Zamek Piastowski w Legnicy: Różnice pomiędzy wersjami

drobne redakcyjne
(drobne redakcyjne)
(drobne redakcyjne)
=== Barok i neogotyk ===
Po wymarciu linii Piastów w zamku od 1675 rezydują namiestnicy habsburscy. Jeden z nich, Johann Christoph Zierowski (1693) przyczynia się w dużej mierze do renowacji i poszerzenia zamku. Zmiany te jednak, jak i późniejsza działalność architektoniczna, nie naruszyły dwudziedzińcowego układu przestrzennego zamku. W tej postaci dotrwał do pierwszej dekady XVIII wieku, kiedy to wielki pożar zniszczył książęcą kaplicę przy bramie Lubińskiej, stojącą przy niej starą romańską wieżę oraz skrzydła północne i wschodnie.
 
Odbudowa, która nastąpiła po pożarze, nadała zamkowi charakter barokowego pałacu. Nie odbudowano już wieży Lubińskiej ani kaplicy. Elewacje podzielono pilastrami, oddzielającymi okna ujęte parami we wspólne uchate obramienia. Parter oddzielony gzymsem od pięter stanowił cokół. Nad oknami pierwszego piętra umieszczono gzymsy o barokowej, dekoracyjnej formie, sygnalizujące reprezentacyjny charakter tej kondygnacji.
 
W roku [[1740]], po zdobyciu Legnicy przez króla [[Królestwo Pruskie|Prus]] [[Fryderyk II Wielki|Fryderyka II Wielkiego]], zarządzona została rozbiórka twierdzy - poprzestano jednak tylko na zasypaniu fos, zburzeniu [[most zwodzony|mostu zwodzonego]] oraz przeznaczeniu budynków na cele administracyjno-magazynowe.
 
Kolejne pożary dotykały zamek w latach [[1835]] i [[1840]]. W 1840 roku rozpoczyna się odbudowa zamku i przebiega ona w kilku etapach, w latach 1846,1866/67 i 1879, by w efekcie nadać całej [[Romantyzm|architekturze romantycznej]] charakter gotycki. W trakcie przebudowy zamku poszczególne skrzydła zamku zmieniły funkcję, przekonstruowano wnętrza, wprowadzono nowe klatki schodowe, zmieniono elewacje zewnętrzne, zwieńczono [[krenelaż]]em. Galeria dzieląca oba dziedzińce otrzymała formę neorenesansową o silnie rysującym się [[Porządek joński|porządku jońskim]]. Stojąca na osi dawna [[wieża zegarowa]] przybrała [[Architektura romańska|formę romańską]].
 
Wjazd do zamku przeniesiono i przeprowadzono od wschodu, u stóp [[Piotr Apostoł|św. Piotra]]. Brama wałowa podzielona na przejazd i przejście dla pieszych, z dwóch stron fasada bramy podparta jest dwoma zeskarpowanymi murami. Wewnątrz jednego z nich (północnego) znajdowało się zejście do podziemnych [[kazamata (architektura)|kazamat]]. Na wysokości fryzu bramy, nad skośnymi murami znajdują się dwie strzelnice na działo o oryginalnym wykroju w kształcie spłaszczonego serca. Poza wystrojem bramy nie zachowały się żadne widoczne ślady wystroju architektonicznego z tego okresu.
 
W lutym 1945 roku, zamek znów uległ pożarowi i zniszczeniu. Odbudowany w latach sześćdziesiątych XX wieku, został oddany na użytek szkolnictwu.
 
== Zamczysko Piastowskie - legenda ==
Jak prawie każdy zamek, również Zamek Piastowski posiada swoje [[legenda|legendy]]. Przede wszystkim dwie wieże: wieża św. Jadwigi oraz św. Piotra są tematem podań tutejszych mieszkańców. Wieża [[Jadwiga Śląska|św. Jadwigi]] nazwana została imieniem księżnej, która przebywała w niej przyjeżdżając do Legnicy. Podobno podziemia wieży sięgają tak daleko w głąb, jak wysoko jej mury sięgają nad ziemią. Księżna Jadwiga spędzała tam większość czasu, oddając się modlitwom oraz rozmowom z aniołami.
Legenda dotycząca wieży [[Piotr Apostoł|św. Piotra]] opowiada o nieposłusznym rycerzu Ottonie von Hohen, któremu władca wydał rozkaz dostarczania jedzenia skazańcowi uwięzionemu w wieży. Jednak rycerz Otton, znany ze swoich hulaszczych zapędów, w krótkim czasie roztrwonił pieniądze przeznaczone na żywność dla skazańca. Gdy władca wrócił z podróży, dowiedział się, że więzień został niesłusznie wtrącony do lochu i nakazał uwolnić pazia. Jednak w wieży znaleziono tylko zwłoki pazia, który pod nieobecność księcia zmarł z głodu i pragnienia. Wiadomość ta bardzo rozgniewała władcę. Kazał on wtrącić do wieży nieposłusznego rycerza Ottona i skazał go na śmierć głodową. Śmierć za śmierć. Skazany rycerz Otton von Hohen, zamknięty wraz z rozkładającymi się zwłokami [[paź|pazia]] Sławka, nie przeżył w lochu nawet 10 dni. Zawodził głośno dniami i nocami, prosząc o litość i uwolnienie, jednak książę był niewzruszony. Pochowano ich obu we wspólnym grobie. Od tego dnia duch rycerza Ottona zaczął straszyć na uliczkach grodu. Mieszkający w pobliżu zamku twierdzą, że do dziś można usłyszeć w nocy jęki dochodzące z lochu pod wieżą św. Piotra. Wieża ta została na pamiątkę tamtego wydarzenia nazwana Głodową. Obie nazwy funkcjonują do dziś.
 
