Zdzisław Beksiński: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 13 bajtów ,  5 lat temu
m
lit.
m (poprawa linków)
m (lit.)
W 1955 roku, po kilku latach pracy w budownictwie na stanowisku inspektora nadzoru na budowach socjalizmu<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Zdzisław Beksiński | wydanie = 3 | wydawca = Bosz | miejsce = Olszanica | rok = 2003 | strony = 5-7 | rozdział = Beksińskiego świat wizyjny | autor = [[Wiesław Banach]] | isbn = 83-87730-12-2}}</ref>, powrócił wraz z żoną na stałe do Sanoka. Wcześniej był radnym Miejskiej [[Rada narodowa (PRL)|Rady Narodowej]] w Sanoku: od 1953 do 1954 zasiadał w Komisji Urządzania Osiedli<ref>{{Cytuj pismo | autor = Władysław Stachowicz | tytuł = Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990 | czasopismo = Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej | wydawca = Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej” | strony = 142, 144 | issn = 1731-870X | data = Sanok: 2008}}</ref>, później wybrany radnym w 1958<ref>{{Cytuj pismo | autor = Władysław Stachowicz | tytuł = Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990 | czasopismo = Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej | wydawca = Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej” | strony = 164 | issn = 1731-870X | data = Sanok: 2008}}</ref>. Od 1955 należał do sanockiego oddziału Polskiego Towarzystwa Fotograficznego<ref name="dokum" />. 26 listopada 1958 roku na świat przyszło ich jedyne dziecko, syn [[Tomasz Beksiński|Tomasz]]. Od 1959 roku do początku lat 70. Beksiński pracował jako stylista (określany wówczas jako plastyk<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.zymon.com.pl/10-fabryka-wagonow.html | tytuł = Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 10. Fabryka Wagonów | opublikowany = zymon.com.pl | data dostępu = 2014-05-17}}</ref>) w Dziale Głównego Konstruktora [[Autosan#Sanocka Fabryka Autobusów „Autosan” (1958-1991)|Sanockiej Fabryki Autobusów „Autosan”]], założonej przez Mateusza Beksińskiego, pradziada artysty. Opracował tam stylistykę takich prototypowych autobusów i mikrobusów jak: [[SFW-1 Sanok]], [[SFA-2]], [[SFA-3]], [[SFA-4 Alfa]] (1964) i [[SFA-21]] (projektował m.in. nadwozia autobusowe, sposób lakierowania<ref>{{Cytuj stronę | url = http://polskiprzemysl.com.pl/przemysl-motoryzacyjny/legenda-transportu-osobowego-z-sanoka/ | tytuł = Legenda transportu osobowego z Sanoka | opublikowany = polskiprzemysl.com.pl | język = pl | data dostępu = 2013-04-13}}</ref> i znaki graficzne firmy). Tworzone przez niego projekty wyróżniały się m.in. nowatorską stylizacją, przeszkleniem oraz wprowadzaniem rozwiązań ergonomicznych. Zazwyczaj pracował w fabryce na pół etatu, jako że resztę czasu poświęcał swoim pasjom artystycznym (fotografia, rzeźba, rysunek, malarstwo). Ponadto był projektantem wiszącej [[Kładka|kładki]] na [[San]]ie łączącej Sanok z [[Biała Góra (Sanok)|Białą Górą]], częścią miasta na prawym brzegu rzeki<ref>Władysław Stachowicz, Czasy industrializacji 1949 – 1956 w: ''Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 826</ref> (budowana od 1958, otwarta 15 sierpnia 1959, zlikwidowana w 2. poł. lat 80 XX w.<ref>[[Andrzej Romaniak]], ''Sanok. Fotografie archiwalne Tom I'', Sanok 2009, s. 466, 478</ref>, obecnie w jej miejscu istnieje most). W międzyczasie, w 1960 roku odrzucił propozycję stypendium [[Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.polskieradio.pl/9/396/Artykul/633078,Beksinski-oswaja-nasze-leki | tytuł = Beksiński oswaja nasze lęki | opublikowany = polskieradio.pl | język = pl | data dostępu = 2012-07-12}}</ref>. Należał do sekcji grafiki [[Związek Polskich Artystów Plastyków|Związku Polskich Artystów Plastyków]] Okręgu w Warszawie<ref name="dokum" />. Zdzisław Beksiński udzielał się charytatywnie, przekazując swoje obrazy na aukcje w szczytnych celach<ref name="dokum" />, m.in. na rzecz [[Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta|Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.blizniemuswemu.pl/wydarzenia/art,64,pozegnanie-zdzislawa-beksinskiego.html | tytuł = Pożegnanie Zdzisława Beksińskiego | data = 9 marca 2005 | opublikowany = blizniemuswemu.pl | data dostępu = 2014-02-22}}</ref>.
 
