Makroekonomia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 8 bajtów ,  5 lat temu
brak opisu edycji
(wikiekonomia)
Przedmiotem zainteresowania makroekonomii jest przede wszystkim zrozumienie tego, w jaki sposób tworzy się [[dochód narodowy]] i jak dokonuje się podziału dochodu narodowego, a także zagadnienia związane z [[Inflacja|inflacją]], [[bezrobocie]]m, [[inwestycja]]mi i [[Bilans płatniczy|bilansem płatniczym]], z uwzględnieniem [[Polityka pieniężna|polityki pieniężnej]] [[Bank centralny|banku centralnego]] oraz [[Polityka gospodarcza|polityki gospodarczej]] [[Państwo|państwa]].
 
Makroekonomia bada gospodarkę, zarówno narodową, jak i światową, jako ogół zależności występujących między najważniejszymi [[Agregat (ekonomia)|agregatami]] gospodarczymi, takimi jak: [[Popyt zagregowany|łączny (globalny) popyt]] i [[Podaż zagregowana|podaż]] produktów i usług, średni poziom [[Cena (ekonomia)|cen]], poziom zatrudnienia, wielkość [[Konsumpcja|konsumpcji]] i inwestycji, czy [[Dochody budżetu państwa|dochody]] i [[wydatki budżetu państwa]].
 
Można wyróżnić dwa podejścia do analizy makroekonomicznej. Pierwsze, które wychodząc z badania natury gospodarującego człowieka (natury ludzkiej) stara się zrozumieć procesy zachodzące na poziomie aktywności podstawowych podmiotów gospodarczych ([[producent]]ów i [[Konsument (ekonomia)|konsumentów]]), następnie stosując uogólnienia tych „mikrozachowań” dochodzi się do pewnych ogólnych prawidłowości na poziomie całej gospodarki; te poznane ogólne właściwości mogą stać się podstawą do prowadzenia polityki gospodarczej państwa. W drugim podejściu pomija się tę wstępną analizę mikroekonomiczną i operuje się od razu zmiennym zagregowanymi po to, aby budować modele wzajemnych współzależności tych zagregowanych zmiennych.
 
Makroekonomiści starają się określać związki przyczynowo-skutkowe między różnymi zjawiskami gospodarczymi, dzięki czemu jest możliwe prognozowanie tendencji rozwojowych całego [[System gospodarczy|systemu gospodarczego]]. Makroekonomia tworzy podstawy teoretyczne i formułuje przesłanki dla polityki prowadzonej przez państwo przede wszystkim w zakresie skutecznego osiągania celów gospodarczych, takich jak trwały i zrównoważony [[wzrost gospodarczy]], [[Stabilność cen|stabilny poziom cen]], czy równowaga bilansu płatniczego. Ze względu na szerokie zainteresowania makroekonomii i globalne uwarunkowania współzależności gospodarczych, teorie makroekonomiczne muszą uwzględniać także inne dziedziny polityki państwa, jak [[polityka zagraniczna]], obronna czy wewnętrzna państwa.
Współczesna makroekonomia tzw. głównego nurtu prezentuje odmienne podejście. U jej podstaw znajduje się przekonanie, że w gospodarce występują prawidłowości, które nie dają się wyjaśnić prostą sumą zachowań indywidualnych podmiotów gospodarczych. Pomiędzy poszczególnymi podmiotami istnieją złożone relacje, które mają realny wpływ na kształt zjawisk gospodarczych. Aby wyjaśnić prawidłowości rządzące gospodarką, makroekonomia bada zależności pomiędzy wielkościami zagregowanymi, a nie poszczególnymi jej elementami.
 
Zarówno w oparciu o podejście mikro-, jak i makroekonomiczne można formułować warunki równowagi gospodarczej, czy przesłanki dla polityki prowadzonej przez państwo. Oba podejścia opisują podobne zjawiska, ale co innego stawiają w centrum swoich rozważań.
 
W ostatnich latach pojawiła się propozycja ekonomistów (głowniegłównie ze szkół tzw. heterodoksyjnych) wyróżnienia pośredniego poziomu analizy, tzw. [[Mezoekonomia|mezoekonomii]]. Podstawową jednostką analizy w mezoekonomii jest gałąź [[przemysł]]u ([[sektor gospodarki]]). Zwolennicy wyróżnienia mezoekonomii twierdzą, że istnieją ważne zjawiska gospodarcze, które nie są odzwierciedlone w sygnałach cenowych, czy zawarte w [[Krzywa podaży|krzywych podaży]] i [[Krzywa popytu|popytu]], ani też w zmiennych zagregowanych, takich jak np. inflacja, [[Produkt krajowy brutto|PKB]], [[stopa bezrobocia]], zagregowany popyt i [[oszczędności]]. Argumentują oni, że analiza zjawisk na poziomie mezo wymusza zastosowanie innych sposobów pomiarów, zastosowania innych formalizmów matematycznych i innego stylu myślenia.
 
== Początki makroekonomii ==
[[Gospodarka narodowa]] jako przedmiot zainteresowania badaczy pojawiła się już u [[Merkantylizm|merkantylistów]] (XVI–XVIII w.), którzy utożsamiali bogactwo kraju z akumulacją [[Metale szlachetne|metali szlachetnych]]. Próby całościowego ujęcia gospodarki są widoczne również w [[fizjokratyzm]]ie (XVIII w. – tablica ekonomiczna), a także w [[Ekonomia klasyczna|ekonomii klasycznej]]. Cechą wspólną tych prób wyjaśnienia funkcjonowania gospodarki jest podejście od strony pojedynczych rynków i indywidualnych uczestników zjawisk gospodarczych. Wszystkie teorie przyjmowały, że zachowanie gospodarki jest tożsame z zachowaniem indywidualnego podmiotu, a różni je jedynie skala zjawiska.
 
