Błona komórkowa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 276 bajtów ,  5 lat temu
różne poprawki i uzupełnienia
(różne poprawki i uzupełnienia)
[[Plik:Yeast membrane proteins.jpg|thumb|300px|Błona komórkowa [[drożdże|drożdży]] zwizualizowana w [[mikroskop fluorescencyjny|mikroskopii fluorescencyjnej]] poprzez [[białka błonowe]] wyposażone w markery [[fluorescencja|fluorescencyjne]] świecące na zielono i czerwono. Nałożenie(nałożenie tych dwóch barw daje na obrazie kolor żółty.)]]
'''Błona komórkowa'''<ref group = uwaga>także '''membrana komórkowa'''</ref>, '''plazmolemabłona cytoplazmatyczna'''<ref group = uwaga>także '''membrana cytoplazmatyczna'''</ref>, '''plazmolemmabłona plazmatyczna'''<ref group = uwaga>także '''membrana plazmatyczna'''</ref>, plazmolemma<ref group = uwaga>także plazmalemma</ref>, plazmolema<ref group = uwaga>także plazmalema</ref> (''cytolemma'', ''plasmolemma'') – [[membrana półprzepuszczalna|półprzepuszczalna]] [[błona biologiczna]] oddzielająca wnętrze [[Komórka|komórki]] od świata zewnętrznego. Jest ona złożona z dwóch warstw [[Fosfolipidy|fosfolipidów]] oraz [[białka|białek]], z których niektóre są luźno związane z powierzchnią błony ([[białka peryferyjnepowierzchniowe]]), a inne przebijają błonę ([[białko transbłonowe|białka przezbłonowe]]) lub są w niej mocno osadzone motywem białkowym lub niebiałkowym motywem ([[białka błonowe]]).
 
Zazwyczaj inne białka występują po wewnętrznej, a inne po zewnętrznej stronie błony. Cząsteczki należące do błony mogą z łatwościąłatwo poruszać się wewnątrz swojej warstwy ([[dyfuzja]] lateralna, o ile nie są związane na przykład od &nbsp;wewnątrz z białkami [[cytoszkielet]]u), jednak napotykają duże trudności z przejściem do warstwy przeciwnej.
 
Podobna asymetria dotyczy także samej błony, która ma zazwyczaj odmienny skład (różne proporcje, ale i jakość) [[Lipidy|lipidowy]] w swojej [[monowarstwa|monowarstwie]] wewnętrznej i zewnętrznej.
Asymetria jakościowa rozmieszczenia lipidów może także dotyczyć płaszczyzny błony – w monowarstwach istnieją lokalne obszary o składzie odbiegającym od rozkładu przypadkowego. Są to tak, zwane "[[Tratwa lipidowa|raftytratwami lipidowymi]]". Są one bogatsze od sąsiednich obszarów monowarstwy w specyficzne lipidy, [[cholesterol]] czylub białka. Lipidy znajdujące się w takich domenach mogą być poniżej temperatury głównego [[Przemiana fazowa|przejścia fazowego]] i nie mieć struktury [[ciekły kryształ|ciekłokrystalicznej]], co powoduje ich agregację. Funkcje "raftów"tratw oraz sposoby ich powstawania w błonach nie są jeszcze dokładnie znane, ale nie wyklucza się ich interakcji i wpływania na aktywność [[Białka błonowe|białek błonowych]] czylub udział w fuzjach błon.
 
Błony muszą dla swojego właściwego funkcjonowania zachować półpłynną konsystencję. Zarówno znaczne obniżenie jak i znaczne podwyższenie temperatury zmienia właściwości błony w stopniu, który może być dla komórki śmiertelny. Dlatego organizmy żyjące w różnych temperaturach mają różny skład błon komórkowych.
__notoc__
== Różnice między błonami komórek Archaeaarcheonów a błonami komórek innych organizmów ==
[[Plik:Cell membrane detailed diagram pl.svg|thumb|400px390px|Schemat organizacji błony komórkowej komórki zwierzęcej]]
U wszystkich organizmów, poza [[Archeony|Archaeaarcheonami]], fosfolipidy wchodzące w skład błony komórkowej składają się głównie z [[Gliceryna|D-glicerolu]] połączonego [[Estry|wiązaniem estrowym]] z nierozgałęzionymi kwasami tłuszczowymi, które nie reagują między sobą. Organizmy żyjące w wysokich temperaturach mają też dużo [[cholesterol]]i w błonach komórkowych.
 
Fosfolipidy błon komórkowych [[Archeony|Archaea]]archeonów składają się z [[Gliceryna|L-glicerolu]] połączonego wiązaniem eterowym z łańcuchami powstałymi z [[izopren]]u. Łańcuchy te mogą być rozgałęzione, mogą łączyć się ze sobą, mogą nawet łączyć się z fosfolipidami z przeciwnej warstwy błony. Te połączenia stabilizują błonę i umożliwiają niektórym Archaeaarcheonom życie w ekstremalnie wysokich temperaturach.
== Różnice między błonami komórek Archaea a błonami komórek innych organizmów ==
[[Plik:Cell membrane detailed diagram pl.svg|thumb|400px|Schemat organizacji błony komórkowej komórki zwierzęcej]]
U wszystkich organizmów poza [[Archeony|Archaea]], fosfolipidy wchodzące w skład błony komórkowej składają się głównie z [[Gliceryna|D-glicerolu]] połączonego [[Estry|wiązaniem estrowym]] z nierozgałęzionymi kwasami tłuszczowymi, które nie reagują między sobą. Organizmy żyjące w wysokich temperaturach mają też dużo [[cholesterol]]i w błonach komórkowych.
 
Fosfolipidy błon komórkowych [[Archeony|Archaea]] składają się z [[Gliceryna|L-glicerolu]] połączonego wiązaniem eterowym z łańcuchami powstałymi z [[izopren]]u. Łańcuchy te mogą być rozgałęzione, mogą łączyć się ze sobą, mogą nawet łączyć się z fosfolipidami z przeciwnej warstwy błony. Te połączenia stabilizują błonę i umożliwiają niektórym Archaea życie w ekstremalnie wysokich temperaturach.
 
{{clear}}
 
== Funkcje błon ==
* chroniąChronią komórki przed działaniem czynników fizycznych i chemicznych, a także przed wnikaniem obcych organizmów, w szczególności chorobotwórczych, .
* regulują Regulują transport wybranych substancji z i do komórki, .
* reagująReagują na bodźce chemiczne, termiczne i mechaniczne, .
* pełniąPełnią także funkcje enzymatyczne, katalizując różne reakcje metaboliczne, .
* utrzymująUtrzymują równowagę między ciśnieniem osmotycznym wewnątrz i na zewnątrz komórki.
{{commonscat|Cell membrane}}
 
{{clearUwagi}}
== Zobacz też ==
{{commonscat|Cell membrane}}
* [[Białka błonowe|białko błonowe]]
 
== Linki zewnętrzne ==
25 535

edycji