Mehmed III: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 482 bajty ,  5 lat temu
Brak wystarczajacych zrodel, odrzucone.
(Przesunięty przypis)
(Brak wystarczajacych zrodel, odrzucone.)
Halime
| dzieci = [[Ahmed I]],<br />[[Mustafa I]]
Mahmud <br/>
Dirluba
| rodzeństwo =Ayse
| odznaczenia =
'''Mehmed III''' (ur. [[26 maja]] [[1566]], zm. [[22 grudnia]] [[1603]]) – [[sułtan]] z dynastii [[Imperium Osmańskie|Osmanów]] panujący w latach [[1595]]-[[1603]]. Syn sułtana [[Murad III|Murada III]] i Sahfiye, żony sułtańskiej weneckiego pochodzenia. Ojciec sułtanów [[Ahmed I|Ahmeda I]] i [[Mustafa I|Mustafy I Szalonego]]. Mehmed III urodził się w [[1566]] r. Obdarzono go przydomkami "Adli" i "Egri Fatihi".
 
Był władcą zdolnym, błyskotliwym i skorym do energicznych działań. Został przez ojca przygotowany od objęcia władzy – od [[1583]] r. sprawował władzę w prowincji (sandżaku) Manisie. W przeciwieństwie[[1595]] dor., ojcazaraz niepo ulegałobjęciu wpływom haremutronu, prowadziłdla rządybezpieczeństwa osobiste,państwa niezamordował opierał się na zaufanych ministrach. Wpływ na sułtana wywierała natomiast jego matka<ref name=wilanow/>.swoich
Mehmed miał bardzo dużo rodzeństwa (ok. 103). Gdy został sułtanem (1595 r.), w obawie o tron zabił 19 braci<ref name=wilanow>{{Cytuj|url = http://www.wilanow-palac.pl/zostac_sultanem_w_turcji_osmanskiej.html|tytuł = Zostać sułtanem w Turcji osmańskiej|czasopismo = |opublikowany = www.wilanow-palac.pl|data dostępu = 2016-01-23}}</ref>. Było to zgodne z tradycją (zapoczątkowaną jeszcze przez Mehmeda II Zdobywcę), jednak lud zbuntował się i resztę rodzeństwa musiał zostawić przy życiu. Jeden z najmłodszych zabitych braci miał 3 lata, jego ostatnią wolą było zjedzenie orzeszka.
16 braci, co było zgodne z tradycją zapoczątkowaną jeszcze przez [[Mehmed II Zdobywca|Mehmeda II]]. W przeciwieństwie do ojca nie ulegał wpływom haremu, prowadził rządy osobiste, nie opierał się na zaufanych ministrach. Wpływ na sułtana wywierała natomiast jego matka.
 
Był władcą zdolnym, błyskotliwym i skorym do energicznych działań. Został przez ojca przygotowany od objęcia władzy – od [[1583]] r. sprawował władzę w prowincji (sandżaku) Manisie. W przeciwieństwie do ojca nie ulegał wpływom haremu, prowadził rządy osobiste, nie opierał się na zaufanych ministrach. Wpływ na sułtana wywierała natomiast jego matka<ref name=wilanow/>.
 
Zaraz po przejęciu władzy postanowił o bezpośredniej aneksji zbuntowanych lenn, [[Mołdawia|Mołdawii]] i [[Wołoszczyzna|Wołoszczyzny]] do imperium. Planu nie zrealizowano wobec ingerencji [[Jan Zamoyski|Jana Zamoyskiego]], hetmana wielkiego koronnego i wojsk [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]].
 
W tej sytuacji sułtan skoncentrował się na walce z [[Habsburgowie|Habsburgami]], którą rozpoczął jego poprzednik, [[Murad III]]. W [[1596]] r. osobiście przybył z armią na [[Węgry]], gdzie w październiku pokonał siły cesarskie pod wodzą arcyksięcia Maksymiliana Habsburga w [[bitwa pod Mezőkeresztes|bitwie pod Mezőkeresztes]]. Turcy nie potrafili jednak wykorzystać tego zwycięstwa. Walki trwały dalej, ograniczając się do oblegania i zdobywania bądź tracenia twierdz przez obie strony (zobacz: [[III wojna austriacko-turecka]] [[1593]]-[[1605]] r.). Jego armia podbiła [[Eger]] (1596), oblegała twierdzę [[Kosszeg]], pokonała wojska habsburskie i siedmiogrodzkie w bitwie na równinierównienie [[Keresztes]], zdobywając twierdzę [[Kaniża]]. Prowadził walki z dążącym do niezależności księciem mołdawskim [[Michał Waleczny|Michałem Walecznym]], a po jego rozgromieniu podporządkował księstwa naddunajskie administracji tureckiej. Wspierał księcia siedmiogrodzkiego [[Stefan Bocskay|Stefana Bocskaya]] w walce z Habsburgami. W obawie o swą pozycję polityczną zapoczątkował zwyczaj izolowania potomków sułtana w areszcie pałacowym z dala od życia publicznego.
 
W [[1599]] r. imperium wstrząsnęły bunty tzw. dżelalich. Tymczasem zaburzenia wewnętrzne dały dogodną okazję do ataku wroga zewnętrznego. W [[1603]] r. szach [[Iran|Persji]] [[Abbas I Wielki]] odebrał Turkom [[Azerbejdżan]] z [[Tebriz]]em, zdobytym wcześniej przez [[Murad III|Murada III]]. Na domiar złego bunt podniósł pierworodny syn sułtana, Mahmud. Nie zdołał niczego osiągnąć i został zamordowany z rozkazu ojca (1603 r.).
 
Mehmed III zmarł nagle [[22 grudnia]] [[1603]] w wieku zaledwie 37 lat. Zagrożone z zewnątrz i od wewnątrz państwo pozostawił trzynastoletniemu synowi, [[Ahmed I|Ahmedowi I]]. Wojny z cesarzem [[Rudolf II Habsburg|Rudolfem II]] [[Wojna persko-turecka (1603-1618)|i Persją]] trwały nadal.
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* Słownik Władców Świata. Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan,. ''Słownik Władców Świata'', WydawnictwoWyd. Zielona Sowa, Warszawa- 2005 r.
 
{{Władcy Turcji}}