Charakterystyczne dla makroekonomii podejście do gospodarki jako całości i próba opisania jej za pomocą wielkości zagregowanych ukształtowało się dopiero w latach 30. XX w. Pojawienie się pod koniec lat 20. [[Wielki kryzys|wielkiego kryzysu gospodarczego]] i masowego bezrobocia wymusiło przeniesienie zainteresowania ekonomistów na problematykę makroekonomiczną, w celu wyjaśnienia przyczyn tych zjawisk i próby łagodzenia ich skutków. Nie było to możliwe na polu dotychczasowych teorii ekonomicznych, które utrzymywały tezę, że poziom podaży produkcji określa rozmiary całkowitego popytu, wobec czego całkowita nadprodukcja jest niemożliwa. W opinii niektórych ekonomistów fakty stały w jawnej sprzeczności z obowiązującymi poglądami ekonomicznymi, co wymagało zasadniczej zmiany myślenia o gospodarce narodowej.
 
Bardzo często uznaje się, że twórcą analizy makroekonomicznej był [[John Maynard Keynes]]. Nie do końca jest to prawdą, jako, że pierwszym ekonomista który zaproponował wyróżnienie mikro- i makro-analizy był norweski ekonomista [[Ragnar Frisch]] (uhonorowany [[Laureaci Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii|nagrodą im. Alfreda Nobla z ekonomii]] w 1969 r.). W 1933 roku opublikował on pracę pt. ''Propagation Problems and Impulse Problems in Dynamic Economics''<ref>{{Cytuj|autor = Ragnar Frisch|tytuł = Propagation Problems and Impulse Problems in Dynamic Economics|data = 1933|url = http://www.sv.uio.no/econ/om/tall-og-fakta/nobelprisvinnere/ragnar-frisch/published-scientific-work/PPIP%5B1%5D.pdf|data dostępu = {{#time:Y-m-d}}|miejsce = Oslo|opublikowany = sv.uio.no|język = en}}</ref>, gdzie postulował on (i zastosował w praktyce budując model cyklicznego rozwoju) konieczność wyróżnienia dwóch typów analizy ekonomicznej mikro-dynamiki i makro-dynamiki. Natomiast jest faktem, że intensywny rozwój makroekonomii opartej na analizie zmiennych zagregowanych rozpoczął się wraz z opublikowaniem w 1936 roku przez Johna M. Keynesa ''[[Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza|Ogólnej teorii zatrudnienia, procentu i pieniądza]]''. Odszedł on od doskonalonej przez klasyków mikroanalizy na rzecz operowania wielkimi agregatami. Wypracował takie pojęcia jak [[dochód narodowy]], czy [[popyt zagregowany]], i za ich pomocą opisał funkcjonowanie gospodarki, podkreślając jednocześnie rolę globalnego popytu w kształtowaniu wielkości podaży produkcji (a więc i poziomu zatrudnienia). Jego poglądy dały początek [[keynesizm]]owi – jednej z wiodących szkół makroekonomicznych.
 
== Paradygmaty makroekonomiczne ==
* neoklasyczny – nawiązujący do ekonomii klasycznej. Jako główną tezę prezentuje pogląd, że mechanizm rynkowy prowadzi do optymalnej [[Alokacja zasobów|alokacji zasobów]], w tym pełnego [[Zatrudnienie|zatrudnienia]]. Rolę regulatora procesów gospodarczych pozostawia [[Rynek (ekonomia)|rynkowi]], tym samym odrzucając konieczność [[Interwencjonizm państwowy|głębokiej interwencji]] państwa w gospodarkę. Wiodącymi szkołami rozwijającymi się w ramach paradygmatu neoklasycznego są [[monetaryzm]] oraz [[ekonomia neoklasyczna]]. Starają się one budować koncepcje makroekonomiczne bazujące na klasycznej analizie mikroekonomicznej.
 
W przeciwieństwie do tych dwóch głównych nurtów makroekonomii, [[szkoła austriacka]] nie postuluje ani wewnętrznej stabilności, ani niestabilności [[Gospodarka rynkowa|gospodarki rynkowej]], uważając rozważania na ten temat jako nienależące do ekonomii w sensie ''stricte''. Ekonomiści tej szkoły, wychodząc z minimalistycznego zestawu założeń, skupiają swe rozważania na działaniu pojedynczych jednostek i analizie, jaki wpływ mają na nie działania państwa, w szczególności [[Politykapolityka pieniężna|polityka monetarna]] [[Bank centralny|banku centralnego]]. W zgodzie z paradygmatem neoklasycznym, którego jest w pewnym sensie rozwinięciem i modyfikacją, szkoła austriacka postuluje bardzo ograniczoną lub zerową ingerencję państwa w gospodarkę.
 
== Funkcje makroekonomii ==
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|autor=David Begg|autor link=David Begg|autor2=Rudiger Dornbusch|autor link2=Rudiger Dornbusch|autor3=Stanley Fischer|autor link3=Stanley Fischer|tytuł=Makroekonomia|wydawca=Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne|miejsce=Warszawa|rok=2007|isbn=978-83-208-1644-0}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
[[Kategoria:Makroekonomia| ]]
67 506

edycji