Beksińscy zdecydowali się opuścić Sanok latem 1977 roku, po decyzji władz miasta o rozbiórce rodzinnego domu Beksińskich przy ulicy Jagiellońskiej nad Potokiem Płowieckim<ref group=uwaga>Obecnie w tym miejscu znajduje się Zieleniec Beksińskiego. Z dawnych zabudowań pozostała jedynie studnia. Paweł Kosina, ''Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy Przyjaciele'', Sanok 2006, s. 47.</ref>. Twórca od 1976 organizował nowe miejsce pracy w Warszawie od 1976, a po roku wraz z żoną i synem przeniósł się do stolicy, zamieszkał w apartamencie M-5 w bloku przy ulicy Sonaty na [[Służew (Warszawa)|Służewiu]] i tam spędził resztę życia<ref>{{Cytuj stronę | url = http://wiadomosci.wp.pl/gid,10225042,gpage,3,img,10225047,kat,1329,title,Szukamy-polskiego-Banksyego,galeria.html?ticaid=1ecb0 | tytuł = Blok na ulicy Sonaty, gdzie mieszkał i umarł Zdzisław Beksiński | opublikowany = wp.pl | język = pl | data dostępu = 2012-07-12}}</ref>. Wraz z małżeństwem zamieszkała matka artysty, Stanisława oraz matka Zofii, Stanisława Stankiewicz<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.stopklatka.pl/wydarzenia/wydarzenie.asp?wi=64913 | tytuł = Hartley-Merrill 2010. Prezentacja finałowych prac - część II | opublikowany = stopklatka.pl | język = pl | data dostępu = 2012-07-12}}</ref>. Syn Tomasz zamieszkał samodzielnie w mieszkaniu położonym nieopodal. Obie matki wymagały opieki ze względu na ich wiek (matka Beksińskiego stała się obłożnie chora) i zmarły w mieszkaniu artysty. W późniejszych latach także żona artysty zapadła na chorobę, w wyniku której zmarła 8 maja 1998 roku<ref>{{Cytuj stronę | url = http://biografix.pl/profil/zdzislaw-beksinski-1 | tytuł = Zdzisław Beksiński | opublikowany = biografix.pl | język = pl | data dostępu = 2012-07-12}}</ref>. Ich syn, Tomasz, popełnił [[samobójstwo]] rok później, 24 grudnia 1999 roku. W związku z tymi wydarzeniami oraz twórczością i śmiercią samego artysty, rodzina Beksińskich jest określana przez niektórych jako „przeklęta”<ref>{{Cytuj stronę | url = http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,7585330,Piec_lat_temu_zginal_Zdzislaw_Beksinski.html | tytuł = Pięć lat temu zginął Zdzisław Beksiński | opublikowany = gazeta.pl | język = pl | data dostępu = 2012-07-12}}</ref>.
 
Pogrzeb Zdzisława Beksińskiego odbył się 8 marca 2005 roku na [[Cmentarz Centralny w Sanoku|Cmentarzu Centralnym w Sanoku]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,2590917.html|tytuł=http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,2590917.html|opublikowany=gazeta.pl|język=pl|data dostępu=2012-07-12}}</ref>. Uroczystościom przewodniczył gwardian [[Kościół i klasztor Franciszkanów w Sanoku|kościoła Franciszkanów w Sanoku]], o. Stanisław Glista<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.blizniemuswemu.pl/wydarzenia/art,64,pozegnanie-zdzislawa-beksinskiego.html | tytuł = Pożegnanie Zdzisława Beksińskiego | opublikowany = blizniemuswemu.pl | język = pl | data dostępu = 2012-11-26}}</ref>. Rodzina Beksińskich (Zdzisław, jego żona Zofia, dziadkowie Władysław i Helena, rodzice Stanisław i Stanisława oraz syn Tomasz) jest pochowana w grobowcu rodzinnym pierwotnie zaprojektowanym przez Władysława Beksińskiego<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.zymon.com.pl/6-cmentarz-epilog.html | tytuł = Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 6. Cmentarz, Epilog | opublikowany = zymon.com.pl | data dostępu = 2014-05-17}}</ref>. Nagrobek, poza lakoniczną inskrypcją zawierającą nazwisko rodziny, nie posiada informacji dotyczących jej członków i danych dotyczących dat narodzin i śmierci<ref group=uwaga>Obecny stan i wygląd grobowca jest efektem przebudowy pierwotnej jego formy, zaprojektowanej przez Władysława Beksińskiego.</ref>. Dzień pogrzebu był w Sanoku oficjalnym dniem żałoby<ref>Waldemar Och, ''Kalendarium sanockie 2005-2010'', Rocznik Sanocki, Tom X, Rok 2011, Sanok 2011, s 260.</ref>.
* Muzeum we Wrocławiu posiada wiele prac z okresu abstrakcyjnego, darowanych przez Beksińskiego, gdy opuszczał on Sanok i nie wiedział, co zrobić z nagromadzonymi w domu pracami.
* Największa prywatna kolekcja obrazów i rysunków Beksińskiego należy do Anny i Piotra Dmochowskich (w przypadku niektórych proces sądowy rozstrzygnął, iż dzieła przysługują sanockiemu muzeum<ref>{{cytuj stronę|url=http://wiadomosci.gazeta.pl/kraj/1,34309,4656197.html|tytuł=Obrazy Beksińskiego zostają w Sanoku|opublikowany=onet.pl|język=pl|data dostępu=2012-07-12}}</ref>).
* Jako jedyny Europejczyk miał stałą ekspozycję w muzeum sztuki w [[Osaka|Osace]] ([[Japonia]]).
 
