Kartaczownica Gatlinga: Różnice pomiędzy wersjami

lit., poprawa linków, drobne merytoryczne
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (Removing Link GA template (handled by wikidata) - The interwiki article is not good)
(lit., poprawa linków, drobne merytoryczne)
[[Plik:gatlingGatling gun.jpg|thumb|KarabinKartaczownica Gatlinga eksponowanyeksponowana w [[Fort Laramie]]]]
'''Kartaczownica Gatlinga''' – jeden z prekursorów [[karabin maszynowy|karabinu maszynowego]]. W odróżnieniu od poprzednich broni[[Kartaczownica tego(broń typuwielolufowa)|kartaczownic]], wielolufowy karabin Gatlinga zapewniał dużą [[szybkostrzelność]] i łatwość ponownego ładowania. Z technicznego punktu widzenia ta konstrukcja nie jest karabinem maszynowym, gdyż ogień z niej prowadzony jest ręcznie, a nie automatycznie. Skonstruowany został w roku 1861 przez [[Richard Gatling|Richarda Gatlinga]], wyparłwypierając wcześniejszą [[Kartaczownica Agera|kartaczownicę Agera]].
 
Zasadnicza idea broni była znana już w [[XVIII wiek]]u – kilkanaście umieszczonych obok siebie [[lufa|luf]], odpalanych kolejno, miało zapewnić prowadzenie nieprzerwanego ognia. Na przeszkodzie w realizacji tego pomysłu stały jednak brak odpowiednich [[Nabój|nabojów]] i ograniczenia technologiczne, których pokonanie możliwe było dopiero w drugiej połowie [[XIX wiek]]u.
 
Gatling wykorzystał pojawienie się [[Amunicja zespolona|nabojów zespolonych]] z metalową [[Łuska (nabój)|łuską]] i opracował nowatorski system odpalania ładunków z poszczególnych luf, połączony z ruchem samych luf, podajnika[[podajnik]]a i [[zamek (broń)|zamka]]. Dzięki temu jego broń miała teoretyczną szybkostrzelność około 1200 strzałów na minutę, a szybkostrzelność praktyczna dochodziła do 200 strz./minstrzałów na minutę<ref name="tysiąc"/>. Obsługę karabinu stanowiło 4 żołnierzy.
 
Lufy, podajnik i cylinder blokujący były oddzielnymi częściami zamontowanymi na [[Łoże (broń palna)|łożu]]. Tylne części luf, każda z osobnym zamkiem, oraz [[mechanizm spustowy]] mieściły się w cylindrze. Obrót korby powodował obrót luf, a naboje umieszczone w zasobniku wsuwały się pod swym ciężarem do podajnika. Odpowiedni mechanizm powodował wsuwanie naboju do lufy, [[ryglowanie]] jej osobnym zamkiem i [[strzał]], a następnie wyrzucenie [[Łuska (nabój)|łuski]] z lufy. Podczas jednego obrotu korby każda lufa oddawała jeden strzał.
 
Wraz z wynalezieniem metody wyciągania łuski z lufy za pomocą odrzutu zamka, a następnie wykorzystania energii [[Gazy prochowe|gazów prochowych]], system Gatlinga stał się przestarzały. Miejsce karabinów wielolufowych zajęły karabiny systemu [[Karabin maszynowy Maxim|Maxima]].
 
Idea broni wielolufowej odżyła w [[Lata 50. XX wieku|latach pięćdziesiątych]] [[XX wiekuwiek]]u w szybkostrzelnych działkach i karabinach lotniczych oraz [[system antyrakietowy|systemach antyrakietowych]] stosowanych na [[Okręt|okrętach wojennych]]. Zespół luf obracany jest dziś silnikiem elektrycznym – dzięki temu sześciolufowe [[działko M61 Vulcan]] [[Kaliber broni|kalibru]] 20 mm osiąga szybkostrzelność 6000<ref name="tysiąc">{{Cytuj książkę | nazwisko = Schultz | imię = Walter | tytuł = 1000 ręcznej broni palnej | strony = 230}}</ref> strzałów na minutę i jest używany do dziś w [[United States Air Force|US Air Force]]<ref name="tysiąc"/>.
 
W 1875 [[Rosja|rosyjski]] konstruktor broni artyleryjskiej [[Polska|polskiego]] pochodzenia [[Władimir Baranowski]] opracował nowy model kartaczownicy Gatlinga, ze zwiększoną szybkostrzelnością.
 
== Zobacz też ==
{{commonscat|Gatling guns}}
* [[Kartaczownica (broń wielolufowa)|Kartaczownica]]
* [[Kartaczownica Reffye]]
* [[Kartaczownica Nordenfelta]]
* [[DziałkoKarabin M61maszynowy VulcanM134 Minigun]]
 
* [[Karabin maszynowy M134 Minigun|Minigun]]
{{Przypisy}}
* [[Włodzimierz Baranowski]]
 
{{przypisy}}
== Bibliografia ==
{{commonscatCommonscat|Gatling guns}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Schultz | imię = Walter | autor = | autor link = | inni = | tytuł = 1000 ręcznej broni palnej | data = 2011 | wydawca = Wydawnictwo Olesiejuk | miejsce = Ożarów Mazowiecki | isbn = 978-83-7708-745-9 | strony = 230}}
 
[[Kategoria:Kartaczownice|Gatlinga]]
16 677

edycji