantów w [[Ameryka Środkowa|Ameryce Środkowej]]. Im bardziej stosunki Grenady ze Stanami Zjednoczonymi pogarszały się, tym owocniejsza stała się współpraca Bishopa z Kubą. Jednocześnie administracja Reagana starała się zdyskredytować lewicowy rząd Grenady zarzucając mu popadanie w zależność od ZSRR, co było zupełnie nieprawdziwe. Do takich informacji należało m.in. podanie w maju 1980, iż Rosjanie otrzymają pozwolenie na lądowanie swoich samolotów zwiadowczych dalekiego zasięgu [[Tu-95]] na nowym lotnisku, kiedy tylko zostanie wybudowane. W 1982 z kolei rozeszły się pogłoski, iż ZSRR umorzył Grenadzie długoterminowy kredyt finansowy na budowę stacji naziemnej, która miała być połączona z radzieckim satelitą komunikacyjnym. Wskutek tych oskarżeń administracja prezydenta Reagana nałożyła na Grenadę sankcje ekonomiczne.
 
Budowa lotniska, a także kupno przez Ludową Armię Rewolucyjną Grenady kilku samochodów pancernych i niewielu więcej działek miało być według USA rzekomym dowodem na agresywną politykę Grenady. Premier Bishop szukając porozumienia z Amerykanami udał się do stolicy USA, prezydent Ameryki odmówił spotkania. Bishopowi umożliwiono jednak spotkanie z drugorzędnymi urzędnikami (którzy nie wiedzieli jednak nawet gdzie leży wyspa). Formalnie Amerykanie uznali wizytę Bishopa za niebyłą<ref name="gre" />.
 
== Przewrót i masakra cywilów ==
Latem 1983 roku "NJM" rozpadła się na dwie frakcje. Frakcja Bishopa była niezadowolona z dotychczasowych postępów i chciała nawiązania bliższych stosunków z Zachodem (głównie państwami europejskimi) przy zachowaniu lewicowej orientacji politycznej i przyjaznych stosunków z Kubą. Druga, której przewodził wicepremier – [[Bernard Coard]], deklarowała zamiary przyspieszenia konwersji kraju w model socjalistyczny. Frakcja Bishopa w przeciwieństwie do frakcji Coarda cieszyła się poparciem ludności, ale frakcja Coarda zdobyła większe wpływy w części armii; Kuba i ZSRR nie ingerowały w ten konflikt (aczkolwiek teoretycznie politycznie była im bliższa frakcja Coarda, to pragmatycznie preferowały raczej frakcję Bishopa z uwagi na jej poparcie wśród ludności - oficjalnie Kuba potępiła też zamach stanu choć Amerykanie usilnie twierdzili że za zamachem stał rząd Kuby<ref name="gre" />).
 
Frakcja Coarda postanowiła postawić Kubę i ZSRR przed faktem dokonanym, co doprowadziło do wydarzeń z 13 października 1983, kiedy grupa ta w wyniku zamachu stanu przejęła władzę od Bishopa i umieściła go w areszcie. Jednakże brak poparcia ze strony Kuby (i ZSRR) dla tego działania spowodował, że Coard polecił uwolnić Bishopa. Bishop stanął na czele wielkiej demonstracji ludności w [[Saint George's (miasto na Grenadzie)|St. George'sGeorge’s]] – stolicy [[Grenada|Grenady]]; demonstranci domagali się rezygnacji Coarda. Wtedy na rozkaz Coarda doszło do zbrojnej interwencji części Ludowej Armii Rewolucyjnej (PRA), w wyniku której zastrzelonych zostało około 50 cywilów (kilkuset odniosło rany), a także został ponownie schwytany (i szybko rozstrzelany) Bishop (oraz kilkunastu jego zwolenników)<ref name="gre" />. Gubernator Generalny Grenady, reprezentujący Królową Brytyjską – [[Paul Scoon]] - został umieszczony w areszcie domowym. Ekipa Coarda ponownie zwróciła się o oficjalne poparcie do Kuby i ponownie uzyskała odmowę (Kubańczycy budujący lotnisko otrzymali polecenie całkowitej nieinterwencji). Wtedy rządząca ekipa zerwała wszelkie kontakty ze światem. Po tym [[Fidel Castro]] w ostrych słowach potępił grenadyjskich puczystów<ref name="gre" />.
 
[[Plik:Urgent fury civilians waiting.jpg|thumb|290px|Amerykańscy cywile czekający w lotniskowym terminalu na ewakuację z wyspy przez swe wojsko podczas operacji "Urgent Fury"]]
Organizacja Państw Wschodnich Karaibów (OECS) zaapelowała do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], [[Barbados]] oraz [[Jamajka|Jamajki]] o pomoc wojskową. Ponadto na Grenadzie przebywało ponad 200 amerykańskich studentów, uczących się w szkole medycznej Uniwersytetu św. Jerzego. [[Departament Stanu Stanów Zjednoczonych|Departament Stanu USA]] poprosił o zezwolenie na ewakuację studentów i obcokrajowców. Odmowa ewakuacji ze strony junty, została uznana za bezpośredni powód do podjęcia działań militarnych.
 
== Inwazja ==
312 475

edycji