Legenda dotycząca wieży [[Piotr Apostoł|św. Piotra]] opowiada o nieposłusznym rycerzu Ottonie von Hohen, któremu władca wydał rozkaz dostarczania jedzenia skazańcowi uwięzionemu w wieży. Jednak rycerz Otton, znany ze swoich hulaszczych zapędów, w krótkim czasie roztrwonił pieniądze przeznaczone na żywność dla skazańca. Gdy władca wrócił z podróży, dowiedział się, że więzień został niesłusznie wtrącony do lochu i nakazał uwolnić pazia. Jednak w wieży znaleziono tylko zwłoki pazia, który pod nieobecność księcia zmarł z głodu i pragnienia. Wiadomość ta bardzo rozgniewała władcę. Kazał on wtrącić do wieży nieposłusznego rycerza Ottona i skazał go na śmierć głodową. Śmierć za śmierć. Skazany rycerz Otton von Hohen, zamknięty wraz z rozkładającymi się zwłokami [[paź|pazia]] Sławka, nie przeżył w lochu nawet 10 dni. Zawodził głośno dniami i nocami, prosząc o litość i uwolnienie, jednak książę był niewzruszony. Pochowano ich obu we wspólnym grobie. Od tego dnia duch rycerza Ottona zaczął straszyć na uliczkach grodu. Mieszkający w pobliżu zamku twierdzą, że do dziś można usłyszeć w nocy jęki dochodzące z lochu pod wieżą św. Piotra. Wieża ta została na pamiątkę tamtego wydarzenia nazwana Głodową. Obie nazwy funkcjonują do dziś.
== Architektura Zamku ==
 
== Architektura Zamkuzamku ==
Zamek Piastowski w Legnicy jest budowlą zasługującą na miano „castrum” jako pierwsza murowana warownia na ziemiach polskich. Wzniesiony został na terenie dawnego grodu.
Większość obszaru dziedzińca zamkowego po stronie południowej zajmuje palatium. Zostało ono wybudowane na planie prostokąta o wymiarach 16,15 X  × 61,20m2 m. Do budowy palatium użyto cegieł, obramowania okien oraz drzwi zostały wykute w piaskowcu. Pierwotnie wysokość palatium wynosiła ok. 12m12 m, budowla była przykryta wysokim dwuspadowym dachem, wykonanym prawdopodobnie z gontów. Do dzisiaj widoczne są wyraźne ślady pierwotnego podziału palatium na trzy kondygnacje.
 
Zachowane do dzisiaj wieże zamkowe, ośmiokątna wieża [[Piotr Apostoł|św. Piotra]] i okrągła wieża [[Jadwiga Śląska|św. Jadwigi]], zostały wybudowane równocześnie z pałacem. Są one jednymi z pierwszych tego typu wież obronnych w architekturze zamkowej [[Śląsk]]a i Polski. Wieża [[Piotr Apostoł|św. Piotra]] nazwana tak na cześć patrona Legnicy stoi ok. 14 m na wschód od pałacu. Początkowo mierzyła ona 25 m. Wieża [[Jadwiga Śląska|św. Jadwigi]] została wzniesiona na obszarze podgrodzia zamkowego. Początkową jej funkcją była ochrona głównego wjazdu na zamek, który został w XVI w. zastąpiony nową bramą reprezentacyjną, w związku z [[renesans]]ową przebudową rezydencji książęcej. Pierwotnie wysokość wieży wynosiła 20 m. Obie wieże zwieńczone są spiczastymi dachami w kształcie stożka. Na wieży św. Piotra wkrótce zostanie udostępniony taras widokowy, otoczony ażurowo-rzeźbionymi balustradami z piaskowca.
 
Główna brama zamkowa zdobiona jest rzeźbionymi w piaskowcu [[medalion (architektura)|medalionami]] oraz misternie wykonanymi motywami roślinnymi w stylu [[renesans]]owym. Zdobienia bramy uchodzą za najlepszy przykład renesansowej [[snycerstwo|sztuki snycerskiej]] w Legnicy.