== Odznaczenia ==
* {{Cytuj książkę | autor = Anna Dmochowska i Piotr Dmochowski | tytuł = Beksiński - Peintures et dessins 1987 - 1991 | wydawca = AIP | data = 1991}}<ref>{{cytuj stronę|url=http://beksinski.dmochowskigallery.net/sklepik.php|tytuł=Sklepik|opublikowany=beksinski.dmochowskigallery.net|data dostępu=22 lutego 2014}}</ref>
* {{Cytuj książkę | autor = Anna Dmochowska i Piotr Dmochowski | tytuł = Beksiński - Photographies dessins sculptures | wydawca = AIP | data = 1991}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Beksiński | imię=Zdzisław | tytuł=Antologia Twórczosci cz 1 - Fotografia| data=2007 | wydawca=Fundacja Beksiński | miejsce=Rzeszów | ISBN 978-83-60942-20-8}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Beksiński | imię=Zdzisław | tytuł=Antologia Twórczosci cz 2 - prace z lat 50. i 60.| data=2011 | wydawca=Fundacja Beksiński | miejsce=Rzeszów | ISBN 978-83-929805-2-0}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Beksiński | imię=Zdzisław | tytuł=Antologia Twórczosci cz 3 - Okres Fantastyczny| data=2010 | wydawca=Fundacja Beksiński | miejsce=Rzeszów | ISBN 978-83-929805-0-6}}
 
; Publikacje książkowe
* 19 maja 2012 roku przy frontowej elewacji [[Kamienica przy ul. Rynek 14 w Sanoku|kamienicy przy ul. Rynek 14]] na [[Rynek w Sanoku|sanockim rynku]] odsłonięto pomnik Zdzisława Beksińskiego naturalnych rozmiarów. Autorem rzeźby jest [[Adam Przybysz]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.umwp.podkarpackie.pl/index.php/kultura/1761-pomnik-zdzislawa-beksinskiego-na-sanockim-rynku|tytuł=Pomnik Zdzisława Beksińskiego na sanockim Rynku|opublikowany=podkarpackie.pl/|język=pl|data dostępu=2012-07-12}}</ref>. Figura jest odlana z brązu, mierzy 180 cm wysokości i waży 200 kg<ref>{{cytuj stronę|url=http://wyborcza.pl/1,75475,11740623,Beksinski_z_brazu_stanie_w_Sanoku__Wazy_200_kg.html|tytuł=Beksiński z brązu stanie w Sanoku. Waży 200 kg|opublikowany=wyborcza.pl|język=pl|data dostępu=2012-11-29}}</ref>.
* Robert Bolesto jest autorem scenariusza pt. „Ostatnia Rodzina” w zamierzeniu dla pełnometrażowego filmu fabularnego dotyczącego ostatnich 28 lat życia rodziny Beksińskich w Warszawie (1977-2005)<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.dwutygodnik.com/artykul/763-zdzislaw-beksinski-sezony-ciala.html|tytuł=Zdzisław Beksiński – sezony ciała|opublikowany=dwutygodnik.com|język=pl|data dostępu=2012-07-12}}</ref>.
* Od stycznia 2006 roku działa Fundacja Beksiński, której celem jest ochrona oraz popularyzacja dorobku artysty, nabywanie prac i przekazywanie ich Muzeum Historycznemu w [[Sanok]]u.
* Na przełomie maja i czerwca 2013 roku zorganizowano pośmiertną wystawę prac artysty pt. „Mroki podświadomości w wiedeńskim Phantastenmuseum<ref name="biznes">{{cytuj stronę|autor=Antoni Adamski|url=http://www.biznesistyl.pl/kultura/oblicza-kultury/772_beksinski-w-wiedniu.html|tytuł=Beksiński w Wiedniu|data=2013-05-08|opublikowany=biznesistyl.pl|język=|data dostępu=2013-05-29}}</ref>.
 
35 992

edycje